Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ekim ayı konut satış istatistiklerine göre, geçtiğimiz ay ülke genelinde konut satışları yıllık bazda yüzde 0,5 düşerek 164 bin 306 olarak belirlendi. Ancak bu rakam, yılın ilk on ayının en yüksek satış verisi olarak kayıtlara geçti. Ekim verileriyle birlikte, geçtiğimiz yılın temmuz ayında başlayıp 15 aydır devam eden yıllık bazdaki artış süreci sona erdi. Geçen ay en çok konut satışı yapılan iller sırasıyla 26 bin 305 ile İstanbul, 14 bin 681 ile Ankara ve 8 bin 678 ile İzmir oldu. Ocak-ekim döneminde yıl bazında yüzde 16,2 artış gösteren konut satışlarının toplamı 1 milyon 293 bin 33’e ulaştı ve bu rakam, tüm zamanların en yüksek ocak-ekim dönemi verisi olarak kayıtlara geçti. Daha önceki en yüksek rakam ise 2020 yılında 1 milyon 280 bin 852 adet olarak kaydedilmişti. İpotekli konut satışlarındaki artış da devam etti. Ekimde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,5 artış gösteren ipotekli satışların toplam içindeki payı, yüzde 14,3 olarak gerçekleşti. Ocak-ekim döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise yüzde 64 artarak 186 bin 20 oldu.
AĞIR DEĞERLENDİRME
Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Yılmaz, yılın 10 ayındaki performansın tüm zamanların zirvesi olduğunu ifade ederken, ekim ayında sınırlı bir düşüş yaşandığını aktardı. Birinci el konut satışlarında azalma gözlemlense de ipotekli satışların artış göstermeye devam ettiğini dile getiren Yılmaz, “Ekim ayındaki verilerde ufak bir düşüş olsa da yılın geneli açısından rakamlar sektördeki genel iyimserliğe işaret ediyor. Ancak ekonomi ve istihdama katkı sağlayan birinci el konut üretim ve satışlarına yönelik iyileşmenin hızlanması gerekiyor,” dedi. Yılmaz, sıfır ve ipotekli konut satışlarının toplamdan aldığı payın artması gerektiğine dikkat çekerek, “Son zamanlarda kredi imkanlarındaki bir miktar iyileşmenin, satışlara yansıdığını görüyoruz. Konut üretiminde kalıcı iyileşme, finansman kısıtlarının kaldırılması ve kamunun planlı arsa üretimiyle özel sektörün hız ve kalite gücünün bir araya getirilmesiyle sağlanabilir,” şeklinde konuştu.
SOSYAL KONUT PROJESİ ETKİLEŞİMİ
Kısa süre önce açıklanan ve başvuruları alınmaya başlayan Yüzyılın Konut Projesi’nin, özellikle dar gelirli ve genç kesim için sosyal konut arzını güçlendireceğini vurgulayan Yılmaz, bu projenin gelecekteki satış verilerini olumlu yönde etkileyebileceğini belirtti. “Kiralık sosyal konut modelinin rayicin yarısına kiralama imkanı sunması, piyasalarda dengeleyici bir etki oluşturacaktır. Bu vizyoner adımın, konut üretim kapasitesini artırarak sürdürülebilir ve konut erişiminde sosyal adaleti sağlamaya yönelik dengeli bir piyasa oluşumuna katkı sağlayacağını öngörüyoruz,” dedi. Kamu ve özel sektörün iş birliği yaparak bu vizyonu ilerletmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, konut üretim kapasitesinin artırılması ile daha erişilebilir bir konut piyasasının oluşturulmasının mümkün olduğunu ekledi.
PİYASADA HAREKETLİLİK
Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği (AYİDER) Başkanı Hakan Şişik, ekim ayı satışlarına bakıldığında yüzde 0,5 azalma olduğunu; ancak eylül ayına göre artış trendinin sürdüğünü belirtti. İkinci el konut satışlarının sıfır konutlara göre daha yüksek seyretmesinin nedeninin fiyat farkı olduğunu aktaran Şişik, kredilerdeki yüksekliğe rağmen ipotekli satışlardaki artışın sürdüğünü ifade etti. Şişik, mevduatlardaki düşüş nedeniyle yatırımcıların konuta yöneldiğini kaydederek, “Büyükşehirlerde kiralık getirisi ve değer artışı beklentisi yatırımcıları cezbetmektedir. Hükümetin başlattığı 500 bin konut projesi, konut sektörünü daha da hareketlendirecektir,” dedi. Bu projenin arz yönlü bir genişleme yaratacağını ve istihdam ile üretim zincirini canlandıracağını da belirten Şişik, yıl sonunda 1,5 milyon konut satışının geçilmesi beklentisini paylaştı.
TEKNİK NEDENLERİN ROLÜ
Gayrimenkul Pazarlama ve Satış Profesyonelleri Derneği (GAPAS) Başkanı Mustafa Kemal Şahin, verilerin canlı bir piyasa izlenimi oluşturmasına rağmen, bu hareketin kaynağına bakıldığında tablonun farklı olabileceğini ifade etti. Ekim ayında ipotekli satışlardaki artışın, faizlerin yüksek seyrettiği bir dönemde yeni kredi talebinden ziyade, daha çok geçmişte alınmış konutların borç kapatma amacıyla yapılan satışlardan kaynaklanıyor olabileceğini belirtti. Şahin, bitmiş ve teslim aşamasında olan projelerin de satış istatistiklerine önemli katkı sağladığını söylerken, yeni üretim konutlarda maliyet baskısının devam ettiğini, talebin ikinci el ve teslim aşamasındaki projelere kaydığını belirtti. Bu durumun piyasada belirgin bir satış artışı yaratırken, üretim tarafı desteklenmedikçe devamlı olamayacağına dikkat çekti.
SÜRDÜREBİLİRLİK VE TALEP
Verilerin talebin hâlâ yüksek olduğunu ancak mevcut stoklara dayandığını gösterdiğini vurgulayan Şahin, piyasanın canlılığının kalıcı hale gelebilmesi için yeni üretimi teşvik eden, finansman erişimini kolaylaştıran ve arz-talep dengesini birlikte gözeten bir konut politikasının hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi. Helmann Holding Yönetim Kurulu Başkanı Selman Özgün ise verilerin vatandaşların konuta yönelik talebinin devam ettiğini gösterdiğini belirtirken, alım gücünün düştüğü ve fiyatların yükseldiği bir dönemde sosyal konut projelerinin açıklanmasının önemini vurguladı. Özgün, özel şirketlerin de bu süreçte sorumluluk alması gerektiğinin altını çizerek, “Ankara’da, sosyal konut fiyatlarının geçerli olduğu Helmann Altıntepe isminde bir projemiz var. 500 bin lira peşinatla tapu sahibi olunabiliyor ve kalan ödemeler 26 ay boyunca faizsiz ve kolay taksitlerle yapılabiliyor,” dedi.
TALİP OLUNAN YENİ PROJELER
Algün Yönetim Kurulu Başkanı Cihat Algün, ipotekli satışlardaki artışın sevindirici olduğunu belirtti ve bu durumun kredi kullanarak ev alma potansiyelinin devam ettiğini gösterdiğini söyledi. Algün, “Yıl sonuna kadar bu şekilde yukarı yönlü rakamların devam edeceğini tahmin ediyoruz,” dedi. Kentsel dönüşüm ihtiyacının, yenilenmiş konutlara olan talebi artıracağını belirten Algün, hükümet tarafından açıklanan konut projelerinin inşaat sektöründe hareketlenme sağlayacağını öngördü. Gayrimenkul uzmanı Halit Sönmez ise, ekim ayındaki yılın en yüksek aylık satış verisinin “sektörün güçlü dinamiklerinin bir göstergesi” olduğunu belirterek, “Ekimde yıllık bazda sınırlı bir gerileme yaşansa da 164 binin üzerindeki satış rakamı oldukça güçlü bir performans,” dedi. Sönmez, konutun barınma ihtiyacı kadar yatırım aracı olarak da tercih edildiğini belirterek sektördeki canlılığın sürdüğünü değerlendirdi.