Meksikalı uyuşturucu baronu Ismael “El Mayo” Zambada, Amerika Birleşik Devletleri’nde ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Bu kararla birlikte Joaquín “El Chapo” Guzmán’ın mahkumiyetinden bu yana en önemli kartel davalarından biri sona ermiş oldu. Sinaloa Karteli’nin kurucu ortağı, geçen yıl sürekli bir suç örgütü yönetmek suçunu kabul ederek ölüm cezasından kurtulmuş ve on yıllar boyunca milyonlarca kilogram kokain kaçakçılığı yaptığını itiraf etmişti. ABD Adalet Bakanlığı’na göre mahkeme, bir anlaşma kapsamında Zambada’nın uyuşturucu kaçakçılığından elde ettiği 15 milyar doları da devlete devretmesine hükmetti. ABD Başsavcı Yardımcısı A. Tysen Duva, “El Mayo’nun mahkumiyeti tarihi bir öneme sahiptir ve Adalet Bakanlığı’nın Amerikan hayatlarını tehdit eden karteller ile ulusötesi suç örgütlerini tamamen ortadan kaldırma kararlılığını yansıtmaktadır” dedi.
MAHKEMEDE ÖZÜR DİLEDİ, GENÇLERE UYARIDA BULUNDU
Mahkeme heyeti kararını açıklamadan önce söz alan Zambada, suçlarının sorumluluğunu üstlendi. Eylemlerinden zarar gören sayısız kişi ve aileden özür dileyen Zambada, suçunu gizlemek için değil, yanlış olduğunu bildiği için suçunu kabul ettiğini söyledi. Gençlere kendi yolunu izlememeleri çağrısında bulunan Zambada, “Farklı bir yol seçin. Şiddette gelecek yok. Şiddet yalnızca hapse ve ölüme götürür” ifadelerini kullandı. “Meksika’da ve başka yerlerde şiddet sona ermeli. Çok fazla hayat kaybediliyor. Hiç kimse kazanmıyor” diyerek sözlerini tamamladı.
ZAMBADA’NIN GEÇMİŞİ VE SİNALOA KARTELİ’NİN KURULUŞU
Sinaloa’da doğan Zambada, gençliğinde çiftçilik yapıyordu. 1980’li yıllarda Guadalajara karteli ve daha sonra “Göklerin Efendisi” olarak bilinen Armando Carrillo Fuentes liderliğindeki Juárez karteli ile çalışmaya başladı. Carrillo Fuentes’in ölümünün ardından El Mayo, El Chapo ile birlikte yıllarca yönettiği Sinaloa Karteli’ni kurdu. Pasifik Karteli olarak da bilinen bu örgüt, eroin, esrar, metamfetamin ve günümüzde fentanilin yanı sıra Güney Amerika’dan kokain kaçakçılığını da yöneterek ABD’ye uyuşturucu sevkiyatını genişletti. ABD Hazine Bakanlığı, Zambada’yı Meksika’daki şirketler ve sözde hükümet sözleşmelerini içeren bir kara para aklama planıyla ilişkilendirdi. Bu durum, kartelin dünyanın en büyük suç örgütlerinden biri olarak görülmesine katkıda bulunan faktörlerden biri oldu.
YAKINLARI TUTUKLANDI, ÇATIŞMALAR SÜRÜYOR
Zambada’nın gücünü artırması ve ABD’nin 15 milyon dolar ödül koyduğu bir hedef haline gelmesiyle birlikte birçok yakın akrabası tutuklanarak ABD’ye iade edildi. Oğlu Vicente “El Vicentillo” Zambada Niebla 2009’da Meksika’da yakalanmış, Illinois’de yargılanmış ve 2019’da 15 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Yargılananların çoğu, cezalarının indirilmesi karşılığında ABD makamlarıyla işbirliği yaptı. Bu durum, 2019’da ömür boyu hapis cezası alan El Chapo’nun davasında da kullanıldı. El Mayo, suikast girişimi de dahil olmak üzere şiddetli bir iç mücadelenin ardından El Chapo’nun oğulları “Los Chapitos” ile birlikte Sinaloa Karteli’nin lideri olarak kaldı. Ancak bu birliktelik sürekli bir iç savaşa dönüştü ve bu durum, en azından kısmen Zambada’nın ABD’de tutuklanmasına yol açtı.
ABD İLE MEKSİKA ARASINDA GERGİNLİK
ABD’li yetkililere göre Zambada ve El Chapo’nun oğullarından Joaquín Guzmán López, 25 Temmuz 2024’te Meksika’dan özel bir uçakla geldikleri Teksas’ın El Paso kentinde tutuklandı. Zambada, daha sonra bu uçağa kandırılarak bindirildiğini söyledi. Yakalanma şekli, Meksika ile ABD hükümetleri arasında bir gerginlik noktası oluşturdu. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum hükümeti, tutuklamanın ulusal egemenliği ihlal ettiği iddiasıyla koşullarının açıklanmasını talep ediyor. Meksika Başsavcılığı, bu transferde usulsüzlük olup olmadığını araştırıyor ve Zambada aleyhine 32 soruşturma ile yakalama kararı bulunduğunu belirtiyor.
SAĞLIK SORUNLARI VE CEZANIN YANKILARI
Zambada’nın, ABD adalet sisteminin verdiği cezayı kabul edeceğini ancak maksimum güvenlikli bir hapishaneye gönderilmemesini ve sağlık sorunlarının dikkate alınmasını talep ettiği öğrenildi. Mahkeme heyeti, Zambada’nın bilişsel yeteneklerinde azalma ve diğer potansiyel olarak ilerleyici rahatsızlıklarını gösteren gizli tıbbi kayıtları açıkladı. Savcılar tıbbi bakımı federal hapishane sisteminde alabileceğini savunurken, yargıç cezanın nerede çekileceğine karar verirken Cezaevleri Bürosu’nun sağlık durumunu dikkatlice değerlendirmesini istedi.
KARTELİN GELECEĞİ VE SİNALOA’DAKİ ŞİDDET
Uzmanlara göre bir uyuşturucu baronunun düşmesi durumunda onun yerini alacak birçok kişi bulunuyor, bu nedenle suç örgütü en azından şimdilik faaliyetlerine devam ediyor. Düşünce kuruluşu InSight Crime, Zambada’nın tutuklanmayan oğlu Ismael “el Mayito Flaco” Zambada Sicairos’un varisi olabileceğini belirtiyor. Sinaloa’da liderlik mücadelesi, Los Chapitos ve Los Mayos arasında devam eden şiddetli çatışmalarla yıkıma yol açıyor. Eylül 2024 ile bu yılın Mayıs ayı arasında Sinaloa’da resmi istatistiklere göre 2 bin 829 kasten adam öldürme vakası kaydedildi. Organize suç konusunda uzmanlaşmış kuruluşlar, bu sayının büyük bir kısmının iki grup arasındaki çatışmadan kaynaklandığını ve binlerce kişinin daha kayıp olduğunu tahmin ediyor. Los Chapitos’tan Iván Archivaldo ve Jesús Alfredo Guzmán Salazar halen firarda. ABD hükümeti, onların yakalanmasını sağlayacak bilgiler için milyonlarca dolar ödül vaat ediyor. Uluslararası Kriz Grubu’ndan analist David Mora, Sinaloa’daki cezai durumun oldukça parçalı olduğunu ve Zambada’nın cezasının bölgedeki cezai dinamiklerde bir değişiklik yaratmasının pek olası olmadığını söyledi. Mora, “Şimdi eğer suçunu kabul edip ömür boyu hapis cezası alırsa, bu fentanil üretimini ve kaçakçılığını etkiler mi? Kesinlikle hayır” dedi.