El Salvador, bir haftadan fazla bir süredir Haiti’ye asker göndermeye başladı. Bu operasyonun ölçeği ise dün gece kamuoyuna duyuruldu: 2,000’den fazla Salvadorlu asker Karayip ülkesine gönderilecek, ancak misyonları ve yetkileri hakkında net bir bilgi yok. Port-au-Prince’de, yoğun nüfuslu tepelerde, çeteler ve anti-çete grupları arasında sürekli olarak değişen savaş hatları bulunuyor. Bu asker sayısı, Haiti’nin tüm ordusundan daha fazla, Haiti Ulusal Polisi’nin kentsel ayak izinin yaklaşık dörtte biri kadar ve Birleşmiş Milletler destekli Çokuluslu Çete Bastırma Gücü’nün (GSF) mevcut kadrosuna eşit düzeyde. Ancak bu askerler Haiti’nin karmaşık güvenlik manzarasına nasıl uyum sağlayacak? Bunun maliyeti kim üstlenecek? Ve tam olarak görevleri nedir? Şu anda, Salvadorlu kuvvetlerin komuta yapısının henüz oluşturulmadığı belirtiliyor.
ASKERİ GÖNDERİMİN AÇIKLAMASI
Perşembe akşamı, Salvador Başkanı Nayib Bukele, Haiti Creole dilinde yaptığı paylaşımla Haiti’ye yapılacak gönderimin “neredeyse tamamlandığını” ve “masrafların %90’ının” El Salvador tarafından karşılanacağını açıkladı. “Bu, Haiti halkına karşı bir operasyon değil ve Haiti’ye bir işgal değildir… Tek amacımız dört hava teknisyenimizi evlerine götürmektir. Ayrıca, çetelere bir ders vermeyi planlıyoruz,” dedi. Bukele, “Belki gelecekteki Haitili nesiller, yardım için gelen dostlar olarak bizi hatırlayacak,” diye ekledi. Bu gönderimin tetikleyicisi olan kayıp hava teknisyenleri, bu ayın başlarında bir çete pusu sonrası kaybolmuştu. Salvadorlu yetkililere göre, bu teknisyenler GSF ile çatışmasız bir rol üstlenmişti.
ARKA PLANDAKİ GELİŞMELER
Kayıpların ardından Haiti’ye 100 özel kuvvet gönderildi, bu da genişletilmiş güç için bir ön hazırlık niteliğindeydi. Yerel kaynaklar, kaybolan dört teknisyenin geri alınmasının pek olası olmadığını bildiriyor. Eğer Salvadorlu kuvvetler bunu başaramazsa, muhtemelen çetelerle karşıt bir mücadele için mevcut güvenlik güçlerinden birine katılacaklar. Haiti geçici lideri Alix Didier Fils-Aimé, Bukele ile yapılan telefon görüşmesini, GSF çerçevesinde operasyonel işbirliği hakkında bir açıklamayla duyurdu. Askerlerin fiziksel konumu, planlarının ipuçlarını barındırıyor olabilir; haber anında Salvadorluların Port-au-Prince’deki ana GSF üssünde kalmadıkları belirtiliyordu.
BUKELE'İN STRATEJİLERİ
Bukele, Haiti krizini çözme konusunda kendisinin benzersiz bir yetkiye sahip olduğunu savunuyor. Hükümetinin kendi ülkesindeki çetelere yönelik sert baskınları, bir zamanlar Batı Yarımküre’nin en şiddetli ülkesi olan El Salvador’da barışı sağladı; ancak eleştirmenler, kitlesel tutuklamalar ve yaygın kötü muamele iddialarını gündeme getiriyor. Geçen hafta X platformunda çetelere yönelik bir mesaj paylaşan Bukele, “Bunun önüne geçmek için hala zaman var,” dedi. “Ülkemizden dört vatandaşımızı hayatta ve sağ olarak iade edin, her şey eski haline dönecektir.”
HAİTİ'DEKİ GÜVENLİK SORUNLARI
Port-au-Prince’deki çoğu sakin, yıllarca süren çete şiddeti sonrası köylerinden sürülen bir milyondan fazla insanın yaşadığı bu durumu değiştirmek istiyor. Florida’nın kıyısına sadece iki saat mesafedeki bu şehir, sosyal medyada yayımlanan sık sık çete kaçırmaları, tecavüz ve kundaklama olaylarıyla terörize ediliyor. Perşembe günü, Haitililer, uzun bir süre ertelenen başkanlık seçimlerinin bir kez daha gelecek yıla ertelendiğini öğrenerek, güvensizliğin sivil yaşamı nasıl duraklattığını bir kez daha hatırladı. Ancak uzmanlar, kalabalık bir kentsel savaş alanında ek oyuncuların bulunmasının tehlikelerine dikkat çekiyor. Birleşmiş Milletler’in Haiti üzerindeki insan hakları uzmanı Bill O’Neill, “Durum değişken ve masum insanlar zarar görebilir,” dedi. Global Transnational Organized Crime Initiative’den Haiti uzmanı Romain LeCoeur, “Haiti’nin güvenlik yanıtı artık tek bir stratejiye dayanmıyor, çok taraflı, ulusal ve özel aktörlerin kendi kurallarıyla hareket ettiği bir karmaşaya dönüşüyor,” dedi. “Kimsenin kimin karar verdiğini ve kimin sorumlu olduğunu söylemediği sürece, her operasyon güvenlikten ziyade karmaşaya eklenme riski taşıyor.”