Endonezya’nın bazı bölgelerinde orman yangınları hızla yayılıyor, değerli turba alanlarını yok ediyor ve ülkeyi nefes almayı zorlaştıran yoğun bir toksik dumanla kaplıyor. Yangın mevsiminin daha birkaç ay devam etmesi beklenirken, uzmanlar bu yılın Endonezya’nın en kötü yangın sezonlarından biri olabileceği konusunda uyarıyor. Sumatra ve Endonezya Borneo’nun en çok etkilenen bölgeler arasında yer aldığı yangınlar haftalardır sürüyor.
Uçuş İptalleri ve Okul Kapatmaları
Yangınlar nedeniyle uçuşlar gecikiyor, parklar kapatılıyor ve binlerce okul faaliyetlerine son vermek zorunda kalıyor. Astım vakaları ve solunum yolu enfeksiyonları raporları artarken, yetkililer bulut tohumlama ve su bombası operasyonları için 50’den fazla uçak görevlendirdi. Endonezya, her yıl düzenli olarak orman yangınları ile karşılaşan bir ülke. Ancak bu yıl, “süper” El Niño’nun etkisiyle beklenen aşırı kurak koşullar, yangınların daha yoğun geçmesine neden oluyor.
Geçmişteki Kötü Deneyimler
2015’teki bir önceki süper El Niño, yaklaşık 2.6 milyon hektar alanı yok eden felaket yangınlarına yol açmıştı. Bu durum, ülkeye yaklaşık 28 milyar dolara mal olmuş ve Endonezya, Malezya ve Singapur’da 100,000’den fazla erken ölüme sebep olabileceği tahmin edilmişti. Şu anki El Niño’nun, insan kaynaklı iklim değişikliği ile zaten ısınmış bir dünyada tarihi bir güçle geldiği belirtiliyor.
Yangınların Etkileri
Yangınlar şu anda 200,000 hektardan fazla alanı yok etmiş durumda ve yangın mevsiminin Ekim ve Kasım’a kadar sürmesi bekleniyor. Son sekiz ayda 23,000’den fazla “yangın sıcak noktası” uydu görüntüleri ile tespit edildi. Bu, 2026 yılının yangın aktivitesinin 2015’i geride bıraktığını gösteriyor. Endonezya, 17,000’den fazla adasıyla büyük bir biyolojik çeşitliliğe sahip. Özellikle nesli tükenme tehlikesi altında olan orangutanlar, Sumatra kaplanları ve gergedanları burada bulunuyor.
Turba Alanlarının Durumu
Turba alanları, dünyadaki tropikal turba alanlarının neredeyse %40’ını barındırıyor ve bu ekosistemler, büyük miktarlarda karbondioksiti hapseden suyla dolu alanlar. Bu alanlar kurutulduğunda ve kurak koşullara maruz kaldığında, büyük bir yakıt deposuna dönüşüyor. Yangınlar başladığında, devasa miktarlarda karbondioksit salınımı yapıyorlar. Ticari plantasyonlar için geniş alanlar, palmiye yağı üreten çiftlikler dahil olmak üzere temizlenmiş ve kurutulmuş durumda.
İnsan Etkisi ve El Niño
İnsanlar genellikle bu yangınların tetikleyicisi oluyor; tarım ve plantasyonlar için arazileri hazırlamak amacıyla ateş yakıyorlar. Ancak El Niño, kurak koşulları uzatarak yangınları artırıyor. Yangınların yayılmasını kolaylaştıran El Niño, mevcut yangınları şiddetlendirme etkisine sahip. Tropikal turba alanlarındaki yangınlar, yavaş yanma özellikleri sebebiyle en tehlikeli türler arasında yer alıyor.
Karbon Salınımındaki Artış
Geçtiğimiz ay Endonezya’nın yangınlardan kaynaklanan emisyonları, son 24 yılın Ağustos ayındaki en yüksek seviyesine ulaştı. Yangınlar, PM2.5 adı verilen ve insanların akciğerlerine derinlemesine nüfuz eden zararlı hava kirliliği parçacıklarının hızla artmasına yol açıyor. Endonezya Sağlık Bakanlığı, şu ana kadar 50,000’den fazla solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildiğini bildirdi.
Gelecek Endişeleri
Yangın mevsiminin devam etmesi, endişeleri artırıyor. Uzmanlar, yağışlı sezonun yangınları durdurmanın tek yolu olabileceğini belirtiyor. Ancak bu, muhtemelen haftalar sonra gerçekleşecek. Yangınların etkilerinin, yerel sınırları aşarak komşu ülkeleri de etkilediği vurgulanıyor.