Endonezya’nın bazı bölgelerinde çıkan orman yangınları, değerli turba alanlarını yok ederken, kalın bir toksik dumanla ülkeyi sararak insanların nefes almakta zorlanmasına neden oluyor. Yangın sezonunun henüz birkaç ay daha sürmesi beklenirken, uzmanlar bu durumun ülkenin en kötü yangın sezonlarından biri olabileceğini belirtiyor. Sumatra ve Endonezya Borneo’nun en çok etkilenen yerler olduğu yangınlar, haftalarca sürüyor ve astım vakaları ile solunum enfeksiyonlarının artmasıyla birlikte uçuşlar gecikiyor, parklar kapatılıyor ve binlerce okul kapanıyor.
YANGINLARIN ŞİDDETİ
Yangınlar, şu ana kadar 200,000 hektardan fazla alanı etkisi altına aldı ve yangın sezonunun Ekim ve Kasım aylarına kadar devam etmesi bekleniyor. Son altı ayda, Endonezya Meteoroloji, İklim ve Jeofizik Kurumu’na (BKMG) göre, 23,000’den fazla “yangın sıcak noktası” tespit edildi. BKMG sözcüsü, “2026 yılı, yangın aktivitesi açısından 2015’i geride bırakmaya başladı,” dedi.
ÇEVRESEL ETKİLER
Endonezya, kritik derecede tehlike altında olan orangutanlar, Sumatra kaplanları ve gergedanları gibi biyolojik çeşitliliğin merkezi konumunda. Ayrıca dünya tropikal turba alanlarının neredeyse %40’ını barındırıyor. Bu ekosistemler, büyük miktarda karbonu depolamakta. Ama turba alanları kurutulduğunda ve kuraklığa maruz kaldığında, dev bir “yakıt rezervi” haline geliyor. Yangınlar başladığında, devasa miktarda iklimi ısıtan kirletici maddeler açığa çıkıyor.
İNSANFAKTÖRLÜ YANGINLAR
Turba alanlarının büyük bölümleri, palmiye yağı gibi ticari tarımlar için temizlenip kurutulmuş durumda. Şirketler suyu çektiğinde, daha önce yangın geçirmeyen bölge, zamanla karbon açısından tehlikeli bir bombaya dönüşüyor. İnsanlar genellikle tarım ve plantasyonlar için arazi yakarak bu bombayı patlatıyor. El Niño gibi iklim olayları ise kuraklık koşullarını uzatarak yangınları daha da şiddetli hale getiriyor.
SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Yangın dumanı, PM2.5 adı verilen, insanların akciğerlerine derinlemesine ulaşabilen tehlikeli hava kirliliği parçacıklarını hızla artırıyor. Endonezya Sağlık Bakanlığı, şu ana kadar 50,000’den fazla solunum enfeksiyonu vakası kaydedildiğini açıkladı. Duman bulutları, komşu ülkeler Malezya, Filipinler ve Singapur’a da ulaştı. Malezya Sağlık Bakanlığı, astım vakalarının %259 oranında arttığını bildirdi.
KARBON EMİSYONLARI
Son üç haftada yangınlar, neredeyse 49 milyon ton karbon salınımına neden oldu; bu, 2015 yılındaki aynı döneme göre daha fazla. Emisyonlar, küresel ısınmayı ve iklim değişikliğini kötüleştirirken, bu durum kuraklık ve yangın koşullarının sıklığını ve şiddetini artırabilir. El Niño’nun gücünün “ciddi endişeler” yarattığını belirten uzmanlar, ancak 2015’teki gibi felaket düzeyine ulaşmayacağını düşünüyor. Ancak yangın sezonunun devam etmesi, büyük endişelere neden oluyor. Rein, “Yağış mevsimi belki de onları durdurmanın tek yolu,” dedi; bunun da birkaç hafta uzakta olduğu öngörülüyor.