Şaşırtıcı bir şekilde, binlerce engelli emekli, emeklilik maaşlarının ötesinde ek bir gelir elde etmeye hak kazanabilir ve çoğu bu fırsattan tamamen habersizdir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uzmanı Dilet Ete, malulen emeklilikle ilgili doğru bilinen yanlışlara ışık tutuyor ve çalışmalarına devam ediyor. İşte içeriden haberler:
Dilet Ete, çalışan bir kişinin malulen emekliliğe hak kazanması için şartları şöyle açıklıyor: “SSK’lı sigortalı bir işçinin malulen emekli olabilmesi için 10 yıllık sigorta süresini tamamlaması gerekiyor. Buradaki temel gereklilik, primlerin 10 yıl boyunca sürekli ödenmesi değil, bu süre içinde en az 1800 gün prim ödenmesidir. Ek olarak, en az %60’lık bir engellilik derecesi esastır. İlk istihdamdan sonra meydana gelen tüm bozukluklar, belirli bir işyeri olayı olmasa bile, malulen emeklilik uygunluğuna katkıda bulunur. Örneğin, bir kişi herhangi bir sağlık sorunu olmadan işgücüne katılırsa, ancak daha sonra onları %60 veya daha fazla etkileyen bir durum geliştirirse, malulen emekliliğe hak kazanabilir.”
Engelli emeklilerin emekli maaşlarını alırken çalışmaya devam edebilmeleri konusundaki kafa karışıklığına değinen Ete, “Engelli emeklilerin çalışıp çalışamayacağı konusunda internette dolaşan çok sayıda yanlış bilgi var. Malulen emekli olan ve SGK’dan emekli maaşı alan bir kişi, emeklilik aylığında herhangi bir kesinti olmaksızın Bağ-Kur işyeri açabilir veya bir şirkete ortak olabilir. Kişi Bağ-Kur’dan malulen emekli oluyorsa SGK sigortalı bir işverende çalışmaya devam edebilir. Engellilik ve düzenli emeklilik koşulları arasında ayrım yapmak çok önemlidir. Malulen emeklilikte normal emeklilikten farklı olarak son 3,5 yıl aidat kuralı bulunmamaktadır” dedi.
Ete, çapraz çalışma yapan engelli emeklilerin kazançlarında herhangi bir kesinti olmayacağını vurgulayarak, “Bir bireyin 10 yıl sigortalılık güvencesi, en az 1800 gün ödenmiş primi ve maluliyet derecesi %60’ı aşıyorsa malulen emekliliğe hak kazanır. Normal emeklilikten farklı olarak, son 3,5 yıllık prim şartı yoktur. Bir kişi emeklilik başvurusunda bulunmadan önce SGK kapsamında bir gün bile çalışsa SGK emekliliğine hak kazanır. Maluliyet ve düzenli emeklilik arasındaki temel ayrım, prim koşullarında yatmaktadır. Engelli emekliler için çapraz istihdamda bulunmak mümkündür ve ek gelir için benzersiz bir yol sağlar.”
Ete, malulen emekliliği olan bireylerin her koşulda hem çalışabileceklerini hem de emekli maaşlarını alabileceklerinin altını çiziyor. Engelli ve engelli emeklilikleriyle ilgili yanlış anlamayı şöyle açıklıyor: “Birçok kişi emekli maaşlarını alırken sadece engelli emeklilerin çalışabileceğine inanıyor. Bununla birlikte, engelli emeklilik koşulları daha fazla prim günü gerektirir. Engelli emekliliği için prim günlerinin altında kalanlar, genellikle yanlış bilgilendirme nedeniyle malulen emeklilikten sonra çalışamayacaklarını varsayıyorlar. Gerçekte, engelli emekliler çapraz ödeme alabilir ve çalışsalar bile emekli maaşlarını almaya devam edebilirler.”
Sonuç olarak, malulen emekliliğin inceliklerini anlamak, engelli emekliler için finansal güvenlik ve esneklik sağlayarak ikili gelir akışları potansiyelini ortaya çıkarmaktadır. Yanlış bilgi sisini ortadan kaldıran Dilet Ete’nin içgörüleri, maluliyet sonrası emeklilik ve istihdamın karmaşık ortamında gezinenler için bir rehber görevi görüyor.