Port-au-Prince, Haiti’de doğa, yıllarca süren çöküş ve çete savaşlarının ardından şehrin merkezini yeniden ele geçirmeye çalışıyor. Binaların etrafını saran ağaçlar, plastik atıkların biriktiği nehir yataklarından filizlenen kökler ve sokaklarda ilerleyen sarmaşıklar dikkat çekiyor. Ancak şafak vakti, bu post-apokaliptik kentsel ormanda insan akışı devam ediyor: Her gün yüzlerce sivil, bazen yiyecek taşırken, bazen de işlerine gitmek üzere bu tehlikeli bölgeden geçiyor. Geçmişte burada lüks villalar, bir katedral ve turistlerin sıkça ziyaret ettiği bir pazar yerleri vardı, ama artık buraya kimse gelmiyor; sadece çaresizlik içinde olanlar var. Haiti’nin başkenti, yıllarca süren siyasi kargaşa, yolsuzluk ve ölümcül çete koalisyonunun yükselişi tarafından boğulmuş durumda. ABD ve uluslararası toplum, düzeni sağlamaya yönelik birçok kez girişimde bulundu, ancak sonuç alamadı. Şimdi ise Haiti hükümetinin kalıntıları, çok farklı bir seçeneği denemeye karar verdi: Bir ABD’li özel güvenlik mogulu.
ERİK PRİNS'İN GÜVENLİK PROJESİ
Erik Prince, Haiti’de, elit yerel polisle birlikte çetelerin kontrolünü kırmak için çalışan özel güvenlik ekipleriyle aktif. “Görev Gücü” olarak bilinen bu gizli projede, geçen yıl Mart ayından bu yana 2.000’den fazla insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirildi. Prince, “Sadece liderliği ortadan kaldırarak isyanlar yenilmez,” diyerek, savaşların düşman güçlerini savaş alanından çıkarmakla kazanıldığını ifade etti. Ancak bu yaklaşım, eleştirmenler tarafından uluslararası hukuk ve adil yargı ile çeliştiği belirtiliyor. Yıllardır çetelerin işkencelerine maruz kalan Haiti halkı için ise daha önemli bir soru var: Bu yöntem işe yarıyor mu?
GÜVENLİK DURUMU
Prince’in yeni şirketi Vectus Global, geçen yıl Haiti’nin geçici hükümeti tarafından görevlendirildi. “Görev Gücü”, Haiti Ulusal Polisi, yeni BM destekli Çete Bastırma Gücü ve uzun yıllardır ihmal edilen Haiti ordusu ile silahlı gönüllü grupların karışık bir güvenlik ortamında çalışıyor. Prince, “Başlangıçta, her hafta bir polis aracı kayboluyordu — saldırıya uğruyor, pusuya düşürülüyor, yakılıyordu,” diyerek, mevcut durumda önemli bir iyileşme sağlandığını ifade etti. Ancak vaat edilen kilometre taşları hala ulaşılmaz durumda. Prince, ana yolların açılması için bir yıl hedeflemişti fakat 18 ay sonra, önemli yollar hala çetelerin kontrolünde.
HUMANİTARİYET KRİZİ
Haiti’de iç savaşın etkisiyle 1.5 milyon insan yerinden edilmiş durumda. Kenscoff kasabasında bir çeteden kaçan bir mülteci, “Hiçbir şeyim kalmadı,” diyerek yaşadığı çaresizliği dile getiriyor. Haiti’deki güvenlik güçlerinin işleyişindeki yavaşlık, halk arasında büyük bir hayal kırıklığına neden oluyor. Uluslararası insan hakları gözlemcileri, çetelerin hala “nispeten dokunulmaz” bir şekilde faaliyet gösterdiğini ve sosyal medya hesaplarında özgürlükleriyle övündüklerini bildiriyor.
DRONE SALDIRILARININ ETKİLERİ
Prince’in insansız hava araçları, hem çeteleri hem de sivil halkı etkileyen bazı sonuçlar doğurdu. Birleşmiş Milletler, Haiti’deki drone saldırılarında 85 sivilin hayatını kaybettiğini bildirdi. Ancak bu ölümlerin bazıları, hedeflenen alanlara ulaşım zorluğundan dolayı rapor edilmiyor. Prince, kazaların “imkansız olmadığını” kabul etse de, kendi ekiplerinin her operasyon öncesinde uzun süre gözlem yaptığını belirtiyor.
ÇETELERİN YENİ STRATEJİLERİ
Çeteler, stratejilerini değiştirmeye başladılar; artık ülkenin diğer bölgelerine, özellikle tarım topluluklarına yöneliyorlar. Çocukların zorla alım oranı son bir yılda üç katına çıktı. Polis, çetelerin saldırıya uğradığında en genç üyelerini geride bıraktığını bildiriyor. Hükümetin çetelerle müzakere çabaları ise henüz somut bir sonuca ulaşmadı. Prince, bu zorlu bölgelerde yürütülen operasyonlar için eleştirilere rağmen, “Port-au-Prince’in zor bölgelerinde bir gün geçirmeye davet ediyorum,” diyerek kendine güvenini ifade ediyor.