EUROVISION ŞARKI YARIŞMASI İPTAL TEHDİDİYLE KARŞI KARŞIYA
İsrail’in katılımı nedeniyle birçok ülkenin boykot tehdidinde bulunduğu 2025 Eurovision Şarkı Yarışması, iptal edilme riskiyle karşı karşıya. 160 milyondan fazla izleyicinin takip ettiği 2025 Eurovision’un finali, Avusturya’nın zaferiyle sonuçlandı ancak İsrail’in katılımı büyük bir krize yol açtı. İspanya, Hollanda, İrlanda ve İzlanda gibi ülkeler, İsrail’in yarışmadaki varlığı durumunda çekilme tehdidinde bulunuyor. Tepkilerin ardında, İsrail’in Gazze’deki askeri harekâtı yatıyor. Yarışmayı düzenleyen Avrupa Yayın Birliği (EBU), ülkelere katılım durumlarını bildirmeleri için aralık ortasına kadar süre tanıdı. Ancak uzlaşma sağlanamazsa yarışmanın iptali gündemde.
İSPANYA BOYKOT KARARINI AÇIKLADI
Yarışmanın en önemli mali destekçilerinden biri olan “büyük beşli” ülkelerden İspanya, boykot kararını duyurdu. İspanyol yayın kuruluşu RTVE yönetim kurulu, “İsrail men edilmezse yarışmayı boykot edeceğiz” diyerek kararlarını netleştirdi. Hollanda, İrlanda, İzlanda ve Slovenya da benzer tehditlerde bulunuyor. Belçika, İsveç ve Finlandiya’nın da çekilme durumunu değerlendirdiği ifade ediliyor. İspanya Kültür Bakanı Ernest Urtasun, “İspanya, İsrail’in Eurovision’a katılmaması için elinden gelen her şeyi yapmalı” ifadesini kullandı. Buna karşın İsrail Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar, bu açıklamaları “utanç verici ve ikiyüzlü” olarak değerlendirdi ve Eurovision’un özünde bir “birlik ruhu” taşıdığını savundu. EBU, yayıncıların kaygılarını not ettiklerini ve İsrail’in katılımıyla ilgili tartışmalara açık olduklarını belirtti. Ancak “büyük beşli” ülkelerden Almanya ve İtalya’nın bu katılımı desteklemesi, durumu zorlaştırıyor.
Eski EBU iletişim ekibi üyesi ve “Dr Eurovision” olarak bilinen Paul Jordan, Sky News’e yaptığı açıklamada, “Böyle bir toplu boykot tehdidi daha önce hiç olmamıştı” dedi. Jordan, “Büyük beşliden bir ülkenin yarışmaya katılmaması, finansman modelinin çözülmesine yol açabilir ve kamu yayıncılarının karşılaştığı ekonomik zorluklar göz önüne alındığında, bu finansal modelin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir” dedi. 1956’da savaş sonrası Avrupa’yı bir araya getirmek amacıyla başlatılan yarışma, zamanla müzikal ve kültürel çeşitliliğin kutlandığı bir etkinliğe dönüştü.
ESKİ HUKUKİ DURUMLARIN ETKİSİ
İsrail kamu yayın kurumu KAN, siyaseten tarafsız sayıldığı ve yarışma kurallarına uyduğu için Gazze savaşına rağmen son iki yıldır yarışmaya katılabildi. EBU, 2022’de Ukrayna’yı işgal eden Rusya’yı, “yarışmanın itibarını zedeleyeceği” gerekçesiyle men etmişti. 2021 yılında Belarus, seçim sonrası yaşanan kriz nedeniyle diskalifiye edilmişti.
İSRAİLLİ YARIŞMACI PROTESTOLARIN HEDEFİ OLDU
Bu yıl İsrail’i temsil eden Yuval Raphael’in yarışmaya katılması, 7 Ekim 2023’te Nova Sukkot müzik festivalindeki saldırıdan kurtulması nedeniyle siyasetle ilişkilendirildi. “New Day Will Rise” adlı şarkısıyla halk oylamasında birinci olan Raphael, provalarda yuhalanarak ve finalde üzerine kırmızı boya atılmaya çalışılarak protesto edildi. Yarışma öncesi Basel sokaklarında binlerce Filistin yanlısı protesto gösterisi düzenlendi. Ayrıca 2024’te İsrail’in temsilcisi Eden Golan’ın katılımı nedeniyle Malmö’de benzer protestolar yaşandı. Eurovision tarihçisi Dean Vuletic, “Politika her zaman vardı. Ülkeler yarışmayı siyasi mesaj iletmek için kullandı” diyerek mevcut durumu değerlendirdi ve EBU’nun siyasi kararlar almak zorunda kaldığı bir döneme girildiğini belirtti.