Washington — Federal Rezerv, ABD ekonomisine gereksiz zarar vermemek için yıllardır faiz artırımlarını erteledi. Ancak bu hafta faizleri artırmaya hazırlanan yetkililer, yeni bir soruyla karşı karşıya: Enflasyonu düşürmek için birden fazla faiz artışı gerekli mi? Orta Doğu’daki aylardır süren çatışmalar, bu yıl enflasyonu artırarak Federal Rezerv’in Temmuz 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırması beklentisini güçlendirdi. Ancak, yetkililer, kontrol altına alması zor olabilecek yapay zeka altyapısındaki büyük yatırımlar nedeniyle başka bir enflasyon tehdidi konusunda giderek daha fazla endişeleniyor.
YAPAY ZEKANIN ETKİLERİ
Federal Rezerv’in Temmuz ayındaki politika toplantısına ait resmi tutanaklara göre, oran belirleme komitesinin “birkaç” üyesi, veri merkezlerine yapılan büyük yatırımların “toplam talebi artırarak fiyatlar üzerinde daha geniş etkileri olabileceğini” belirtti. Veri merkezi inşaatları, yarı iletken çiplerden enerjiye ve nitelikli iş gücüne kadar her alanda büyük harcamaları tetikliyor. Bu sektördeki çok uluslu şirketler, sınırlı kaynaklar için agresif bir rekabet yürütüyor. Talep arzı aşarsa, bu durum daha uzun süreli yüksek enflasyon yaratma potansiyeline sahip.
FED YETKİLİLERİNİN ENDİŞELERİ
New York Federal Rezerv Başkanı John Williams, yapay zeka kaynaklı talebin o kadar güçlü olduğunu ifade ederek, Wall Street’in önümüzdeki aylarda beklediği üç çeyrek puanlık artışların bile harcama patlamasını anlamlı şekilde yavaşlatmaya yetmeyeceğini vurguladı. Morgan Stanley Yatırım Yönetimi’nde portföy çözümleri baş yatırım sorumlusunun açıklamalarına göre, teknoloji hizmet sağlayıcıları veya çip üreticisi olan bir şirketin amacı, bu yeni teknolojik gelişmenin en başında mümkün olduğunca fazla pazar payı elde etmek.
BÜYÜK YATIRIMLARIN MİKTARI
PricewaterhouseCoopers tarafından yayımlanan bir rapora göre, veri merkezlerine yapılan harcamaların bu yıl yaklaşık 800 milyar dolara ulaştığı ve 2030 yılına kadar 1.1 trilyon dolara çıkmasının beklendiği belirtildi. Gartner tarafından yapılan başka bir tahmine göre, bu harcamalar 2026’da 1.37 trilyon dolara ulaşacak ve yazılım, hizmetler, siber güvenlik ve model geliştirme için de milyarlarca dolarlık ilave harcama yapılacak.
FAİZ ARTIRIMLARININ ETKİLERİ
Federal Rezerv’in ana aracı olan faiz oranları, talep tarafında işlev görüyor; yüksek enflasyonu veya yüksek işsizliği ele almak amacıyla ekonomiyi soğutma ya da canlandırma işlevi taşıyor. Ancak yapay zeka harcama patlaması karşısında bu mekanizma etkisiz kalabiliyor. Teorik olarak, daha yüksek faiz oranları harcamaları azaltarak ekonomiyi soğutmalı, fakat şirketler büyük miktarda paraya sahipken bu durum zorlaşıyor.
BORÇLANMA PAZARINA YÖNELİŞ
Büyük teknoloji şirketleri, müthiş maliyetlerini finanse etmek için giderek daha fazla tahvil pazarına yöneliyor. Allianz Trade’den Bjoern Griesbach, yatırımcıların bu şirketlerin harcamalarının yeterli kar getirip getirmeyeceğinden şüphelenmeye başlaması durumunda, krediler için daha yüksek getiri talep edebileceğini belirtti. Tüm bu yatırımların karşılığını verip vermeyeceği ise belirsizliğini koruyor. Federal Rezerv, faizleri artırarak ekonomiyi soğutmayı hedeflese de, bu durum yapay zeka harcama patlamasını yavaşlatmaya yetmeyebilir ve iş gücü gibi diğer ekonomik alanlara zarar verebilir.