Tarladan markete uzanan fiyat zincirinde, faturaların ve makbuzların peşine düşüldü. Hayatını kaybetmiş 49 kişi adına bile makbuz düzenlendiği ve üretilmeyen sebzeler için milyonlarca liralık kayıt oluşturulduğu iddia ediliyor. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, “tarladan markete fiyat yolculuğu” soruşturmasını başlattı. 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi. 22 ilde 109 iş yeri ve adreste aramalar yapıldı.
SUÇLAMALAR VE ŞÜPHELİLER
Şüphelilere, sebze meyve piyasasında fiyatları etkileme, belgede sahtecilik ve kara para aklama suçlamaları yöneltiliyor. Sebze ve meyve fiyatlarının tarladan sofraya gelene kadar nasıl arttığı merak konusu. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, 14 Temmuz ve 3 Eylül 2026 arasında yaş sebze ve meyve sektörüne yönelik bir rapor hazırladı.
RAPORLARDAN ÇARPICI ÖRNEKLER
Hazırlanan raporun en çarpıcı örneklerinden biri mandalina. Bir üreticinin kilosunu 6-8 lira seviyesinden sattığı ancak makbuzda 28 lira kaydedildiği, markette ise 31,82 liradan satıldığı belirlendi. Belge üzerinde marketin, kilogram başına yalnızca 3 lira kazanmış gibi bir tablo oluşturduğu görüldü.
SİSTEMİN İŞLEYİŞİ
Üretici, yaklaşık 60 ton sarımsağı kilogramı 50 liradan sattı. Ancak aynı üreticinin adına düzenlenen makbuzlara 800 ton sarımsak yazıldı. Sistemin ana mekanizması beş aşamada şekilleniyor. Çiftçi, ürünü gerçek piyasa fiyatından satıyor. Üretici adına daha yüksek fiyatla makbuz düzenleniyor. Böylece şirketin kayıtlı alış maliyeti yükseliyor.
DENETİMLER VE BULGULAR
Soruşturma kapsamında 41 tedarikçi detaylı biçimde incelendi. Vergi müfettişleri, çiftçi beyanlarını, makbuzları, e-faturaları, Hal Kayıt Sistemi verilerini ve şirket kayıtlarını karşılaştırdı. Tedarikçilerde, üreticinin gerçek satış bedeli ile belgelerde gösterilen alış maliyeti arasında ciddi farklar oluştu.
ÖNE ÇIKAN TESPİTLER
Limon üreticilerine dair de çarpıcı tespitler yapıldı. Bir üretici 50 ton limonu kilosu 45-50 liradan satarken, belgelerde fiyatın 64-72 lira arasında gösterildiği belirlendi. Patates, soğan ve elma gibi ürünlerde de benzer dengesizlikler görüldü. Bazı kişilerin adlarına milyonlarca liralık makbuz düzenlenmesine rağmen, ilgili firmaya hiçbir ürün satmadıkları tespit edildi. Raporda adı geçen bir şirket, 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında, daha önce vefat eden kişiler adına müstahsil makbuzu düzenlediği belirlendi.