Tarladan markete uzanan fiyat zincirinde, fatura ve makbuzların peşine düşüldü. Hayatını kaybetmiş 49 kişi adına makbuz düzenlendiği ve üretilmeyen sebzeler için milyonlarca liralık kayıt oluşturulduğu iddia ediliyor. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, bu iddialar üzerine “tarladan markete fiyat yolculuğu” soruşturmasına başladı.
GÖZALTILAR VE ARAMALAR
41 büyük dağıtıcı firmanın yöneticileri hakkında gözaltı kararı alındı. 22 ilde 109 iş yeri ve adreste arama yapıldı. Şüphelilere, sebze meyve piyasasında fiyatları etkileme, belgede sahtecilik ve kara para aklama suçlamaları yöneltildi.
FİYAT MANİPÜLASYONU İDDİALARI
Soruşturmanın ayrıntılarına göre, ölü kişiler adına makbuz düzenlendiği ve alış fiyatlarının yüksek gösterildiği öne sürülüyor. Hazırlanan raporda, bir çiftçinin mandalinayı 6-8 liradan sattığı, dağıtıcıların makbuzda 28 lira gösterdiği belirtildi. Firmanın ortalama satış fiyatı ise 31,82 lira olarak kaydedildi.
SAHTE MAKBUZ DÜZENLEMELERİ
Raporda, sahte makbuzların düzenlendiği ve gerçeğe aykırı maliyetlerin oluşturulduğu ifade edildi. Bir firma yetkilisinin hayatını kaybeden 49 kişi adına toplam 2,5 milyon liralık makbuz düzenlediği ortaya çıktı. Aynı firmanın, üretilmeyen sebzeler için 1 milyon lirayı aşan makbuzlar düzenlediği belirtildi.
HAL KAYIT VE ÇİFTÇİ KAYIT SİSTEMLERİ
Soruşturma çerçevesinde Hal Kayıt Sistemi ve Çiftçi Kayıt Sistemi verileri incelendi. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı kapsamlı bir rapor hazırladı. Bin 29 çiftçinin beyanları alınarak, ürünlerin üreticiden hangi bedelle çıktığı ve tedarikçilere hangi şartlarda ulaştığı araştırıldı.
PİYASA MANİPÜLASYONU VE FİYAT FARKLILIKLARI
Raporda, bazı şüphelilerin piyasadaki hakim konumlarını kullanarak ürün arzını düşük, maliyetleri yüksek gösterdiği vurgulandı. Tedarik zincirinin gereksiz yere uzatıldığı ve bu yöntemle fiyatların yukarı yönlü manipüle edildiği ifade edildi.
ÇİFTÇİLERİN İFADELERİ
Şüpheli bir şirket adına 818 bin 125 liralık makbuz düzenleyen çiftçi A.K., kapya biberini şirket adına hareket eden İsmail D.’ye sattığını belirtti. A.K., ürünün kilogramını en fazla 11,50 liradan sattığını ancak makbuzlarda kilogram fiyatının 18,70 lira olarak gösterildiğini açıkladı.
ÜRÜNLERİN GERÇEK DEĞERİ VE MAKBUZLAR
Adına 759 bin 776 liralık makbuz düzenlenen C.S., ürünlerini 8-9 liradan sattığını, makbuzlarda kilogram fiyatının 18,70 ile 23,95 lira arasında gösterildiğini söyledi. E.B. ise adına 1 milyon 236 bin 522 liralık makbuz düzenlenmesine rağmen bu belgelerden haberi olmadığını belirtti. Yapılan incelemede şirketlerin envanter ve ticari kayıtları arasında uyumsuzluk tespit edildi.