“Nutcracker Man” olarak bilinen ve büyük dişleri ile güçlü çene kaslarıyla tanınan insan akrabası Paranthropus boisei’nin bilinen fiziksel özellikleri, Kenya’daki bir bölgede bulunan fosil ayak izlerinin yeni analiziyle değişti. Yaklaşık 2,3 milyon ila 1,2 milyon yıl önce Doğu Afrika’da yaşayan bu türün, yeni bulgulara göre daha uzun, daha ağır ve sanılandan daha karmaşık sosyal ilişkilere sahip olduğu belirlendi. Daha önceki tahminlere göre erkek bireylerin ortalama 131 santimetre boyunda ve 49 kilogram ağırlığında olduğu düşünülüyordu.
YENİ HESAPLAMALAR FARKLI BOYUTLARI ORTAYA KOYDU
Yeni tespit edilen 21 adet P. boisei ayak izinin uzunluk ve genişliğine dayanan güncellenmiş hesaplamalar, Nutcracker Man’in boyutunun daha insansı olduğunu ve 1,8 metreye kadar boya, 75 kilograma kadar kiloya ulaştığını gösterdi. Ayak izlerindeki desenler ayrıca bu izlerin, Doğu Turkana’daki Koobi Fora Formasyonu’ndan aynı anda geçen ve bir grup halinde seyahat eden sekiz P. boisei bireyine ait olduğuna işaret ediyor. Araştırmacılar Pazartesi günü PNAS dergisinde yayımlanan raporda, bu korunmuş izlerin göl kenarındaki yaşam alanlarında sosyal yapılarının karmaşıklığına dair ipuçları sağladığını belirtti.
YETİŞKİN ERKEKLERDEN OLUŞAN BİR GRUP
Çalışmanın baş yazarı Kevin Hatala, her bir ayak izi setinin, homininlerin nasıl yaşadığını ve çevreleriyle nasıl etkileşime girdiğini doğrudan gözlemleyebilecekleri bir anın penceresi olduğunu söyledi. Hatala, ayak izlerinin göl kıyısında birlikte hareket eden bir grup yetişkin erkeği yansıtıyor olabileceğini ve su aygırı gibi tehlikeli hayvanların oluşturduğu tehdidin, grupta sadece yetişkin erkeklerin bulunmasını açıklayabileceğini ifade etti. Washington Üniversitesi’nden Patricia Kramer, ayak izlerinin hem anatomik hem de davranışsal bilgi sağlayan önemli fosiller olduğunu ve yeni çalışmanın heyecan verici olduğunu belirtti.
FOSİL AYAK İZLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE GEÇMİŞİ
Yaklaşık 1,4 milyon yıllık olduğu belirlenen izler, 12 santimetre derinliğe ulaşan net tanımlara sahip ve büyük olasılıkla sığ göl suyundaki çamura basılmış. Yedi iz 1978’de, 14 iz ise 2016 ve 2023’teki kazılarda ortaya çıkarıldı. P. boisei, yüz binlerce yıl boyunca Homo erectus ile birlikte yaşadı. 2024’te yapılan başka bir çalışma, iki farklı hominin türüne ait ayak izlerinin birkaç gün arayla bulunduğunu ve bunların H. erectus ile P. boisei’ye ait olduğunu öne sürmüştü.
AYAK İZLERİ TÜRLER ARASINDAKİ FARKLARI GÖSTERİYOR
Homo erectus, modern insanla benzer vücut oranlarına sahip ilk akraba iken, P. boisei daha uzak bir kuzen olarak ağaçta yaşayan ataların fiziksel özelliklerini taşıyordu. P. boisei ayak izleri H. erectus ve modern insanınkine benzese de daha düz kavisler ve diğer parmaklardan daha açılı bir başparmak gibi bazı temel farklılıklar içeriyor. Araştırmacılar, bu farklılıkların P. boisei’nin ayağını yere bambaşka bir şekilde bastığını gösterdiğini belirtti.
BEDEN BOYUTU TAHMİNLERİNİN ZORLUĞU
İlk P. boisei fosilleri 1950’lerde keşfedilmesine rağmen, bu insan akrabasının boyutunu tahmin etmek zordu çünkü kafatası dışında türe atfedilebilecek çok az fosil bulunuyordu. Daha büyük kemikler genellikle H. erectus’a, daha küçük olanlar ise Paranthropus’a atfediliyordu. Ancak yeni bulgular, bu türlerin vücut boyutlarının sanılandan çok daha yakın olabileceğini gösteriyor. Taşlaşmış kemik ve dişlerin aksine fosil ayak izleri, antik homininlerin hayattayken bir anını yakalıyor ve bu da insanın soyu tükenmiş akrabalarıyla bağlantı kurmasını kolaylaştırıyor.