Fransa’da yaşanan eşi benzeri görülmemiş öğrenci protestoları, ülkedeki artan mali baskıları gözler önüne serdi. Avrupa’nın ikinci büyük ekonomisi, büyüyen bütçe açığını kontrol altına almaya çalışırken, mali durum giderek daha da zorlaşıyor. Ülkenin kamu borcu, Haziran ayında 4 trilyon doları aşarak ekonomi büyüklüğünü geçti. Borcun hizmet maliyeti, tahvil getirilerinin artmasıyla birlikte geçen yıla göre milyarlarca dolar yükseldi. Aynı zamanda, kamu harcamalarında artış talepleri de yükseliyor; yaşlanan nüfus nedeniyle emeklilik maliyetleri artarken, hükümet savunmaya daha fazla bütçe ayırmayı planlıyor. Lise öğrencileri ise personel eksiklikleri, kalabalık sınıflar ve yıpranmış okul altyapısı gibi sorunların çözülmesini talep ediyor.
HÜKÜMETTEN KESİNTİ VE VERGİ ARTIŞI ÖNERİSİ
Fransa hükümeti, bütçe açığını daraltmak amacıyla derin harcama kesintileri ve vergi artışları önerdi. Ancak, tahvil alıcıları, mali önlemlerin önümüzdeki yıl yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde yasama organı tarafından sulandırılabileceğinden endişeli. Ekonomi danışmanlık firması Capital Economics’in baş ekonomisti Andrew Kenningham, bu durumun, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un aşırı sağ veya aşırı soldan bir halef tarafından görevden alınmasına sebep olabileceğini belirtti. Marine Le Pen’in sağcı Ulusal Birlik Partisi, kamu maliyesini istikrara kavuşturmak için önemli harcama kesintileri önerirken, partinin maliyetli vergi indirimlerinden de vazgeçmediği ifade ediliyor.
BORÇ KRİZİ ENDİŞELERİ ARTIYOR
Fransa’daki potansiyel bir borç krizine dair endişeler, geçen hafta Fransız tahvillerinde satış baskısına neden oldu ve getirilerde keskin bir artış yaşandı. Fransız ve Alman tahvil getirileri arasındaki fark, 2012 yılından bu yana en geniş seviyeye ulaştı. Bu fark, yatırımcıların Fransa’nın borcunu tutmak için Almanya’ya kıyasla çok daha yüksek getiriler talep ettiğini gösteriyor. Fransız tahvil satışları, diğer yüksek getirili Avrupa borç piyasalarına da sıçrama riski taşıyor. Bazı analistler, durumu 2010’ların başındaki euro bölgesi borç krizine benzetiyor.
EURO'DA DÜŞÜŞ
Fransa’nın büyüklüğü ve sistematik önemi göz önüne alındığında, diğer ülkelere ve genel olarak Euro Bölgesi’ne bulaşma potansiyeli oldukça yüksek. Bu endişeler, euroyu, Mayıs 2025’ten bu yana dolar karşısında en zayıf seviyesine düşürdü. Euro, 21 Avrupa Birliği ülkesinin paylaştığı para birimi olarak yaklaşık 1.12 dolara geriledi. Piyasalardaki son dalgalanmalar, yapay zeka yatırımları, Avrupa ihracatına artan talep ve Almanya’daki savunma harcamalarının yükselmesiyle desteklenen Avrupa’nın hassas ekonomik toparlanmasını olumsuz etkileyebilir.
YÜKSEK GETİRİ RİSKİ
Yüksek tahvil getirileri, ekonomik büyüme için belirgin bir risk oluşturuyor. Hükümetler harcamalarını kısmazsa, faiz oranlarının artmaya devam edeceği öngörülüyor. Yüksek tahvil getirileri, borçlanma maliyetlerini artırarak konut ve araç alımlarını daha pahalı hale getiriyor ve yatırımın azalmasına yol açıyor. Ayrıca, hükümetlerin borçlanma maliyetlerini artırarak bir tür kemer sıkma önlemi almasını gerektiriyor. Son haftalarda Fransız, Alman ve İngiliz devlet tahvillerinin getirileri, kamu borç yüklerinin sürdürülebilirliğine dair endişelerin artmasıyla birlikte çok yıllık rekorlar kırdı. Avrupa’nın kamu maliyesi, euro bölgesi finansal piyasaları ve ekonomisi için ciddi riskler barındırıyor.