Elias 2-24 b olarak bilinen genç gezegen, ev sahibi yıldızının etrafındaki gaz ve toz diskinin içinde yer alıyor. Bu gezegenin aşırı genç oluşu, araştırmacıları büyük gezegenlerin ne kadar hızlı şekillenebileceği konusunda yeniden düşünmeye zorluyor. Şili’deki Astrofizik Çalışmaları Enstitüsü’nden profesör Lucas Cieza, bu durumu gezegen oluşum modellerinin zayıflıklarıyla ilişkilendiriyor.
GEZEGENİN KEŞFİ
Elias 2-24 b, Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan bir çalışmada detaylandırıldı. Bu araştırma, Şili’deki Diego Portales Üniversitesi’nden doktora adayı Andrea Bernardi önderliğinde gerçekleştirildi. Çalışmada, yedi yıldızın arşivlenmiş gözlemleri incelendi. Yıldızlar, Hawaii’deki W. M. Keck Gözlemevi’nde bulunan bir koronagraf ile gözlemlendi. Bu yöntem, yıldızın yoğun ışığını engelleyerek gök bilimcilerin daha sönük nesneleri tespit etmesini sağlıyor.
GEZEGEN OLUŞUM MODELLERİ
Gök bilimciler, bu yıldızların etrafındaki toz ve gaz disklerindeki boşlukları araştırıyor. Bu boşluklar, gezegenlerin oluşumuna işaret edebilir. Bernardi, Elias 2-24 b’nin tam olarak bu boşlukta bulunduğunu ifade etti. Gezegen, Jüpiter’in kütlesine yakın bir kütleye sahip ve ev sahibi yıldızı Dünya’dan yaklaşık 450 ışık yılı uzaklıkta.
GEZEGEN İNŞAATI
Yıldızlar, gaz ve toz bulutları içinde oluşuyor. Yıldız doğduktan sonra kalan materyal, onun etrafında dönen bir disk oluşturuyor. Bu disk içindeki parçacıklar çarpışarak gezegenleri oluşturuyor. Ancak genç gezegenleri tespit etmek zor. Çünkü bunlar genellikle gaz ve toz içinde gizleniyor. Bilinen ötegezegenlerin çoğu, geçiş yöntemiyle keşfedildi. Ancak genç gezegenlerin tespiti daha karmaşık bir süreç.
ON YILLIK GİZEMİN ÇÖZÜLMESİ
Yeni doğrulama, gök bilimcilerin yaklaşık on yıldır araştırdığı bir sorunun cevabını sağlıyor. Şili’deki ALMA’dan yapılan önceki gözlemler, Elias 2-24’ün çevresinde bir boşluk olduğunu göstermişti. Daha sonra Avrupa Güney Gözlemevi, aynı boşlukta sönük bir ışık noktası tespit etti. Ancak mevcut gezegen oluşum modelleri, bu mesafede bu kadar büyük bir gezegenin oluşmasının imkânsız olduğunu öne sürüyordu.
GÖZLEMLERİN DOĞRULANMASI
Bernardi ve meslektaşları, Keck Gözlemevi arşivine başvurarak nesnenin önceki gözlemlerde yer alıp almadığını kontrol etti. Ekip, 2018 ve 2020 yıllarında toplanan verilerde aynı sönük kaynağı buldu. Araştırmacılar, nesnenin yörüngedeki bir gezegen gibi davrandığını belirledi. Bu kanıt, Elias 2-24 b’nin doğrulanmasını sağladı.
YENİ TELESKOPLAR VE GELECEK ARAŞTIRMALAR
Bernardi, bu doğrulamanın birden fazla teleskobun birlikte kullanılmasıyla mümkün olduğunu aktardı. NASA’nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, yeni gözlemler yapma potansiyeline sahip. Roman, mevcut teleskopların göremediği gezegenleri tespit edebilecektir. Bu, genç gezegenler hakkında daha fazla bilgi edinmeyi sağlayabilir. Cieza, modern teknoloji ile gezegen oluşumunu gözlemlemenin heyecan verici olduğunu belirtti.