Bu bulgu, Şili’deki 2 bin 682 metre yüksekliğindeki bir dağın zirvesinde yer alan Vera C. Rubin Gözlemevi tarafından gerçekleştirilen gözlemlerle ortaya çıktı. Teleskop, 2025 yılında faaliyete geçecek ve her üç günde bir tüm gökyüzünü görüntüleme yeteneğine sahip olacak. Smithsonian’da kıdemli astrofizikçi olan Matthew Holman, 2026’da toplanacak verileri incelemek için bir bilgisayar programı geliştirdi.
ED138'in İlk Gözlemleri
ED138 keşfedildiğinde Holman, heyecanlı bir inançsızlık yaşadı. Bilgisayar programında hata olup olmadığını kontrol etti. Holman, meslektaşı Mario Juric ile birlikte gözlemi doğrulamak için çalıştı. Juric, 2026’ya kadar uzanan ek gözlemler buldu. Araştırmacılar, nesnenin yörüngesini 10 yıl geriye dönük olarak çizmeyi başardı. Ancak Holman, ED138’in henüz resmi olarak bir cüce gezegen olmadığını vurguladı.
ED138'in Fiziksel Özellikleri
ED138’in çapının 600 ile 1500 kilometre arasında olduğu tahmin ediliyor. Bu boyut, onu cüce gezegen Ceres’ten daha büyük kılıyor. Şu anda güneşin etrafında yaklaşık 46 astronomik birim mesafede dönüyor. ED138, Plüton’dan daha uzakta ve Neptün’den daha uzak bir nesne sınıfında yer alıyor. Holman, ED138’in amatör astronomlar tarafından görülebilecek kadar parlak olduğunu belirtti.
Keşfin Zorlukları
Holman, ED138’in güney yarım kürede bulunmasının, kuzeyden gözlemlenmesini zorlaştırdığını açıkladı. Bu durum, nesneyi bulmayı zorlaştıran teleskop setlerini de etkiledi. Ayrıca, ED138’in galaksimizle aynı düzlemde yer alması da gözlemi zorlaştırdı. İnsanlar genellikle hareket eden nesneleri bulmakta zorluk çekiyor.
Rubin Teleskobu ve Gelecek Beklentileri
Yeni cüce gezegen adayı, Rubin teleskobunun tespit ettiği asteroitler ve daha küçük Neptün ötesi nesneler listesine katıldı. Holman, ED138 boyutlarında başka nesnelerin de bulunabileceğini ifade etti. Queen’s Üniversitesi’nden Megan Schwamb, Rubin Gözlemevi’nin güneş sistemini detaylı bir şekilde inceleme görevini başarıyla yerine getirdiğini belirtti.
ED138'in Statüsü ve İsimlendirilmesi
Uluslararası Astronomi Birliği, yeni bir gezegen tanımını 2006’da kabul etti. Bu durum, Plüton’un statüsünün düşmesine yol açtı. ED138, cüce gezegen olarak doğrulanırsa, kalıcı bir numara ve isim alacak. Holman, insanların ona isim önerdiğini ve bunun eğlenceli bir süreç olacağını söyledi.
Bilimsel Önemi ve Gelecek Araştırmalar
Michele Bannister, ED138’in Neptün ötesi bir nesne olmasının bilimsel açıdan önemli olduğunu belirtti. Nesnenin büyük olmasına rağmen çıplak gözle görülememesi, araştırmaları daha da ilginç hale getiriyor. Bannister, ED138’e bir uzay aracı gönderilirse, Plüton gibi bir nitrojen buzuluna sahip olabileceğini ifade etti.