ABD’nin kırsal toplulukları, AI veri merkezlerini yerlerinden uzak tutmak için yoğun mücadeleler verirken, bazı teknoloji devleri yerel tepkileri aşmanın yollarını araştırıyor. Bu yöntemlerden biri, veri merkezlerini uzaya göndermeyi içeriyor. Ancak bu teknolojinin işe yarayıp yaramayacağı veya ekonomik anlamda mantıklı olup olmayacağı henüz net değil. Google, Proje Suncatcher adı verilen yörünge veri merkezi girişimi için ilk test uydusunu fırlatmaya hazırlanıyor.
PROJE SUNCATCHER'IN İLK ADIMLARI
Prototip, Perşembe günü Kaliforniya’daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü’nden SpaceX Falcon 9 roketi ile fırlatıldı. Uzayda AI çiplerinin test edilmesi daha önce de gerçekleştirilmişti, ancak Google’ın deneysel uydusu, firmanın tensor işlem birimlerinin (TPU) yörüngeye fırlatma sırasında maruz kaldığı sarsıcı kuvvetler ve uzaydaki radyasyon ortamında nasıl performans gösterdiğini anlamayı amaçlıyor. Google’ın Kıdemli İntelijans Paradigmaları Direktörü Travis Beals, “Bu ilk fırlatma, neyin işe yaradığını görmek, hata noktalarını tanımlamak ve bu bulguları gelecekteki görevlerde uygulamakla ilgili,” diye belirtti.
GELİŞEN TEKNOLOJİSEL ZORLUKLAR
Google, 2027 yılında iki ek uydu göndermeyi planladığını açıkladı. AI sistemlerinin giderek daha karmaşık hale gelmesi, veri merkezleri için büyük bir talep yaratmıştır. Ancak, uzay ortamında veri merkezlerinin karşılaşacağı zorluklar arasında yoğunluk ve uydu çarpışmaları gibi sorunlar yer alıyor. Uzayda radyasyon, “bit flip” olarak adlandırılan veri hatalarına yol açabilir ve yüksek enerjili parçacıklar donanımın ömrünü kısıtlayabilir. Google, uzay ortamını simüle eden deneylerde TPU çiplerinin “olağanüstü iyi” performans gösterdiğini belirtse de, birçok şeyin yalnızca uzayda test edilebileceği vurgusunu yaptı.
ISITMA SORUNU VE ÇÖZÜM ARAYIŞLARI
Uzaydaki veri merkezlerinin bir diğer zorluğu ise ısı dağıtımı. Dünya’da bu işlem oldukça basitken, uzayda hava molekülleri olmadığı için bu yöntemler geçerli değil. Google, ısıyı dağıtmak için büyük radyatörler kullanmayı planlıyor, ancak prototip uydusunun soğutma sorununu çözme konusunda çok fazla ilerleme kaydedemeyeceği belirtiliyor. Google sözcüsü, test aracının her 20 dakikada bir kapatılması gerektiğini çünkü aşırı ısınmayı önlemek istediklerini açıkladı.
GÜÇ ÜRETİMİ SORUNU
Test uydusu, TPU’lara yalnızca yaklaşık 1 kilowatt güç sağlayacak. Mevcut telekomünikasyon uyduları ise 10-20 kilowatt enerji üretiyor; AI veri merkezi uydularının ise 100 kilowatt kadar enerjiye ihtiyaç duyması bekleniyor. Google’ın araştırma ekibi, veri merkezi uydularının Dünya’daki tipik veri rafı kadar güç üretmesi gerektiğini belirten bir makale yayımladı. Ancak, gelecek yıl fırlatılması planlanan iki test uydusunun ne kadar güç üreteceği ve hangi ısı yönetim ekipmanına sahip olacağı henüz belli değil.
UZAYDAKİ VERİ MERKEZLERİNİN GELECEĞİ
Uzayda AI işlemci çiplerini kullanmak, donanımın güncellenmesini zorlaştırıyor. AI çipleri her 1-2 yılda bir güncellenirken, uydular 5-7 yıl dayanıyor. Orbital veri merkezlerinin karasal olanlardan daha cazip hale gelmesi için, yeni uyduların uzaya fırlatılma maliyetinin dramatik şekilde düşmesi gerekiyor. Ancak, fırlatma maliyetlerinin artması bekleniyor. SpaceX’in bu alandaki avantajı, kendi roketlerini üretmesi ve uydu üretiminde lider konumda olması.
Uzayda faaliyet gösterecek veri merkezlerinin ölçeği büyük olabilir; SpaceX, 1 milyon AI işlemci uydusu konuşlandırmayı planlıyor. Google henüz Proje Suncatcher için hedef büyüklüğünü açıklamadı. Ancak, uzun vadeli bir strateji benimsediklerini belirtiyorlar. Uzayda veri işleme konusundaki araştırmalar, sabırlı ve ölçülü adımlarla ilerleyecek. Planet Labs, proje için Google ile benzer bir taahhüt içinde olduğunu ifade etti.