2025 Virginia başsavcılık yarışında yapılan bir çıkış anketi, adayların geçmişteki davranışlarını “diskali fiye edici” bulan seçmenlerin yine de o adaya oy verebildiğini ortaya koydu ve bu durumun ulusal yansımaları oldu. Demokrat aday Jay Jones’un seçim kampanyasının sonunda, bir Cumhuriyetçi milletvekilinin vurulması ve çocuklarının ölmesi gerektiğini ima eden yıllar öncesine ait mesajları ortaya çıkmıştı. Buna rağmen Jones seçimi altı puandan fazla farkla kazandı. Ankete katılanların yüzde 41’i bu mesajları “diskali fiye edici” bulduğunu söylerken, bu gruptakilerin yüzde 9’u yine de Jones’a oy verdi. Bu örnek, Başkan Donald Trump’ın kişisel skandallara rağmen uzun siyasi kariyeriyle birleşince, kişisel tartışmaların artık önemsiz olduğu izlenimini doğuruyor. Ancak bu, oldukça basit bir çıkarım.
TRUMP’IN SKANDALLARINA RAĞMEN ZAFERİ
Trump’ın kişisel yükü, modern Amerikan siyasetinde benzeri görülmemiş bir durum. Uzun yıllar boyunca evlilik dışı ilişkileri magazin sayfalarını süsledikten sonra 2016’da “Access Hollywood” kaseti, 2023’te cinsel saldırı nedeniyle hukuken sorumlu bulunması ve 2024’te 34 ağır suçtan mahkûmiyeti geldi. Buna karşın 2024 seçimini kazandı. Ancak bunu, yıllardır sorunlarını hafifletmek için çalışarak başardığı açık. Cumhuriyetçi Parti’de bir kişilik kültü inşa etmenin yanı sıra kendini, daha iyi ahlaka sahip insanların sözcüsü olarak konumlandırdı. Yasal soruşturmaları sürekli olarak “kötü niyetli Demokratların işi” diyerek itibarsızlaştırdı. Bu sayede Cumhuriyetçilere ve yeterli sayıda bağımsız seçmene, kişisel sorunları göz ardı etme lisansı verdi. 2024 sonunda yapılan bir ankete göre seçmenler, Kamala Harris’in Trump’tan daha güçlü bir ahlaki karaktere sahip olduğunu söylerken, Trump’ı daha güçlü ve kararlı bir lider olarak gördü. Hangi özelliğin ağır bastığı ortada.
ALDATMA SKANDALLARININ SEÇİMDEKİ ROLÜ
Bir başka faktör de inanmama eğilimi. 2018’de yapılan bir ankette, Cumhuriyetçi eğilimli seçmenlerin yüzde 65’i Trump’ın gerçekten ilişkileri olduğuna inanırken yalnızca yüzde 22’si bunun “kesinlikle doğru” olduğunu söyledi. Bunun yanı sıra evlilik dışı ilişkiler, Amerikalıların skandal ölçerinde artık çok üst sıralarda yer almıyor. 2016’da yapılan bir araştırmada, ilişkisi olan bir adaya oy verme olasılığının düşeceğini söyleyenlerin oranı yüzde 37’ydi. Mali sorunlar veya ateist olmak, evlilik dışı ilişkiden daha büyük bir sorun olarak algılanıyordu. 2014 tarihli bir başka anket ise seçmenlerin, görevi kötüye kullanma konusunda evlilik dışı ilişkilere kıyasla daha hassas olduğunu gösterdi. Son yıllardaki örnekler de ilişkilerin pek belirleyici olmadığını ortaya koyuyor. Demokrat Cal Cunningham’ın 2020’de Kuzey Karolina Senato yarışını geç açıklanan bir ilişki nedeniyle kaybettiği yönünde bir görüş vardı. Ancak dar yenilgisi, Trump’ın aynı seçimde dar farkla kazandığı bir eyalette beklenen sonuçlarla uyumluydu.
DİĞER SKANDAL ÖRNEKLERİ VE SEÇİM SONUÇLARI
Kişisel sorunlar nedeniyle kaybeden diğer adayların genelde başka problemleri de vardı. Cumhuriyetçi Georgia Senato adayı Herschel Walker, 2022’de bir dizi kişisel sorunla karşı karşıyaydı, ancak aynı zamanda genel olarak dengesiz bir adaydı ve konulara hâkim olamadığı görülüyordu. (Kendisini kürtaj karşıtı olarak tanıtmasına rağmen bir kadını kürtaja zorlamakla suçlanmış, iddiaları reddetmişti.) Cumhuriyetçi Roy Moore, 2017’de koyu kırmızı Alabama’da yapılan özel Senato seçiminde, 30’lu yaşlarındayken genç kızlarla ilişki peşinde koştuğu yönündeki haberlerin ardından şaşırtıcı bir şekilde kaybetti. Moore iddiaları reddetti. 2024 Kuzey Karolina valilik yarışında ise Demokrat aday Mark Robinson, bir porno internet forumunda “siyahi bir NAZİ” olduğunu yazdığı gibi bir dizi tuhaf yorumun ortaya çıkmasının ardından büyük bir farkla seçimi kaybetti. Virginia Başsavcısı Jones’un sorunları da açıkça etkili oldu. Aynı bilette yarışan diğer eyalet çapındaki Demokrat adaylar 12 ve 15 puan farkla kazanırken Jones yalnızca altı puan farkla kazandı. Yani seçmenler en azından bazı kişisel skandalları ciddiye alıyor.
PLATNER’IN ŞANSI VE BELİRLEYİCİ SORU
Maine Demokrat Senato adayı Graham Platner için kazanma şansı, seçmenlerin bu başarısızlıkların geçmişte kaldığına ve Maine’i temsil etme şeklini etkilemeyeceğine inanıp inanmadığına bağlı. Dövmesindeki Nazi sembolü nedeniyle gizli Nazi sempatizanı olduğu fikri şimdiye kadar seçmene işlemiş görünmüyor. Platner kendisini, gerçek kişisel kusurları olan ancak bunlardan ders alarak gelişen biri olarak tanıtıyor. Ancak cinsel içerikli mesaj suçlamaları daha yakın tarihli olduğu için seçmenlerin Platner’in muhakemesine dair endişeye kapılmasına ve “reforme oldum” argümanını zayıflatmasına neden olabilir. Ayrıca bir kadının, Platner’in dövmesinin Nazi sembolü olduğunu bildiğini iddia etmesi, Platner’in “son zamanlara kadar farkında değildim” savunmasıyla doğrudan çelişiyor. Bu durum güven erozyonuna yol açabilir. Platner’in en büyük avantajı, seçmenler üzerinde gerçek bir çekicilik yaratabilmesi. Sonuçta seçmenler, sevdikleri adayları affetmeye daha yatkın. Yine de anketlere şüpheyle yaklaşmak gerekiyor. Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins’in 2020’deki rakibi tüm anketlerde öndeydi, Collins yine de dokuz puan farkla kazandı. Geçen ay yapılan bir ankette Platner’in destekçilerinin yüzde 18’i fikirlerini değiştirebileceklerini söylerken Collins destekçilerinde bu oran yüzde 12’ydi. Belirleyici soru şu: Seçmenler için potansiyel olarak diskalifiye edici davranış mı yoksa Trump’a karşı ek bir denetim mekanizması mı daha önemli?