İspanya’nın Akdeniz kıyısındaki Almeria yakınlarında dün çıkan ve hızla yayılan orman yangınında en az 12 kişi hayatını kaybederken, yaklaşık 20 kişiden de henüz haber alınamıyor. Bölge yetkililerinin verdiği bilgiye göre yangında dört kişi de ağır yanıklar aldı. Kurak bölgede hızla ilerleyen alevler, bu yıl Avrupa’da birden fazla can kaybına yol açan ilk yangın olarak kayıtlara geçti. Kıtanın güneyinde etkili olan benzeri görülmemiş sıcak hava dalgası, son haftalarda binlerce hektar alanı kül eden çok sayıda yangını da beraberinde getirdi.
AVRUPA'DA YANGINLAR ERKEN BAŞLADI, ŞİDDETİ ARTTI
Geçtiğimiz hafta Fransa’da Pireneler bölgesinde çıkan geniş çaplı yangın nedeniyle 12 bin kişi tahliye edilirken, Portekiz’in merkezinde de büyük bir yangın etkili oldu. Uydu görüntüleri, yangın dumanlarının Atlas Okyanusu’na kadar ulaştığını gösterdi. Araştırmacılar, Güney Avrupa’daki yaz yangınlarının yeni bir durum olmadığını ancak bu yıl daha erken başladığını ve şiddetinin arttığını belirtiyor. Fransa ve İspanya’nın büyük bölümünde olağanüstü yağışlı geçen kış, yoğun bir bitki örtüsü oluşmasına neden oldu. Ardından gelen üç sıcak hava dalgası, sıcaklıkları 35 derecenin üzerine çıkararak bu bitki örtüsünün adeta bir kıvılcım bekleyen tutuşturucuya dönüşmesine yol açtı.
BU YILKİ YANGINLARIN SAYISI NEREDEYSE İKİYE KATLADI
Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi’nin (EFFIS) verilerine göre bu durum, büyük yangınların sayısında belirgin bir artışa neden oldu. Bu yıl itibarıyla Avrupa Birliği ülkelerinde 30 hektarın üzerinde 314 yangın çıkarken, geçen yılın aynı döneminde bu sayı 158’di. Bu rakam, 2016’dan bu yana görülen en yüksek ikinci seviye olarak kaydedildi. 8 Temmuz itibarıyla yanan alan 160 bin hektara ulaşırken, 2006’dan bu yana olan ortalama ise 100 bin hektarın altında seyrediyor. EFFIS, bu hafta yayımladığı bültende “Batı ve Orta Avrupa’nın geniş bir bölgesine çok aşırı koşullar hakim. En yoğun bölge ise Fransa, İspanya, kuzey Portekiz, Alp kuşağı, kuzey İtalya, İngiltere’nin güneyi ve güneydoğu İrlanda” ifadelerini kullandı.
YANGINLARIN YIKICI ETKİSİ VE CAN KAYBI
Yangınların doğrudan can kaybının yanı sıra atmosfere karbondioksit ve zehirli duman salımına yol açtığını belirten uzmanlar, bunun da ölümcül sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. İspanyol ve Amerikalı bilim insanlarının yeni araştırmasına göre, geçen yıl Ağustos ayında İspanya ve Portekiz’de çıkan yangınlar, duman maruziyeti nedeniyle 2 binden fazla erken ölüme yol açtı. Araştırmacılar, yangınların yarattığı toplam enerjinin “1000 megavatlık bir nükleer reaktörün yıllık enerji üretimine benzer” olduğunu tespit etti. “Büyük yangınların daha da büyümesi” şeklindeki örüntünün, yangın şiddetinin arttığının bir göstergesi olduğunu vurgulayan uzmanlar, bakımsız kalan arazilerin artmasıyla kırsal nüfustaki azalmanın da bunda etkili olduğunu belirtiyor.
SICAK HAVA DALGASI VE DİĞER TEHDİTLER
Avrupa genelinde yüksek sıcaklıkları hapseden sıcak hava kubbeleri, yangın riskinin yanı sıra bir dizi başka sorunu da tetikliyor. Fransa’da Haziran ayının son haftasında 2 binden fazla ölümün sıcak çarpmasına bağlandığı belirtiliyor. Fransız Sağlık Bakanı, 24 Haziran’da ülke tarihinin en sıcak gününün yaşandığını ve bu dönemde ölüm oranlarının bir önceki haftaya göre yüzde 29 arttığını, özellikle 45 yaş üstünde “belirgin bir artış” görüldüğünü açıkladı. Bu durum, Fransa’da klima kullanımını da artırdı. Fransa Enerji Dönüşüm Ajansı’na göre, klimaya sahip hane oranı iki yıl önce yüzde 18 iken şu anda yüzde 24’e yükseldi. Ancak bu oran, komşu İtalya’da görülen yaklaşık yüzde 50’nin hâlâ çok altında.
NEHİR SICAKLIKLARI NÜKLEER SANTRALLERİ ETKİLİYOR
Klima cihazlarının çevreye sıcak hava pompalayarak özellikle geceleri kentsel ısı adası etkisini güçlendirdiğine dikkat çekiliyor. Yükselen nehir sıcaklıkları ise soğutma suyuna ihtiyaç duyan Fransa’nın nükleer santrallerini etkiliyor. Fransız enerji şirketi EDF, Seine Nehri üzerindeki Nogent nükleer santralinde bu yaz ikinci kez olmak üzere üretimin azaltılacağını duyurdu. Güneybatı Fransa’da Garonne Nehri üzerindeki bir reaktörde ise su sıcaklığının 28 dereceye ulaşması nedeniyle üretim durduruldu.
TARIMDA REKOLTE BEKLENTİSİ DÜŞTÜ
Avrupa’daki sıcak hava dalgaları, özellikle mısır olmak üzere mahsul rekolte tahminlerini de keskin bir şekilde aşağı çekti. Tahıl ticareti birliği Coceral, AB ve İngiltere mısır üretimi tahminini geçen aya göre 57,2 milyon tondan 52,7 milyon tona indirdi. Fransız mısır hasadının 10 milyon tonun altında kalması beklenirken bu, yirmi yılın en düşük seviyesi olarak kaydedilecek. Coceral ayrıca Avrupa genelinde arpa ve buğday üretim tahminlerini de düşürdü.
SİVRİSİNEK KAYNAKLI HASTALIKLAR ARTIYOR
Güney Avrupa’da tropikal hava koşullarının artması, sivrisinek ve diğer böceklerin taşıdığı hastalıklarda da artışa neden oluyor. İtalya’da yapılan yakın tarihli bir araştırma, 2013-2022 yılları arasında Avrupa’da dang humması salgını riskinin, 1951-1960 dönemine kıyasla yüzde 56 arttığını ortaya koydu. Araştırmacılar, “Geleneksel olarak tropikal bölgelerle sınırlı olan sıtma ve dang gibi hastalıkların artık ılıman ve kentsel bölgelerde ortaya çıktığını” belirtti.