Hindistan Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan, cumartesi günü yaptığı açıklamayla istifa ettiğini duyurdu. Bu karar, genç protestocular için önemli bir zafer olarak değerlendirilirken, Başbakan Narendra Modi hükümetine karşı büyüyen ve nadir görülen bir meydan okumanın da parçası haline geldi. Göstericiler, tıp fakültelerine giriş sınavlarının sızdırıldığı ve satıldığı iddialarının ardından hesap sorulmasını talep ediyordu. Protestoların öncülüğünü Hamam Böceği Halk Partisi (CJP) olarak bilinen gençlik hareketi üstleniyordu.
SINAV SKANDALI PROTESTOLARI BÜYÜTTÜ
On binlerce öğrenci ve destekçinin sokağa dökülerek Pradhan’ın görevden alınmasını ve sınav sisteminde kapsamlı reform yapılmasını talep etmesi üzerine istifa kararı alındı. Modi’nin henüz istifayı resmen kabul etmediği belirtildi. Pradhan’ın istifasının ardından CJP, hükümetin taleplerini kabul etmesi nedeniyle ülke çapındaki protestoları “derhal sonlandırdığını” açıkladı. Talepler arasında, sınav sonuçlarının iptal edileceğini öğrendikten sonra hayatına son veren öğrencilerin ailelerine tazminat ödenmesi de yer alıyordu. CJP’ye göre hükümet ayrıca hareketin beş maddelik sınav reformu planını incelemeyi kabul etti ve konuyu görüşmek üzere hareket üyeleriyle bir araya gelecek.
GENÇLİK HAREKETİ HAMAMBÖCEĞİ’NDEN SİYASİ GÜCE
CJP’nin kurucusu Abhijeet Dipke, istifanın ardından yaptığı açıklamada Pradhan’ın kararını memnuniyetle karşılarken, yapılması gereken daha çok iş olduğunu vurguladı. İktidardaki Bharatiya Janata Partisi’nin (BJP) genel başkanı ve Modi’nin yakın çalışma arkadaşı Nitin Nabin ise Pradhan’ın istifasının “kamusal yaşamda en yüksek dürüstlük ve özverili hizmet standartlarını yansıttığını” söyledi. Parti olarak bu kararın arkasında kararlılıkla durduklarını ifade etti. Göstericiler hafta boyunca polisle çatıştı; polisin müdahale yöntemleri gençlerin öfkesini daha da körüklerken protesto hareketine daha geniş bir destek sağladı. Pradhan’ın istifası Modi hükümeti için nadir görülen bir yenilgi olarak kayıtlara geçti. Üçüncü dönemini yaşayan Modi, protesto hareketlerinden genellikle etkilenmeyen bir lider olarak biliniyor. Eleştirmenler ise hükümeti uzun süredir dünyanın en büyük demokrasisinde muhalefeti ve itirazları bastırmakla suçluyor.
SINAV SİSTEMİ VE İŞSİZLİK KRİZİ
Haftalardır Yeni Delhi’nin göbeğinde kamp kuran göstericiler, Hindistan’ın prestijli ve son derece rekabetçi tıp fakültelerine giriş sınavlarının sızdırıldığı ve satıldığı iddiaları nedeniyle milyonlarca öğrencinin sınavı tekrar girmek zorunda kaldığını belirtiyor. Hareket, başlangıçta çevrimiçi bir şaka olarak başlayıp milyonlarca gencin hayal kırıklığına kanalize eden siyasi bir güce dönüşen gençlik öncülüğündeki CJP tarafından yönetiliyor. Boston Üniversitesi mezunu Abhijeet Dipke tarafından kurulan CJP, Hindistan başyargıcının işsiz gençleri “hamamböceği”ne benzettiği yorumlarının ardından Mayıs ayında ortaya çıktı. Kronik genç işsizliği ile boğuşan ülkede bu sözler büyük yankı uyandırdı ve iktidardakiler tarafından görmezden gelindiğini düşünen bir nesil için birleştirici bir slogan haline geldi.
POLİS MÜDAHALESİ VE MODİ’DEN İLK AÇIKLAMA
Göstericiler Parlamento’ya yürümeye çalışırken polis, cop ve göz yaşartıcı gaz kullanarak kalabalığı dağıttı. Protestocuların çoğu, daha önce Modi’nin iktidardaki BJP’sine oy vermiş orta sınıf ailelerden geliyor ancak modern Hindistan’da fırsat eksikliği nedeniyle artan bir öfke taşıyor. Modi 2024’te üçüncü dönemini kazanırken partisinin çoğunluğu azaldı ve hükümeti ilk kez parlamentoda müttefiklerine bağımlı hale geldi. Hindistan büyük bir genç nüfusa sahip ve genç seçmenler gelecek seçimler için kritik öneme sahip. Haftalarca protestolardan bahsetmeyen veya tanımayan Modi, perşembe günü ilk kez kamuoyu önünde açıklama yaptı. “Kağıt sızıntısı olayından bu yana geçen iki buçuk ayda çok sayıda etkili önlem alındı. Sorumlular tutuklandı ve şu anda cezaevindeler. Asıl sorumluluğumuz öğrencilerin akademik yılının boşa gitmemesini sağlamaktı” dedi. Hafta başında X hesabından yaptığı muğlak bir uyarıda ise “Gençlerimizin geleceğine zarar vermeye çalışanlar affedilmeyecek” ifadelerini kullandı.