HÜRMÜZ BOĞAZI’NA YÖNELEN DİKKAT
İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası gözler, özellikle küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’na çevrildi. Basra Körfezi’nin girişindeki dar bir su yolu olan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ile LNG üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı bu önemli deniz yolu, Orta Doğu’daki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatını uluslararası piyasalara ulaştırıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın verilerine göre, bu hacmin yaklaşık yüzde 70’i bu yolla Asya’ya naklediliyor. Özellikle Çin, Japonya, Hindistan, Güney Kore, Singapur, Tayland, Pakistan ve Filipinler, Hürmüz Boğazı’ndan petrol tedarik eden başlıca ülkeler arasında. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen LNG gemilerinin neredeyse tamamı da buradan geçiyor ve küresel LNG ticaretinin yüzde 20’sini karşılıyor.
İRAN’IN STRATEJİK ROLÜ
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve LNG ticareti açısından kilit bir nokta olma özelliğini koruyor ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında yeniden piyasalar için odak haline geldi. İran daha önceki gerilimlerde Hürmüz Boğazı’nı kapatabileceğini belirtmişti, ancak bu durum henüz gerçekleşmedi. Fakat İsrail’in son saldırılarının ardından daha geniş çaplı bir çatışma riski, Hürmüz Boğazı’nın kapatılabileceği endişelerini artırıyor. Petrol ve LNG arzında yaşanabilecek aksaklıklar, fiyatları yukarı yönlü destekliyor.
KABUS OLACAK OLAN DURUM
İngiltere Deniz Ticaret Organizasyonu (UKMTO), geçtiğimiz gün yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki artan gerilimin, kritik su yollarında askeri faaliyetleri artırabileceği ve deniz taşımacılığını olumsuz etkileyebileceği konusunda uyardı. Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) uzmanları da herhangi bir saldırının gerilimi artırma ve deniz taşımacılığını doğrudan etkileme potansiyeline sahip olduğunu belirtti. Ancak bazı analistler, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmamak için ekonomik sebepleri olduğunu düşünüyor. Ülkenin petrol ihracatının büyük bir kısmı bu boğazdan geçiyor ve İran’ın önemli ticaret ortağı Çin’in petrol ithalatının da büyük bölümü Hürmüz Boğazı’ndan sağlanıyor. Küresel Risk Yönetimi Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, LinkedIn hesabında petrol piyasası açısından “en büyük kabusun” Hürmüz Boğazı’nın kapanması olacağını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda küresel petrol akışının yüzde 20’sinin etkilenebileceğine dikkat çeken Rasmussen, fiyatların 100 dolara kadar çıkabileceği konusunda uyarıda bulundu. Petrol fiyatları İsrail’in İran’a saldırıları sonrasında yüzde 7’den fazla artarak 73,58 dolara ulaşarak yaklaşık 5 ayın en yüksek seviyesini gördü.
İSRAİL’DEN HÜCUMLAR
İsrail, sabah saatlerinde İran’ın başkenti Tahran, Tebriz, İsfahan’daki Natanz nükleer tesisi ile Loristan ve Kirmanşah kentlerine saldırılar düzenledi. Bu saldırılar sonucunda İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bakıri, Devrim Muhafızları Genel Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami gibi üst düzey askeri yetkililerin yanı sıra 6 nükleer bilim insanı hayatını kaybetti. İsrail’in Tahran’daki saldırıları sırasında sivil yerleşim yerleri de hedef alındı ve çok sayıda sivilin yaşamını yitirdiği bildirildi.