Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz üretimini Umman Denizi ile Hint Okyanusu’na bağlayarak dünya pazarlarına ulaştıran kritik bir geçiş noktasıdır. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı saldırılar öncesinde küresel günlük petrol tüketiminin yüzde 20’si bu boğazdan geçiyordu. Deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin üçte biri de aynı rotayı kullanıyordu. Savaşın 100’üncü gününde boğazdaki ticari gemi geçişleri büyük ölçüde azaldı. Geçiş yapabilen gemiler için İran’a ödeme yapmak ya da diplomatik müzakere yürütmek ana yöntem haline geldi. Kimi gemiler Otomatik Tanımlama Sistemi kapalı halde seyrederken, İran’ın kara sularında yeni bir güzergah ortaya çıktı.
GEMİ TRAFİĞİNDE REKOR DÜŞÜŞ YAŞANDI
Birleşmiş Milletler verilerine göre savaş öncesi boğazdan günde ortalama 129 gemi geçiyordu. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü ise tarihsel ortalamayı günlük 138 gemi olarak kaydetti. Savaşın 100 günlük döneminde gemi geçişleri yüzde 90’ın üzerinde geriledi. Toplamda 988 ticari gemi boğazı kullandı. Bunlardan sadece 84’ü konteyner gemisiydi. Günlük ortalama geçiş sayısı 10’a kadar düştü. Normal şartlarda 1000 gemi boğazda bir haftalık trafiğe denk geliyor.
28 ŞUBAT'TA TRAFİK SERT DÜŞTÜ
Savaşın başlamasının ardından gemi geçişleri hızla azaldı. 28 Şubat’ta 78 gemi geçerken bu sayı 1 Mart’ta 30’a indi. 2 Mart’ta sadece 13 gemi boğazı kullandı. Takip eden günlerde geçişler 2’ye kadar geriledi. En yoğun trafik 18 Nisan’da 27 gemiyle yaşandı. En düşük geçiş ise sadece bir geminin olduğu 7 Mayıs’ta kaydedildi.
HAM PETROL TAŞIYAN GEMİLER AĞIRLIKTA
Savaşın 100 gününde boğazdan geçen gemilerin 456’sı petrol taşıyordu. 28 Şubat’ta 50 petrol gemisi geçerken bu sayı 3 Mart’ta 2’ye düştü. Petrol gemisinin hiç geçmediği günler de yaşandı. Bu gemiler çoğunlukla İran limanlarından kalktı. BAE, Irak, Kuveyt, Umman, Suudi Arabistan ve Katar da diğer hareket noktalarıydı. Petrol sevkiyatı Çin, Hindistan, Singapur, Güney Kore ve Japonya’ya yapıldı.
LNG TİCARETİ BÜYÜK DARBE ALDI
İran saldırıları Körfez’deki enerji altyapısına zarar verdi. Katar’daki LNG tesisinde üretim durunca günlerce boğazdan LNG gemisi geçmedi. Savaş sonrası ilk LNG gemisi 2 Nisan’da seyretti. 100 günlük dönemde sadece 18 LNG gemisi geçiş yaptı. Bu toplam geçişlerin yüzde 2’sine denk geldi. Yüklü LNG gemileri Pakistan, Hindistan, Çin ve Japonya’ya gitti.
LPG VE KURU YÜK GEMİLERİ ROTA ÇEŞİTLİLİĞİ SAĞLADI
Aynı dönemde boğazdan 149 LPG gemisi geçti. Bu gemiler toplam geçişlerin yüzde 15’ini oluşturdu. Yüklü LPG gemileri en çok İran limanlarından hareket etti. Kuru yük gemileri ise 281 adetle geçişlerin yüzde 28’ini temsil etti. Bu gemiler Katar, BAE, Hindistan, Türkiye, Kanada ve Brezilya gibi ülkelerden yüklendi. Ayrıca savaş başladığında Körfez’de mahsur kalan 10 yolcu gemisi de boğazı kullandı.