Hürmüz Boğazı’nda son bir haftada yaşanan gemi trafiği, son üç ayın toplamını geride bıraktı. Ancak kritik bir tahliye planının askıya alınması bu hareketliliği yavaşlatabilir. Çarşamba günü 70 geminin geçiş yaptığı boğazda bu rakam, salı gününe göre yüzde 105’lik bir artış anlamına geliyor.
TRAFİK ARTIŞININ ARKASINDAKİ NEDENLER
Trafikteki bu ani yükseliş, ABD’nin İran ile varılan ateşkes anlaşması kapsamında Tahran’a yönelik petrol yaptırımlarını kaldırmasıyla başladı. Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), boğazda mahsur kalan 11 bin denizci ve 500 gemiyi tahliye etmek için insani bir operasyon başlattı. Los Angeles Limanı İcra Direktörü Gene Seroka, “Gördüğümüz şey, uzun süredir Körfez’de bekleyen gemilerin, denizcileri tahliye etmeye odaklı insani yardım ve yaptırımların kalkmasıyla birkaç seçili tankerin hareket etmeye başlaması. Bu, herkesin boğazdan geçebileceği anlamına gelen tam bir yeşil ışık değil” dedi.
TAHLİYE PLANI ASKIYA ALINDI
Uzmanlar, savaş öncesinde İran ile Umman arasındaki bu geçitten günde 110 ila 160 geminin geçtiğini tahmin ediyor. Çatışmaların boğazı kapatmasının ardından 21 millik geçiş yolundan günlük ortalama geçen gemi sayısı 10’un altına düşmüştü. Gemi trafiği ilk olarak hafta sonunda, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin ilerlediğine dair artan güvenle birlikte canlanmaya başladı. Çarşamba günü IMO, İran ve Umman ile birlikte mayın ve diğer tehlikelerden arındırılmış iki yeni nakliye şeridi oluşturdu. Plan, bölgedeki gemi trafiğini kademeli ve sıkı kontroller altında taşımaktı. Ancak IMO, Umman Körfezi’nde bir geminin vurulmasının ardından Perşembe günü tahliye planlarını durdurdu. ABD’li bir yetkili, geminin İran’a ait bir insansız hava aracı saldırısında hedef alındığını söylerken, İran konuyla ilgili henüz bir sorumluluk üstlenmedi. IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, saldırıya uğrayan geminin “IMO’nun tahliye çerçevesi kapsamında geçiş yapmadığını” ancak yine de önlem olarak tahliyeyi durdurduklarını açıkladı.
DENİZCİLİK SEKTÖRÜ BEKLE GÖR MODUNDA
Aylardır denizcilik şirketleri, gemilerini boğazdan geçirme riskini dikkatlice hesaplayarak bekle-gör politikası izliyor. IMO verilerine göre bugüne kadar gemilere en az 46 saldırı düzenlendi ve 14 kişi hayatını kaybetti. Şirketler, mayın dolu sularda füze tehdidi altında kargo ve personel taşımaya çekiniyor. Sigortacılar, savaş maddeleri nedeniyle gemilere verdikleri teminatı geri çekti. Hapag-Lloyd gibi büyük denizcilik şirketleri, ABD donanmasının rehberliğinde geçiş yapmaya çalışsa da bu desteğin sürekliliği sağlanamadı.
UZMANLAR TRAFİĞİN DÜŞECEĞİNİ ÖNGÖRÜYOR
Küresel nakliye lojistik şirketi Flexport’un Başkanı Sanne Manders, bu hafta Hürmüz’den geçen gemilerin çoğunlukla İran bayraklı ve bazı Tayvanlı Evergreen gemileri olduğunu belirterek, “Büyük küresel taşıyıcılar henüz geri dönmedi, bu yüzden durum gerçek bir değişimden ziyade mevcut hale daha yakın” dedi. Manders ve Seroka, IMO’nun tahliye çalışmalarındaki duraklama sırasında önümüzdeki günlerde trafik seviyelerinin düşmesini bekliyor. Dominguez, IMO’nun “tahliye listesindeki gemiler ve bölgedeki tüm gemiler için gerekli güvenlik garantilerinin yerinde olduğunu yeniden teyit edeceğini” söyledi.