Hürmüz Boğazı’nın açılması için İran ve Umman’ın yürüttüğü müzakerelerde ilerleme kaydedildi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile iki konuda anlaşmaya çalıştıklarını söyledi. Rubio, bunlardan birinin İran’ın nükleerden arındırılması olduğunu belirtti. Diğer konunun ise Hürmüz’den daha fazla geminin geçişinin sağlanması olduğunu aktardı.
NÜKLEER GÖRÜŞMELER SÜRERKEN HÜRMÜZ İÇİN YENİ ADIM
Rubio, uzun vadeli nükleer silahsızlanma görüşmelerine doğru ilerlediklerini ifade etti. Kısa vadede daha fazla geminin Hürmüz’den güvenli geçişi için müzakere süreci yürütüldüğünü belirtti. Bu sürece ABD’nin de dahil olduğunu kaydetti. Rubio, süreçte ilerleme olduğunu ancak işin henüz nihayetlendirilmediğini dile getirdi. En yakın zamanda sonuç alınmasını umduğunu sözlerine ekledi.
İRAN’DAN GÖRÜŞMELERİN YENİ AŞAMASI AÇIKLAMASI
İran’ın İngilizce yayın yapan devlet televizyonu Press TV’ye konuşan üst düzey yetkili, görüşmelerin yeni bir aşamaya girdiğini söyledi. İsmi açıklanmayan yetkili, ABD’nin engellemelerine rağmen İran ve Umman arasındaki görüşmelerin ilerlediğini ifade etti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de müzakerelerin sürdüğünü aktardı. Bessent, bugün ya da yarın boğazın açılmasına ilişkin anlaşmaya varılma ihtimali olduğunu belirtti.
GEÇİŞ ROTALARI VE HİZMET BEDELİ DETAYI
Anlaşma uyarınca Basra Körfezi’ne giden gemi ve tankerler İran kontrolündeki rotadan geçecek. Bu rota İran kıyılarına yakın olacak. Basra Körfezi’nden çıkan gemiler ise Umman kıyılarına yakın rotayı kullanacak. İranlı yetkililer gemilerden geçiş ücreti alınmayacağını açıkladı. Ancak çevresel etkiler, güvenlik ve personel giderleri için hizmet bedeli alınacağını bildirdi. Elde edilecek gelirin İran ile Umman arasında eşit paylaşılacağı belirtildi.
İRAN AÇIKLAMALARINA ABD’DEN RET
Müzakerelerle ilgili bilgi sahibi olan Amerikalı yetkili, İran’ın açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını savundu. Yetkili, boğazda İran denetimi olmayacağını öne sürdü. Herhangi bir ücret de alınmayacağını dile getirdi. Umman ve İran arasında anlaşmaya varılması halinde boğazdan geçişin başlayacağı ifade ediliyor. Bu durumda ABD Başkanı Trump’ın önemli bir siyasi sorununun çözüleceğine dikkat çekiliyor.
ABLUKA KALDIRILMADAN BOĞAZ AÇILMAZ UYARISI
İranlılar, ABD’nin limanlara uyguladığı abluka kaldırılmadan boğazın açılmayacağını söylüyor. ABD’nin yaptırımlara muafiyet getirmesi halinde piyasaların rahatlayacağı belirtiliyor. İran’ın petrol satışlarına izin verilmesinin bu rahatlamayı sağlayacağı kaydediliyor. Ancak İran’ın Hürmüz’ü kontrol etmesine izin vermenin jeopolitik sonuçları olacağı vurgulanıyor. Rubio, İran’ın boğazdan geçiş ücreti almasının tüm dünya için kötü örnek olacağını söyledi.
PENTAGON’DAN MUTABAKATA İHTİYATLI YAKLAŞIM
Rubio, 150 yıllık uluslararası ticaret kurallarının tehdit altında olduğunu ifade etti. Bu duruma izin verilemeyeceğini açıkladı. Trump’ın ise boğazın İran kontrolünde açılmasını kabul edebileceği belirtiliyor. Üst düzey Pentagon yetkilileri ise şekillenen mutabakata şüpheyle yaklaşıyor. Bazı yetkililer, bu durumun İranlılara boyun eğmek anlamına geldiği uyarısında bulunuyor.
MAYIN TEHLİKESİ KOORDİNASYONU ZORUNLU KILIYOR
Yetkililer, Körfez’den çıkıp Umman sularından boğaza uzanan rotada mayın bulunduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle gemilerin güvenli geçiş için İran ile koordinasyon sağlaması gerekeceği belirtiliyor. Mayınların rotayı tehlikeli hale getirdiği ifade ediliyor. Gemilerin bu süreçte İran’a bağımlı olacağı öne sürülüyor.