İran destekli güçler, Perşembe günü Kızıldeniz boyunca stratejik noktalarda kontrolü ele geçirerek Tahran’ın Orta Doğu’daki bir diğer önemli su yolundaki etkisini artırma potansiyelini ortaya koydu. Husi savaşçıları, Yemen’in uluslararası alanda tanınan hükümetinin bilgi bakanına göre, Perim’in yaklaşık 80 kilometre kuzeyinde bulunan Moça kasabasını ele geçirdi. Bu gelişme, dünya genelinde küresel taşımacılık üzerindeki olası etkileriyle büyük yankı uyandırdı.
MOÇA KASABASININ ELE GEÇİRİLMESİ
Husilerin Moça’yı ele geçirmesi, stratejik bir öneme sahip. Bab el-Mandeb, Asya ile Avrupa arasında Suez Kanalı üzerinden geçiş için kritik bir nokta olarak kabul ediliyor. Bu bölge, Hormuz Boğazı kadar hayati olmasa da, her gün milyonlarca varil petrol dahil olmak üzere dünya genelinde önemli malların taşınmasına imkan tanıyor. Bu gelişme, İran ile ABD arasındaki savaşın daha geniş bir bölgesel tırmanışıyla da örtüşüyor; zira Tahran, bu hafta ABD’ye karşı düşmanlıklarını artıracağına dair uyarıda bulundu.
SAVAŞIN YENİDEN ALEVLENMESİ
Suudi destekli güçler ile İran destekli Husiler arasındaki çatışmalar, son bir ayda yeniden alevlendi. İran, küresel ekonomiye baskı yapmanın yollarını ararken, Kızıldeniz bölgesi de bu baskının bir odak noktası haline geldi. Husilerin, Suudi destekli güçlerden Moça limanını almak için başlattığı saldırılar, son zamanlarda şiddetlendi. Liman müdürü Abdel Malek Al-Sharaabi, birkaç hafta önce ticari gemilerin boşaltıldığı esnada 25’ten fazla Husi roketinin limana isabet ettiğini bildirdi.
HUSİLERİN YENİ HEDEFİ
Perşembe sabahına kadar Moça, Yemen’in uluslararası tanınan hükümetinde görevli Tarik Salih’in komutasındaki Ulusal Direniş Güçleri tarafından kontrol ediliyordu. Husiler, kasabayı ele geçirdiklerini duyurdu ve grup, kıyıyı tamamen ele geçirmek amacıyla diğer şehirlere doğru ilerleyişini sürdürdüğüne dair raporlar geldi. Tarik Salih, bu ayın başlarında CNN’e verdiği bir röportajda, Husilerin Perim Adası’nı ele geçirmesi durumunda Bab el-Mandeb Boğazı üzerinde kontrol sağlayabileceklerini belirtmişti.
İKİNCİ CEHALETİN RİSKİ
Husilerin Kızıldeniz boyunca stratejik konumları ele geçirmesi, iki temel hedefe ulaşmalarını sağlıyor. Uluslararası Kriz Grubu’ndan Yemen analisti Ahmed Nagi, bu durumun Husilere Bab el-Mandeb etrafındaki etkilerini artırma ve olası kara operasyonlarına karşı kendilerini koruma fırsatı sunduğunu ifade etti. Ancak, 2022’deki ateşkes sonrası yaşanan duraksamanın ardından Yemen’deki taraflar arasında gerilimler artmıştı.
İNSANİ KRİZİN DERİNLEŞMESİ
Moça’nın ele geçirilmesi, İran’ın Devrim Muhafızları tarafından eğitilen ve desteklenen bir grup için Kızıldeniz’de daha fazla etki sağlarken, Yemen’de daha fazla toprak kazanımı da sağlayabilir. Ancak bu gelişmenin, Birleşmiş Milletler tarafından dünyanın en kötü insani krizlerinden biri olarak tanımlanan Yemen’in mevcut insani durumunu daha da kötüleştirme riski bulunuyor.
ULUSLARARASI TEPKİ VE PETROL FİYATLARI
Husilerin Bab el-Mandeb’de etkili bir blokaj oluşturması, İran ile savaşta yeni bir cephe açabilir ve ABD’nin askeri müdahalesini gerektirebilir. Bu durum, Washington’un Hormuz Boğazı’ndaki gemi geçişlerini kontrol etme yeteneğini zayıflatabilir. Ayrıca, Suudi Arabistan’ın Avrupa’ya diesel sevkiyatını da zorlaştırabilir. Petrol fiyatları, Husilerin Kızıldeniz boyunca ilerlediği haberiyle birlikte Perşembe günü yüzde 4 artarak Brent petrolün fiyatı 105 dolara yükseldi.
Husiler, ilerlemenin uluslararası deniz taşımacılığı için bir tehdit oluşturmadığını belirten açıklamalar yaparken, Kriz Grubu’ndan Nagi, “Bu çatışmanın sonu değil, önümüzdeki günlerde daha fazla gelişme göreceğiz” dedi.