DNA’dan elde edilen ipuçları, fosil kaydında eksik olan insan atalarımızın gizemini çözebilir. Bilim insanları, Homo sapiens türünün, Neandertaller ve Denisovalılar da dahil olmak üzere soyu tükenmiş insan akrabalarımızla çiftleştiğine dair yıllar önce kanıtlar buldu. Ancak bazı soy hatları belirlenmesi zor oldu çünkü – Neandertaller ve Denisovalılar gibi, DNA’ları tarih öncesi kalıntılardan elde edilebilen türler dışında – bu hatlar, varlıklarının DNA kanıtı olmadan, esasen genetik “hayaletler” olarak kalıyor.
YENİ YÖNTEMLERLE BULUNAN SOY HATLARI
Araştırmacılar, modern insan genetiklerini analiz etmek için yeni bir yöntem geliştirdi ve yaşayan insanlardaki DNA’dan geriye giderek iki daha önce bilinmeyen atasal soy hattının kanıtlarını ortaya çıkardı. Bu hatlardan biri, 50.000 yıldan fazla bir süre önce Afrika’da Homo sapiens ile doğrudan çiftleşmişken, diğeri, bazı DNA’sını Denisovalılar aracılığıyla dolaylı olarak insanlara aktaran daha eski bir grup. Araştırmacılar, bulgularını 30 Temmuz’da Science dergisinde yayımladı.
GENEALOGİLERİN YENİDEN İNŞASI
Bilim insanlarının yöntemi, farklı DNA parçalarının nereden geldiğini ve nasıl aktarıldığını gösteren soydizilerini yeniden inşa ediyor. Berkeley Kaliforniya Üniversitesi’nde moleküler ve hücre biyolojisi bölümünde yardımcı doçent olan Priya Moorjani, “En temel soru, ‘Neden buradayız? Nereden geliyoruz?’ ve bu soydizileri, geçmişe bakmamızı sağlıyor” dedi. Moorjani, bu keşfin, bazı hominin gruplarının neden hayatta kaldığına dair daha fazla araştırma yapma olanağı sunduğunu belirtti.
AFRİKA'DAN GÖÇ VE DNA'NIN GEÇİŞİ
Modern insanlar, yaklaşık 50.000 yıl önce Afrika’dan çıkış yaptı ve bu göç, Neandertaller ve Denisovalılarla çiftleşmeye yol açtı. Ancak yeni tespit edilen soy hatları, hikayeye daha fazla derinlik katıyor. Yeni çalışmada tanımlanan bilinmeyen hayalet atalar, göç olayı öncesinde Afrika’da insanlarla çiftleşmiş olabilir. Araştırmacılar, bu soydan miras alınan DNA’nın, günümüzde yaşayan insanların genomlarının yaklaşık %0.5 ila %1’ini oluşturduğunu tahmin ediyor.
ÇOK ESKİ SOY HATTI
İkinci soy hattı, çok daha eski bir geçmişe sahip. Araştırmacılar, bunu “süper-archaik” bir ata olarak adlandırıyor çünkü bu soy, yaklaşık 1.8 milyon yıl önce insan ailesi ağacının bir dalından ayrılıyor. Bu hominin, 200.000 yıl önce Eurasia’da Denisovalılarla çiftleşmiş ve DNA’sının bir kısmı, Denisovalılarla çiftleşmemiz aracılığıyla modern insanlara ulaşmış.
TRACE YÖNTEMİ VE BULGULAR
Bu hayalet ataları ortaya çıkarmak için araştırmacılar, TRACE adında yeni bir bilgisayar tabanlı yöntem geliştirdi. Bu yöntem, modern insan genomlarında kaybolan popülasyonlardan kalan ipuçlarını aramak için tasarlandı. Moorjani, “Genomlarımız, atalarımızdan gelen küçük DNA parçalarının mozaikleri ve bu nedenle farklı kısımlarda farklı bir soydizisine sahibiz” dedi. TRACE, genom boyunca araştırma yaparak, daha önce bilinmeyen popülasyonlardan köken alabilecek eski soy hatlarını belirliyor.
GİZLİ SOY HATLARININ ARAŞTIRILMASI
Araştırmacılar, TRACE yöntemini Afrika, Avrupa ve Asya’daki mevcut popülasyonlardan 500’den fazla modern insan genomu üzerinde test etti. İnceledikleri her popülasyonda daha yakın hayalet ataya dair izler buldular. Moorjani, “İnsanlardan önceki dönemlerde gen akışı ve gruplar arasında karışım oldukça yaygındır; bu yüzden farklı hominin gruplarından DNA taşımamız şaşırtıcı değil” dedi.
TARAFLAR VE GİZEMLİ ATA
Araştırmacılar, bu soy hatlarının hangi hominin popülasyonlarına ait olduğunu henüz kesin olarak söyleyemiyor, ancak zamanla ayrıldıkları noktalar üzerinden olası adayları daraltmayı başardılar. Bir soy hattının ayrılma tarihi, Orta Pleistosen Homo popülasyonlarıyla tutarlıdır ve bu, muhtemelen Homo heidelbergensis’e işaret ediyor. Diğer daha eski soy hattının ise Homo erectus ile bağlantılı olabileceği düşünülüyor.
MODERN İNSANLARDAKİ FARKLILIKLAR
Modern insan genomları genel olarak benzerlik gösteriyor, ancak bu derin atasal hatlar nedeniyle bireyler arasında küçük farklılıklar mevcut. Paleoantropolog John Hawks, “Bugün, insanlardaki büyük gibi görünen farklılıklara odaklanma eğilimindeyiz; ancak bu farklılıklar, atalarımızla kıyaslandığında oldukça küçüktür” dedi.
GİZLİ SOY HATLARININ GELECEĞİ
Yeni keşfedilen daha genç hayalet soy hattı, Neandertallerle karışmadan önceki zaman dilimine işaret ediyor ve günümüzde yaşayan tüm popülasyonları etkilediğini gösteriyor. Araştırmacılar, TRACE yönteminin, türümüzle birlikte diğer hayvan türlerinde de daha fazla gizli soy hattı keşfetmeyi umuyor. Ancak en iyi kanıtların, doğrudan eski fosillerden elde edilen DNA ile geleceği konusunda hemfikirler. Şimdilik, modern DNA’da yer alan ipuçları, bilim insanlarının bu kaybolmuş atalara en yakın ulaşım yolu.