Bağdat ve Erbil, Irak petrolünün Türkiye’ye Kuzey Irak üzerinden nakledilmesi hususunda anlaşmaya varmış durumda. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKYB) Başbakanı Mesrur Barzani, bu durumu ABD merkezli bir sosyal medya platformu aracılığıyla açıkladı. Barzani, “Ülkenin karşı karşıya kaldığı olağanüstü şartlar dikkate alınarak, hepimizin sorumluluğu olan bu ağır durumu aşmak için en kısa sürede Kürdistan Bölgesi boru hattından petrol ihracatına başlanmasına izin verilmesi kararı aldık” şeklinde konuştu. Ayrıca, Bağdat ile diğer konularda görüşmelerin devam ettiğini belirten Barzani, “Bölgeye (IKBY’ye) ithalat ve ticaret üzerindeki kısıtlamaların acilen kaldırılması ve petrol ve doğalgaz şirketlerinin güvenli bir ortamda üretime devam edebilmeleri için gerekli garantilerin sağlanması amacıyla Bağdat ile görüşmelerimiz devam edecektir” dedi.
IRAK PETROL BAKANI: SABAH 10.00’DA BAŞLAYACAK
Irak Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani, Bağdat ve Erbil’in, petrol ihracatını bu günden itibaren Ceyhan Limanı’na yeniden başlatmak için anlaşmaya vardığını duyurdu. Abdulgani, yerel medyaya yaptığı açıklamalarında, IKBY üzerinden Ceyhan Limanı’na petrol ihracatının yeniden başlaması için Erbil ile varılan anlaşmayı aktardı. “Anlaşma yarın (18 Mart) yürürlüğe girecek ve ihracat sabah saat 10:00’da başlayacak” diyen Abdulgani, Kerkük petrolünün boru hattı üzerinden ihraç edileceğini ve önümüzdeki iki gün içerisinde ihracat miktarının günlük 250 bin varile ulaşmasının planlandığını ifade etti. Irak Petrol Bakanlığı, 2025 yılı Eylül ayında, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) üretilen ham petrolün Irak Petrol Pazarlama Şirketi’ne (SOMO) teslim edilerek, Ceyhan Limanı üzerinden Irak-Türkiye boru hattı ile ihraç edileceğini açıklamıştı. İlk aşamada günlük yaklaşık 200 bin varil ham petrolün Türkiye’nin Ceyhan Limanı’na taşınması öngörülüyordu.
PETROL TAŞIMA MALİYETİ BELİRLENDİ
Irak Meclisi, 2 Şubat’ta, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) faaliyet gösteren uluslararası petrol şirketlerinin üretim maliyetlerine sübvanse sağlamaya yönelik bütçe yasasında değişiklikleri onaylayarak, bölgede çıkarılan petrolün taşınma maliyetini varil başına 16 dolar olarak belirledi. Bu durum, Türkiye’ye petrol ihracatının yeniden başlaması için hayati bir gelişme olarak değerlendirildi. Peşinden Irak Petrol Bakanı Abdulgani, 4 Şubat’ta, IKBY petrolünün SOMO’ya teslim edileceğini ve ihracatın Ceyhan Limanı üzerinden gerçekleştirilmesi amacıyla Türkiye ile gerekli prosedürlerin yürütüldüğünü duyurdu. Ayrıca, Abdulgani 17 Şubat’ta ihracatın bir hafta içinde tekrar başlayacağını belirtirken, IKBY Doğal Kaynaklar Bakanı Vekili Kemal Muhammed de sürecin marta kadar tamamlanabileceğini ifade etti.
40 MİLYAR DOLARLIK TİCARİ POTANSİYEL
Irak Petrol Bakanlığı, 22 Şubat’ta, ihracatın yeniden başlatılmasına yönelik prosedürlerin tamamlandığını açıklayarak, IKBY yetkililerinden üretilen petrolün Irak-Türkiye boru hattı ve Ceyhan Limanı üzerinden ihraç edilebilmesi için SOMO’ya devredilmesini talep etti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 2025 yılı temmuz ayında yaptığı açıklamalarda, hattın tam kapasite çalışması halinde 40 milyar dolarlık bir ticaret potansiyeli taşıdığını, Irak’ın günlük 4 milyon varillik petrol ihracatının yüzde 40’ını Türkiye üzerinden dünyaya sunabileceğini belirtti. Atlantik Konseyi Kıdemli Araştırmacısı John Roberts, bu hattın yeniden devreye alınmasının, küresel piyasalar açısından çok ciddi bir rol oynamasa da Türkiye’ye fayda sağlayacağını ifade etti.
ENERJİ GÜVENLİĞİ AÇISINDAN KRİTİK UNSUR
Roberts, “Hattın günde 1 milyon varilden fazla petrol taşıma kapasitesi var. Bu, dünya üretiminin yaklaşık yüzde 1’ine tekabül ediyor ve genel arz açısından yardımcı olur. Ancak hattın mevcut durumunu bilmediğimiz için tam kapasiteye ulaşamayabilir.” değerlendirmesinde bulundu. Avrupa’da petrol arzında sıkıntı olmadığını vurgulayan Roberts, “Petrol, Körfez ülkelerinden doğrudan gelebilir; bazen de Kuzey Amerika’dan sevk edilebilir. Avrupa’da petrol tüketimi, enerji dengesi içinde geçmişe göre daha küçük bir unsur.” şeklinde konuştu. Türkiye’nin enerji güvenliği açısından en kritik unsurun Sakarya sahasındaki doğal gaz üretimi olduğunu vurgulayan Roberts, “Türkiye’nin Sakarya sahasından kendi gaz üretimini artırması ile ithal gaz talebinin azalması çok önemli. Dolayısıyla, Türkiye için asıl ilgi çekici kaynak Sakarya’dır.” ifadelerini kullandı.
BORU HATTININ ETKİLERİ
Oslo Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Francesco Sassi, boru hattının yeniden faaliyete geçmesinin Avrupa Birliği ve bölgesel enerji piyasaları açısından belirgin bir etkisi olmayacağını belirtti. Sassi, son 2,5 yılda operatörlerin, özellikle geçen yılki arz fazlası ve düşük fiyatlar sebebiyle alternatif tedarik kaynakları bulmayı başardığını aktardı. Hattın yeniden devreye alınmasının, Irak, IKBY ve Türkiye üçgenindeki enerji jeopolitiğine dair ipuçları sunduğunu söyleyen Sassi, Hürmüz Boğazı’ndaki tehditlerin sıklıkla gündeme geldiği bir dönemde, Irak’ın enerji tedarik kaynaklarını çeşitlendirmeye ihtiyaç duyduğunu ve ayrıca merkezi hükümetle IKBY arasındaki petrol yönetimi anlaşmazlığını gidermek amacıyla yeni bir siyasi girişim başlattığını kaydetti. Bağdat ve Ankara’daki temasların yenilenmesi, bölgede enerji güvenliğini sağlarken, Körfez ülkelerinden Akdeniz’e siyasi ve ekonomik bir eksen oluşturmayı hedefliyor.