Bağdat ve Erbil, Irak’ın petrolünü Türkiye’ye Kuzey Irak üzerinden göndermek üzere bir mutabakat sağladı. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKYB) Başbakanı Mesrur Barzani, yaptığı paylaşımda, “Ülkenin karşı karşıya kaldığı olağanüstü şartlar dikkate alınarak, hepimizin sorumluluğu olan bu ağır durumu aşmak için en kısa sürede Kürdistan Bölgesi boru hattından petrol ihracatına başlanmasına izin verilmesi kararı aldık” şeklinde ifadelerde bulundu. Barzani, diğer meselelerde Bağdat ile görüşmelerin devam ettiğini belirtirken, “Bölgeye (IKBY’ye) ithalat ve ticaret üzerindeki kısıtlamaların acilen kaldırılması ve petrol ve doğalgaz şirketlerinin güvenli bir ortamda üretime devam edebilmeleri için gerekli garantilerin sağlanması amacıyla Bağdat ile görüşmelerimiz devam edecektir” dedi.
IRAK PETROL BAKANI’NDAN AÇIKLAMA
Irak Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani, Bağdat ve Erbil’in petrol ihracatını bugünden itibaren Ceyhan Limanı’na yeniden başlatmak için anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Abdulgani, yerel basında yer alan bilgilere göre, IKBY üzerinden Ceyhan Limanı’na petrol ihracatının başlaması için Erbil ile bir mutabakat sağlandığını belirtti. “Anlaşma yarın (18 Mart) yürürlüğe girecek ve ihracat sabah saat 10:00’da başlayacak,” diyen Abdulgani, Kerkük petrolünün boru hattı üzerinden ihraç edileceğini ve önümüzdeki iki gün içinde günlük 250 bin varillik bir ihracat gerçekleştirilmesinin planlandığını ifade etti.
KÜRESEL PİYASALARDAKİ ETKİLER
Irak Petrol Bakanlığı, 2025 Eylül’ünde yaptığı açıklamada, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) üretilen ham petrolün Irak Petrol Pazarlama Şirketi’ne (SOMO) teslim edilerek Ceyhan Limanı aracılığıyla ihraç edileceğini belirtilmişti. IKBY, Irak Petrol Bakanlığı, SOMO ve petrol üreticisi firmalar arasında imzalanan anlaşmaya göre, ilk aşamada günlük yaklaşık 200 bin varil ham petrolün Türkiye’nin Ceyhan Limanı’na ulaşması öngörülmüştü. Irak Meclisi, 2 Şubat’ta IKBY’deki uluslararası petrol şirketlerinin üretim maliyetlerini sübvanse etmeye yönelik bütçe yasasında değişiklikleri onaylayarak, petrolün taşınma maliyetini varil başına 16 dolar belirlemişti. Bu gelişme, Türkiye’ye petrol ihracatının yeniden başlaması açısından kritik bir adım olarak değerlendirildi.
GÜNLÜK 4 MİLYON VARİL HIZLANACAK
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 2025 yılı Temmuz ayında hattın tam kapasitede çalışmasının 40 milyar dolarlık bir ticaret potansiyeli oluşturabileceğini ifade etmişti. Irak’ın günlük 4 milyon varillik petrol ihracatının yüzde 40’ının Türkiye üzerinden dünyaya sunulabileceğini dile getiren Atlantic Council Kıdemli Araştırmacısı John Roberts, hattın günde 1 milyon varilden fazla petrol taşıma kapasitesine sahip olduğunu belirtti. Roberts, “Bu dünya üretiminin yaklaşık yüzde 1’ine denk geliyor ve genel arz açısından yardımcı oluyor. Ancak hattın mevcut durumunu bilmediğimiz için tam kapasiteye ulaşmayabilir” dedi.
AVRUPA’DA PETROL ARZINDAKİ DURUM
Avrupa’da petrol arzında bir sıkıntı olmadığını vurgulayan Roberts, “Petrol, Körfez ülkelerinden doğrudan gelebilir, bazen de Kuzey Amerika’dan sevk edilebilir. Avrupa’da petrol tüketimi, enerji dengesi içinde geçmişe göre daha küçük bir unsur” dedi. Ayrıca Roberts, Türkiye’nin enerji güvenliği açısından en kritik unsurun Sakarya sahasındaki doğal gaz üretimi olduğunu aktararak, “Türkiye’nin Sakarya sahasından kendi gaz üretimini artırmasıyla ithal gaz talebinin azalacak olması çok önemli” ifadelerini kullandı.
ENERJİ JEOPOLİTİĞİ ÜZERİNDEKİ YANSIMALAR
Oslo Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Francesco Sassi, boru hattının yeniden faaliyete geçmesinin Avrupa Birliği ve bölgesel enerji piyasaları açısından belirgin etkileri olmayacağını belirtti. Sassi, son 2,5 yılda operatörlerin alternatif tedarik kaynakları bulmayı başardığını ve hattın yeniden devreye alınmasının Irak, IKBY ve Türkiye arasındaki enerji jeopolitiğine dair ipuçları sunduğunu ifade etti. “Bağdat ve Ankara’da yeniden hız kazanan temaslar bölgede enerji güvenliğini sağlamayı ve Körfez ülkelerinden Akdeniz’e siyasi ve ekonomik bir eksen oluşturmayı hedefliyor” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.