ABD, Salı öğleden sonra İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koymadan hemen önce, Tahran yönetiminin Basra Körfezi’nde ablukayı delmeye hazır gemiler konuşlandırdığı ortaya çıktı. Deniz güvenliği bilgi servisi Windward Intelligence’a göre, Hürmüz Boğazı’nda faaliyet gösteren 23 İran gemisi usulsüz bayrak taşıyor, yakın zamanda transponderlarını kapatmış durumda veya sektörde “karanlık gemi” olarak adlandırılan ve “gölge filoları” oluşturan faaliyetler yürütüyor. Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü kıdemli üyesi ve eski IMF Başkan Yardımcısı Adnan Mazarei, İran’ın yıllardır paravan şirketler, gizli petrol takasları ve bulanık finansal işlemlerden oluşan karmaşık bir ağ sayesinde ABD yaptırımlarını delme konusunda önemli bir deneyime sahip olduğunu belirtti. Gölge filolar kimliklerini gizleyerek petrolün büyük kısmını Çin’e satıyor.
GÖLGE FİLODA 23 GEMİ TESPİT EDİLDİ
Windward’ın takip ettiği bir İran tankeri, İran’ın ana petrol merkezi olan Hark Adası’ndan ham petrol yükleyip Irak’ın Basra Petrol Terminali üzerinden dolambaçlı bir rota izleyerek Çin’e gidiyor. Windward, bu rotanın İran’ın kargo menşeini gizleme yöntemleriyle uyumlu olduğunu kaydetti. Kargo takip servisi Vortexa’nın verilerine göre, ablukayı delme potansiyeli taşıdığı tespit edilen 23 gemiden 10’unda yük bulunurken kalan 13’ü şu an boş durumda.
İRAN'IN PETROL İHRACATI VE ÇİN BAĞLANTISI
TankerTrackers analizine göre, ABD, artık yürürlükte olmayan Mutabakat Zaptı kapsamında İran petrolüne yönelik yaptırımları kaldırmış olmasına rağmen, Tahran geçen haziran ayında yaklaşık 50 milyon varil ham petrol ihraç etmek için gölge filosunu kullanmaya devam etti. Geçen hafta sadece bir günde 10 milyon varil ihracat yapıldı. Üç haftalık ateşkes anlaşması sırasında Hürmüz Boğazı’ndan çıkan gemilerin çoğu yeniden yaptırım listesine alındı. Windward, bu gemilerden yedisinin dev petrol tankerleri olduğunu ve Kızıldeniz’de yüklü şekilde alıcı beklediğini bildirdi.
ABLUKA EKONOMİYİ VURDU
ABD’nin nisan ortasından haziran ortasına kadar süren ilk deniz ablukası, İran’ın boğazdan yaptığı ihracatın büyük kısmını sınırlamada etkili oldu. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre rejim, gelirinin yaklaşık yüzde 50’sini petrol satışından elde ediyor. EİA’ya göre Çin, ABD yaptırımlarına rağmen İran petrolünün yaklaşık yüzde 80’ini ithal ediyor. Mazarei, ablukanın İran’ın zaten yüksek olan enflasyonunu daha da artırdığını belirtti. Son 12 ayda ortalama yüzde 50 olan enflasyon, ülkenin II. Dünya Savaşı’ndan bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, ablukanın başladığı nisan ayında bu oranın daha da üzerine çıktı. Gıda enflasyonu ise yüzde 100’ün oldukça üzerinde seyrediyor. Mazarei, İran ticaretinin yaklaşık yüzde 90’ının Basra Körfezi üzerinden yapıldığına dikkat çekti.