İRAN’DA SU KRİZİ DERİNLEŞİYOR
Tahran, beş yılı aşkın süredir devam eden kuraklık ve rekor sıcaklıklar nedeniyle ciddi bir su krizinin eşiğine gelmiş durumda. Kentin ana barajlarındaki su seviyeleri alarm verici bir şekilde düşerken, yetkililer su tüketiminde acil bir azalma sağlanmadığı takdirde bazı bölgelerde evlere su tedarikinin tamamen kesilebileceğini aktarıyor.
GÜNLÜK HAYAT ETKİLENİYOR
Su krizinin yanı sıra elektrik kesintileri ve altyapı sorunları, başkentte günlük yaşamı zorlaştırıyor ve halkın tepkisini artırıyor. BBC Farsça Servisi’ne açıklama yapan bir Tahranlı, “Su kesintileri ve su basıncındaki ciddi düşüş, apartmanlarda suyun ya hızla tükenmesi ya da hiç olmaması anlamına geliyor.” ifadelerini kullanıyor. Elektrik kesintileri nedeniyle internet ve asansörlerin çalışmadığını belirten Tahran sakini, “Özellikle yaz aylarındaki sıcak havalarda ve hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde durum dayanılmaz bir hal alıyor.” diye ekliyor.
SU REZERVLERİ TEHLİKEDE
Tahran, beş ana baraja bağımlı ve Lar Barajı, normal seviyesinin sadece yüzde 1’i kadar su üretiyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, vatandaşları su tüketimini en az yüzde 20 oranında azaltmaya çağırıyor. Temmuz ayı verileri, su talebinin geçen yıla göre yüzde 13 azaldığını gösteriyor. Ancak yetkililer, eylül ve ekim aylarında su tedarikinin sağlanabilmesi için yüzde 12 oranında ek bir azalma gerektiğini vurguluyor. Kamu binalarının enerji tasarrufu amacıyla kapatılması, işletmelerin ekonomik zarar yaşamasına yol açıyor.
SU İFLASI TEHLİKESİ
BM Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Müdürü Prof. Kaveh Madani, durumu “Bu sadece bir su krizi değil, aynı zamanda bir ‘su iflası'” şeklinde özetliyor. BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nden Daniel Tsegai ise İran’ın su kıtlığının iklim değişikliği, arazi bozulması ve kötü yönetimle birleştiğinde ciddi sonuçlar doğurduğunu belirtiyor. Uzmanlar, sorunun yalnızca kuraklıkla sınırlı olmadığını, İran’ın uzun yıllardır doğanın sağladığından fazla su tükettiğini ve verimsiz tarımsal sulamanın su kaynaklarını hızla tükettiğini vurguluyor.
ENERJİ SİSTEMLERİ DE ETKİLENİYOR
Tahran’daki su kıtlığı, enerji sistemlerini de olumsuz yönde etkiliyor. Barajlar boşaldığında hidroelektrik üretimi düşüyor ve gazla çalışan santraller artan talebi karşılamakta zorlanıyor. Temmuz ayında elektrik talebi 69 bin megavata ulaşmışken, kapasite yalnızca 62 bin megavat olarak kaydediliyor. Bu durum, günde 2 ila 4 saat süren elektrik kesintilerine yol açıyor.
TOPLUMSAL ETKİLER VE SORUNLAR
Su kesintileri, hastanelere ve temel hizmetlere öncelik verilerek yönetiliyor; evlere su, dönüşümlü olarak tanker veya borularla dağıtılıyor. Daha varlıklı haneler çatılara su depoları kurabilirken, yoksul aileler ciddi sıkıntılar yaşıyor. Tahran’da arıtılmış suyun yüzde 22’sinin sızıntılar nedeniyle kaybolduğu bildiriliyor. İran’ın yeraltı suyu rezervlerinin yüzde 70’ten fazlasının tükendiği tahmin ediliyor ve bazı bölgelerde toprak yılda 25 santimetreye kadar çöküyor.