İRAN HÜRMAZ BOĞAZI’NIN KAPATILMASI ÜZERİNE KARAR ALDI
İran Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı aldı. İran basınında yer alan bilgilere göre, İran Meclisi Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasına onay verdi. İran Parlamento Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı İbrahim Azizi, “Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasına oy birliğiyle karar verildi. Ancak son karar Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ne ait” şeklinde açıklama yaptı.
HÜRMAZ BOĞAZI’NA GENEL BAKIŞ
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan, coğrafi olarak İran ile Umman arasında konumlanan ve dünya enerji ticareti açısından kritik bir su yoludur. Boğaz, kuzeyde İran’a, güneyde ise Umman’a aittir. Ayrıca, Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait Musandam Yarımadası da boğazın güney kıyısında yer alıyor. Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne ve devamında Hint Okyanusu’na bağlayan tek marin geçittir. Bu bağlantı, Basra Körfezi’ndeki petrol üreten ülkelerin açık denizlere ulaşımını sağlayan tek deniz yoludur. Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji arzı ve güvenliği açısından önemi, onu dünya haritasındaki en kritik jeopolitik noktalarından biri yapıyor.
BÖLGESEL PETROL FİYATLARI ÜZERİNDE ETKİLER
Hürmüz Boğazı’nın küresel önemi birkaç önemli faktöre bağlı. Dünya çapında deniz yoluyla gerçekleştirilen petrol ticaretinin önemli bir kısmı (yaklaşık %20-25) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatının yaklaşık üçte biri bu boğaz üzerinden geçiyor. Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve İran gibi önemli petrol ve gaz üreticisi ülkeler, ürünlerini uluslararası pazarlara Hürmüz Boğazı aracılığıyla ulaştırıyor. Boğazın kapanması veya ticari trafiğin aksamış olması, küresel petrol ve gaz fiyatlarında ciddi artışlara neden olabiliyor ki bu durum dünya ekonomisini olumsuz yönde etkileyebiliyor. JP Morgan’ın Haziran 2025 tarihli değerlendirmesine göre, boğazın kapanması halinde petrol fiyatları varil başına 120-130 dolar seviyesine fırlayabilir.
ENERJİ FİYATLARINDAKİ HAREKETLİLİK
İsrail ve İran arasındaki yükselen gerginlik, Hürmüz Boğazı’nda petrol akışındaki kesintilerle ilgili kaygıları artırdı. Boğazın kapanması senaryosu henüz resmi bir adım atılmadan, enerji fiyatlarında yükselişe neden oldu. Brent petrol, son bir hafta içinde %12’nin üzerinde değer kazanarak 78 dolara yükseldi. Goldman Sachs, boğazın uzun süre kapalı kalması durumunda petrolün varil fiyatının 100 doları aşabileceğini öngörüyor. JP Morgan ise bu seviyeyi 130 dolar olarak tahmin ediyor.
TÜRKİYE’NİN PETROL TEDARİKİ ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yaşanacak potansiyel bir petrol krizinin Türkiye’yi etkileme durumunu değerlendirdi. Bayraktar, “Zaten Türkiye 2019’dan beri İran’dan herhangi bir petrol alımı yapmıyor. İran’dan gaz alıyoruz, petrol almıyoruz. Basra çıkışlı, Hürmüz’ü geçerek Türkiye’ye gelen bir ham petrol tedariki var. Geçen seneki rakamlara göre bu oran yüzde 20 civarında. Gabar’dan, petrol ihtiyacımızın yüzde 8’ini karşılıyoruz ama bu ikame edilebilir” dedi.