İran, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nde tanker saldırılarını artırarak bu kritik su yolundaki etkisini yeniden kazanmaya çalışıyor. Eylül ayının sonundan bu yana ticari gemilere yönelik ondan fazla saldırı gerçekleşti ve bu durum, boğazdan geçen petrol miktarını azalttı, ham petrol fiyatlarını ise 100 doların üzerinde tutuyor. ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, ara seçimlerden önce İran’a saldırmayı düşünmediğini belirtti.
İran’ın Taktikleri ve Hedefleri
Trump, 3 Kasım’daki ara seçimler öncesinde İran’a karşı herhangi bir saldırının söz konusu olmayacağını ifade etti. Yönetimin, Tahran ile “verimli tartışmalar” yürüttüğünü ve asıl hedefinin İran’ın nükleer silah edinmesini önlemek olduğunu vurguladı. Ancak Tahran, Hürmüz’ü “stratejik bir kırmızı çizgi” olarak gördüğünü belirtiyor ve Körfez’deki hedef yelpazesini genişletiyor. İran, çökmekte olan ekonomisine rağmen Hürmüz üzerindeki etki alanını müzakere edilemez olarak görüyor.
Son Olaylar ve Güvenlik Durumu
Birleşik Arap Emirlikleri Ulusal Muhafızları, Cumartesi günü bir petrol tankerinde çıkan yangının ardından 22 kişiyi kurtardığını bildirdi. Kurtarılanların Hindistan vatandaşı olduğu, Hindistan’ın denizcilerin en büyük tedarikçilerinden biri olduğu belirtildi. Ayrıca, İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) son günlerdeki diğer saldırıları takip ederek, bir çıkış yapan tanker kaptanının Hürmüz Boğazı’nda bilinmeyen bir cisim tarafından vurulduğunu bildirdi.
İran’ın Askeri Açıklamaları
İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Cumartesi günü, Hürmüz Boğazı’ndan Tahran’ın onaylamadığı bir güzergah üzerinden çıkmaya çalışan bir süper tankerinin deniz mayınına çarparak büyük bir patlama yaşadığını iddia etti. IRGC komutanı Ahmed Vahidi, “Hürmüz Boğazı, İran’ın stratejik kırmızı çizgisidir” diyerek, dış güçlerin bu bölgeyi tehdit etme ya da müdahale etme hakkına sahip olmadığını belirtti.
Petrol Geçişleri ve Ekonomik Etkiler
Analistler, İran’ın artan saldırı ve tehditlerinin, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ve petrol ürünlerinin miktarındaki artışa yanıt olarak ortaya çıktığını ifade ediyor. Kpler verilerine göre, Eylül ayı sonunda günlük yaklaşık 13.1 milyon varil petrol geçişi gerçekleşiyordu. Ancak bu ay geçişlerin yavaşladığı gözlemleniyor; Salı günü sadece yedi tanker Hürmüz’den geçti.
ABD’nin Blokaj Stratejisi
ABD, İran limanlarına yönelik bir abluka uygulamaya devam ediyor. Cumartesi günü, bir kargo gemisinin mürettebatı uyarıları dikkate almayarak devam eden deniz ablukasını aşmaya çalışırken, ABD askeri bir jet geminin arka kısmına isabet eden bir mühimmatla geminin hareket kabiliyetini tamamen etkisiz hale getirdi. Uzmanlar, bu ablukanın oldukça etkili olduğunu belirtiyor; Eylül, İran’ın 2013’ten bu yana tankerlere herhangi bir ham petrol yüklemediği ilk ay oldu.
İran’ın Ekonomik Durumu ve Gelecek Stratejileri
İran’ın Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei, mevcut ekonomik durumu, ülkenin karşılaştığı en zor dönemlerden biri olarak tanımladı. Tahran, eğer kendi petrolünü ihraç edemezse, komşularının da bunu başaramayacağını savunuyor. İranlı müzakereci Mohammed Bagher Ghalibaf, “Bölgedeki güvenliğimiz garanti edilmezse, hiçbir altyapı güvenli olmayacak” diyerek, bu tehdidi gerçeğe dönüştürme niyetinde olduklarını vurguladı.