Ortadoğu’da 100 gündür süren İran savaşı küresel ticarete ağır bir fatura çıkardı. Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiği büyük ölçüde durdu. Savaş nedeniyle küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yüzde 20’si aksadı. Gübre ticaretinin yüzde 30’u, üre arzının yaklaşık yüzde 40’ı, kükürt ticaretinin yüzde 50’si de sekteye uğradı.
ENERJİ KRİZİ TARİHTEKİ EN BÜYÜK SEVİYEYE ULAŞTI
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’a göre petrol ve petrol ürünlerindeki arz şoku yaşanıyor. Bu durum tarihteki en büyük enerji krizine yol açtı. Dünyanın günlük petrol tüketimi nisanda 104 milyon varil olarak gerçekleşti. Petrol arzı ise 95.1 milyon varilde kaldı. Hürmüz Boğazı’nda akış durma noktasına geldi. Körfez’deki petrol üreticilerinin savaş öncesine göre günlük kaybı 14.4 milyon varile ulaştı. Arz sıkışıklığı Brent petrolün varil fiyatını yüzde 30 yukarı taşıdı. Avrupa gaz fiyatları ise yüzde 50 üzerinde seyrediyor. Hürmüz krizinin zincirleme etkileri gemi yakıt maliyetlerini yüzde 59 artırdı. Fiyatlardaki ani artış birçok ülkenin ihracat ve ithalat dengesini bozdu. Bu durum daha yüksek enflasyon beklentilerini güçlendirdi. Arz kısıtı tüketimi zayıflattı. Şirketlerin girdi maliyetleri arttı. Küresel ekonomi ve ticarete yönelik büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyonlar yapıldı.
700 MİLYAR DOLARLIK POTANSİYEL KAYIP ÖNGÖRÜLÜYOR
Ortadoğu’daki savaş küresel ekonomide büyük bir tahribat yarattı. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün Ekonomik Görünüm Raporu’na göre savaşın kısa sürmesi halinde küresel büyüme 2025’teki yüzde 3.4’ten bu yıl yüzde 2.8’e düşecek. Dünya ekonomisinin büyüklüğünün 118 trilyon dolar olduğu dikkate alınıyor. Büyümenin 0.6 puan zayıflaması en az 700 milyar dolarlık potansiyel kayba işaret ediyor. Savaş ve ticaret akışındaki aksaklıklar daha uzun sürerse büyüme bu yıl yüzde 2.1’e gerileyebilir. 2027’de ise yüzde 1.8 seviyesine kadar zayıflama öngörülüyor.
KÜRESEL BÜYÜME VE TİCARET TAHMİNLERİ REVİZE EDİLDİ
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings petrol krizi nedeniyle küresel büyüme tahminini 0.2 puan aşağı çekti. Büyüme tahmini yüzde 2.4’e indirildi. Dünya Ticaret Örgütü’ne göre küresel ticaret 2025’te yüzde 4.6 büyüdü. Bu oranın bu yıl yüzde 1.9’a düşmesi bekleniyor. 2027’de ise yüzde 2.6 seviyesinde gerçekleşmesi tahmin ediliyor.
PETROL İTHALATÇISI ÜLKELERE 20 MİLYARLIK EK YÜK
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu petrol ithalatına bağımlı ülkeler için zorlukların ağırlaştığını bildiriyor. Kırılgan durumdaki 75 ülkeden 65’i net petrol ithalatçısı. Bu ülkelerde bir milyar insan yaşıyor. Nüfusun yüzde 30’undan fazlası günlük 3 doların altında gelirle geçiniyor. Mevcut ithalat seviyeleri dikkate alındığında petrol fiyatındaki artış hesaplanıyor. Bu artış ithal yakıta bağımlı ekonomilerin yıllık faturalarına 20 milyar dolardan fazla ek yük getirebilir.