İsrail ordusu ve istihbaratındaki 24 kişinin tanıklıklarına dayanan yeni bir belgesel, Gazze’deki savaş sırasında Filistinli sivillere yönelik saldırılarda kullanılan gizli sistemleri gözler önüne serdi. Oscar ödüllü yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor’un yapımını üstlendiği “NAZA” adlı belgesel, Venedik Uluslararası Film Festivali’nde gösterildi. Guardian tarafından desteklenen film, festivaldeki Altın Aslan ödülü için yarışan tek belgesel olma özelliği taşıyor.
YAPAY ZEKAYLA HEDEF BELİRLEME YÖNTEMLERİ
Belgeselde, İsrail ordusunun Gazze’de hedef belirlemek için kullandığı yapay zeka destekli sistemler öne çıkıyor. Bu sistemlerin, çok sayıda Hamas mensubunu potansiyel hedef olarak seçmek amacıyla kullanıldığı belirtiliyor. İsrailli askerler ve istihbaratçılar, belirlenen kişilerin ailelerinin de zarar görebileceğinin bilindiği halde geceleri evlerinde bombalandığını ifade ediyor. Saldırılarda ölebilecek sivillerin sayısını ifade etmek için “NAZA” teriminin kullanıldığına dikkat çekiliyor.
İZLEME VE DİNLEME YÖNTEMLERİ
Belgeseldeki bir diğer iddia ise, İsrail ordusunun hedef olarak belirlediği kişilerin konumunu tespit etmek için cep telefonlarını hacklediği yönünde. İstihbarat görevlilerinin bu kişilerin aileleriyle yaptıkları konuşmaları gizlice dinlediği öne sürülüyor. Bazı durumlarda, aile üyeleriyle yapılan görüşmelerin saldırıdan yalnızca birkaç dakika önceye kadar takip edildiği ifade ediliyor.
MAHALLE YIKIMLARI VE SİVİL KAYIPLAR
Gazze’deki bazı mahallelerin geniş çaplı yıkımına dair birinci elden tanıklıklar da belgeselde yer alıyor. İsrail ordusunun bazı bölgelerde yaşayanların yüzde 25’inin evlerinde bulunduğunu tahmin etmesine rağmen yıkım operasyonları yaptığı aktarılıyor. Sivil evlerin sistematik şekilde yakıldığı ve gıda dağıtım noktalarında sivillerin öldürüldüğüne dair iddialar da mevcut.
İSTİHBARAT BİRİMİNE DAİR AÇIKLAMALAR
Belgeselde konuşan bazı kişilerin, doğrudan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisine bağlı gizli bir istihbarat biriminde görev yaptığı ifade ediliyor. Bu birimde çalışan bir kişi, birimin görevini “barışı engellemek” şeklinde tanımlıyor. Yönetmenler, Filistinli sivillerin kitlesel ölümünün arkasındaki yöntemleri incelemek için bu filmi çektiklerini belirtiyor.
ÜÇ YIL SÜREN GÖRÜŞMELER
Filmin yapımcılarından Paul Lewis, belgeselin İsrail askeri istihbaratının Gazze’de kullandığı sistemleri ortaya koymak amacıyla yapılan uzun süreli çalışmaların sonucu olduğunu söylüyor. Venedik Film Festivali Sanat Direktörü Alberto Barbera, filmi “gerçek anlamda çığır açıcı” olarak tanımladı ve tanıklıkların sarsıcı olduğunu vurguladı.
GAZZE'DE KAYIPLARIN SAYISI
İsrail’in 2023’ten bu yana Gazze’ye düzenlediği saldırılarda 73 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti. Ölenlerin çoğunluğunun siviller olduğu belirtilirken, ölü ve yaralıların sayısı Gazze’nin savaş öncesi nüfusunun yüzde 10’undan fazlasına karşılık geliyor. Ayrıca, Gazze’deki evlerin dörtte üçünden fazlasının yıkıldığı veya hasar gördüğü ifade ediliyor.
ÖNCEKİ BAŞARILARI VE GÜNDEM
NAZA’nın yönetmenleri Abraham ve Szor, daha önce “No Other Land” belgeseliyle Oscar kazanmışlardı. Önceki filmlerinde Batı Şeria’daki Filistinlilerin evlerinin yıkımını incelemişlerdi. NAZA’da ise Gazze’deki askeri sistemin parçalarını bir araya getirmeye çalıştıklarını vurguluyorlar.