İsrail, seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle birlikte, siyasi bir belirsizlik dönemine girdi. Başbakan Benjamin Netanyahu’nun sağcı Likud partisinin liderliğindeki blok ile ana rakibi Gadi Eisenkot’un merkez partisi Yashar’ın liderliğindeki blok, 120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurmak için gerekli olan 61 sandalyeyi elde edemedi. Yeni bir hükümetin nasıl kurulabileceği ise belirsizliğini koruyor. Derin siyasi ve ideolojik bölünmeler, görünüşte basit bir koalisyonun bile neredeyse imkansız hale gelmesine neden oluyor. Ancak, bu durum yine de aşılabilir; bu da, bir yıldan fazla sürmeyecek zayıf bir ittifak anlamına gelebilir. Eğer parti liderleri 12 haftalık süre zarfında bir çözüm üretemezse, İsrailliler yeniden sandığa gitmek zorunda kalacak.
İKİ BLOK ARASINDAKİ ENGELLER
Muhalefetin Netanyahu’yu devirmek için en sağlam yolu, Yahudi-Arap işbirliğine dayanıyor. Ancak bu, muhalefetin en büyük engeli. Muhalefet bloğundaki sağcı parti liderlerinden eski Başbakan Naftali Bennett ve eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman, Knesset’teki iki Arap partisinin – Birleşik Liste ve Raam – dahil olduğu bir hükümete karşı çıkıyor. Bu durum, koalisyonun içinde veya azınlık hükümetine dışarıdan destek olarak gerçekleşse de geçerli. Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırısından sonra iki lider de pozisyonlarını daha da sertleştirmiş durumda. İsrail tarihindeki yalnızca bir hükümet, bir Arap partisinin tam katılımını yaşadı. Raam, 2021’de Netanyahu’yu devirmeyi başaran sekiz partili bir koalisyonun parçasıydı, ancak bu koalisyon bir yıl bile dayanamadı.
MUHALEFETİN STRATEJİLERİ
Hükümet kurma konusunda başarılı olamasalar bile, muhalefet partileri birlikte çalışarak Knesset başkanını ve diğer önemli pozisyonları değiştirme gücüne sahip. Böylece, Netanyahu’nun geçici hükümetini kısıtlayabilirler. Ancak, onun yerine geçebilecek bir koalisyon oluşturma olasılığı oldukça karmaşık ve siyasi açıdan yüklü. Alternatif bir senaryo olarak iki bloğun çökmesi ve bir birlik hükümeti kurulması gündeme gelebilir. Bu durumda Netanyahu’nun Likud partisi ve mevcut koalisyon ortakları yer alacak, ayrıca muhalefet bloğundan en az bir parti de katılmak zorunda. Netanyahu, bu durumda aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir ile yollarını ayırmaya istekli, ancak aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve ultra-Ortodoks partilerden vazgeçmek istemiyor.
SEÇİM SONRASI SÜREÇ
Eisenkot, Netanyahu ile oturmayı reddettiğini açıkladı ve bu durum, Netanyahu’nun devrilmesini bekleyen birçok İsrailli için bir ihanet olarak değerlendirilecektir. Başka bir senaryoda Netanyahu, muhalefet partilerinden veya bireysel milletvekillerinden ayrılmalarını teşvik edebilir. Ancak muhalefet bloğunun dört lideri, Netanyahu ile oturmayacaklarını duyurdu. Netanyahu’nun bloğu ise sekiz sandalye eksik, bu nedenle sekiz bireysel muhalefet milletvekili ikna etmek oldukça zor. Tüm bu olasılıklar tartışılmaya devam ederken, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parlamentoya girebilen parti liderleriyle kamuya açık bir dizi görüşme gerçekleştirecek. Bu görüşmelerin ardından bir lider, hükümet kurma göreviyle yetkilendirilecek. Arap partilerinin Eisenkot’a destek vermesi bekleniyor; dolayısıyla Yashar lideri ilk olarak görevlendirilebilir. Görev alan kişi, 28 gün içinde hükümeti kurmak zorunda, ihtiyaç duyulursa 14 günlük bir uzatma hakkı da olacak.
SEÇİMİN GELECEĞİ
Eğer bu süreçte bir sonuç elde edilemezse, Cumhurbaşkanı ikinci bir lideri bu göreve atayacak ve o da 28 gün içinde çözüm bulmak zorunda kalacak. Eğer bu da sonuç vermezse, Knesset üyelerinin çoğunluğu, Cumhurbaşkanından üçüncü bir aday belirlemesini isteyebilir. Bu adayın da 14 günü olacak. Tüm bu girişimlerin başarısız olması durumunda, yeni bir seçim gündeme gelecek. Bu süreçte en iyi konumda görünen kişi Netanyahu. Geçici başbakan olarak beklemek durumunda; eğer ana rakibi Eisenkot ilk denemesinde başarısız olursa, yetki muhtemelen ona geçecek. Eğer o da başarısız olursa, siyasi çıkmaz, İsrail’i yeni bir seçim sürecine götürecek. Bu, önümüzdeki bahar gerçekleşmeyecekse, son yıllardaki yedinci genel seçim olacak ve Netanyahu, yeni bir hükümet kurulana kadar geçici olarak görevine devam edecek.