İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, İstanbul’un bir hafta süresince çöl tozlarının etkisi altında kalacağını açıkladı. Kuzey Afrika ve Sahra Çölü’nden gelen ince toz parçacıkları, rüzgar akımları aracılığıyla Türkiye’ye ulaşıyor. Prof. Dr. Toros, bu durumun doğal bir olgu olduğunu belirterek, “Özellikle ısınan çöl bölgelerinden yükselen tozlar, rüzgar akımlarıyla Avrupa ve Türkiye’ye kadar taşınabiliyor. İstanbul’da bir hafta boyunca çöl tozu etkili olacak. Araçların üzerinde ve yüzeylerde birikintiler görebiliriz” ifadelerini kullandı.
GÖKYÜZÜ TURUNCUYA DÖNECEK, HAVA KALİTESİ DÜŞECEK
Çöl tozları, sadece hava kalitesini düşürmekle kalmaz, aynı zamanda atmosferin rengini de etkiler. Prof. Dr. Toros, “Bazen yer seviyesinde daha az hissedilirken, bazen de özellikle gün doğumu ve batımında gökyüzünün sarı, turuncu ve kırmızı tonlarına bürünmesine neden olabilir. Puslu ve kızılımsı hava, çöl tozunun etkili olduğunun göstergesidir” diye ifade etti.
ÇÖL TOZLARININ SAĞLIĞA ETKİLERİ
Prof. Dr. Toros, çöl tozlarının insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin de dikkat çekici olduğunu vurguladı. Bu tozların ince kum, kil ve mineral parçacıkları içerdiğini söyleyen Toros, özellikle astım ve bronşit hastalarının dikkatli olması gerektiğini belirtti. Çöl tozlarının yol açabileceği sağlık sorunları arasında şunlar yer alıyor: ✔ Solunum yolu rahatsızlıkları olanlar için risk oluşturuyor. ✔ PM10 ve PM 2.5 seviyelerinde artış görülüyor ve hava kalitesi düşüyor. ✔ Göz ve cilt tahrişine neden olabiliyor. ✔ Dışarıda uzun süre kalmak solunum sıkıntılarına yol açabilir. “Yaşlılar ve kronik rahatsızlığı bulunan bireylerin zorunlu olmadıkça dışarı çıkmamaları önemli. Özellikle spor yapanlar ve açık havada çalışanlar, hava kalitesine dikkat etmeli. Yoğun çöl tozu dönemlerinde dış mekân aktivitelerinin azaltılması öneriliyor” diye uyardı.
ÇÖL TOZLARININ TARIMA FAYDALARI
Prof. Dr. Toros, çöl tozlarının olumsuz etkilerine rağmen doğaya sağladığı katkılara da vurgu yaptı. Sahra Çölü’nden gelen tozların fosfor ve demir açısından zengin olduğunu belirten Toros, bu minerallerin bitkilere besin kaynağı sağladığını ifade etti. Bahar aylarında bu minerallerin toprağa karışarak doğal gübre görevi gördüğünü söyleyen Toros, “Bitkiler için en kritik dönemlerden biri olan bahar aylarında, çöl tozları önemli bir besin kaynağı olabilir” dedi.
İSTANBUL’DA ÇÖL TOZU ETKİSİ NE ZAMAN KAYBOLACAK?
Hava tahmin modellerine göre İstanbul’da çöl tozu etkisi bir hafta sürecek. Ancak rüzgar akımlarına bağlı olarak etkinin süresi değişiklik gösterebiliyor.