GREENPEACE TÜRKİYE’NİN ARAŞTIRMASI ÇARPICI SONUÇLAR SUNUYOR
Greenpeace Türkiye’nin İstanbul’da yürüttüğü geniş çaplı araştırma, “Pestisitler ve Çocuklar” isimli raporunda dikkat çeken bulgular ortaya koyuyor. İstanbul’da beş büyük zincir market ve semt pazarlarından toplanan 155 sebze ve meyve örneğinde, her üç üründen birinde Türk Gıda Kodeksi’ne aykırı pestisit kalıntısı bulunduğu belirleniyor. Özellikle çocuklar için ciddi sağlık riskleri taşıyan bu kalıntılar, hormonal bozukluklar, nörolojik sorunlar ve kanserojen etkilerle ilişkilendiriliyor. Greenpeace, Tarım ve Orman Bakanlığı’na pestisit denetimlerini artırma ve analiz sonuçlarını kamuoyuyla paylaşma çağrısı yapıyor.
PESTİSİTLERDEKİ ŞOK BULGULAR
Greenpeace Türkiye’nin “Zehir Etme” kampanyası çerçevesinde, gıda mühendisi Dr. Bülent Şık tarafından hazırlanan “Pestisitler ve Çocuklar – Çoklu Kalıntı, PFAS ve Gelişimsel Toksisite” raporu, İstanbul’da satılan 14 çeşit sebze ve meyveden alınan 155 örneği uluslararası akredite bir laboratuvarda test etti. Bulgular arasında şu veriler bulunuyor:
155 örneğin %33’ü (51 ürün), Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği’ne uygun değil. 50 üründe ruhsatsız pestisit kullanımı tespit edildi. Örneklerin %61’inde (94 ürün) birden fazla pestisit kalıntısı bulundu ve bazı ürünlerde “kokteyl etkisi” yaratan kombinasyonlar belirlendi. %43’ünde (67 ürün) “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS içeren pestisit kalıntıları saptandı.
ÇOCUKLARIN SAĞLIĞI TEHLİKE ALTINDA
Greenpeace, raporunda çocukların pestisitlere karşı yetişkinlerden çok daha hassas olduğunu vurguluyor. Gelişen bağışıklık, sinir ve hormonal sistemlerin, pestisitlerin zararlı etkilerini kalıcı olarak etkileyebileceği ifade ediliyor. Bilimsel çalışmalara dayanan raporda, pestisit maruziyetinin nörogelişimsel bozukluklar ve kronik hastalıklara yol açabileceği öne sürülüyor. Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, X platformunda “Limit aşımı bir yana, düşük seviyelerde pestisit bile çocukların nörolojik gelişimini etkileyebilir” şeklinde bir acil önlem çağrısı yapıyor.
2020 RAPORU İLE KARŞILAŞTIRMA YAPILDI
Greenpeace’in 2020 tarihli “Soframızdaki Tehlike: Pestisit” raporunda, 90 sebze örneğinin %15,6’sında mevzuata aykırı pestisit tespit edilmişti. 2025 raporunda bu oranın %33’e yükselmesi, pestisit kullanımındaki denetimsizliğin arttığını gösteriyor. 2020’de bir yeşil biber örneğinde 14 farklı pestisit bulunurken, yeni raporda çoklu kalıntı oranının %61’e çıkması dikkat çekici bir artış.
PESTİSİT KULLANIMINDAKİ ARTISININ RAKAMLARI
Greenpeace’e göre, Türkiye’de Pestisit kullanımı 1979-2018 yılları arasında yedi kat artarak 59 bin tona ulaşmış durumda. Antalya, %9’luk payla en fazla pestisit kullanan il olarak dikkat çekerken, Akdeniz Bölgesi %29’la bu alanda lider konumda. Avrupa Birliği’nin 2021-2022 verilerinde, Türkiye’den ihraç edilen ürünlerde yasaklı pestisit kalıntıları nedeniyle 400’den fazla bildirim yapıldığı iddia ediliyor. Özellikle 2016’da yasaklanan chlorpyrifos ethyl gibi pestisitlerin hâlâ kullanıldığı öne sürülüyor.
GREENPEACE’TEN TALEPLER
Greenpeace Türkiye, Tarım ve Orman Bakanlığı’na çeşitli taleplerde bulundu. Bunlar arasında pestisit analiz sonuçlarının düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılması, yasaklı ve ruhsatsız pestisit kullanımına karşı sıkı denetim yapılması, organik tarım ve biyolojik mücadele gibi alternatif yöntemlerin teşviki yer alıyor. Dr. Bülent Şık, raporda entegre zararlı yönetimi (IPM) ve organik tarımın teşvik edilmesi gerektiğini vurguluyor.