GREENPEACE’İN ARAŞTIRMASI: ŞOK EDİCİ BULGULAR
Greenpeace Türkiye’nin İstanbul’da yaptığı geniş kapsamlı araştırma, “Pestisitler ve Çocuklar” adlı raporuyla dikkat çekti. İstanbul’da bulunan beş büyük zincir market ile semt pazarlarından toplanan 155 sebze ve meyve örneğinde, her üç üründen birinde Türk Gıda Kodeksi’ne aykırı pestisit kalıntısı belirlendi. Özellikle çocukların sağlığı üzerinde büyük risk oluşturan bu kalıntılar, hormonal bozukluklar, nörolojik rahatsızlıklar ve kanserojen etkilerle ilişkilendiriliyor. Greenpeace, Tarım ve Orman Bakanlığı’na pestisit denetimlerini artırma ve analiz sonuçlarını halkla paylaşma çağrısı yaptı.
GIDA MÜHENDİSİNİN RAPORU
Greenpeace Türkiye’nin “Zehir Etme” kampanyası kapsamında, Dr. Bülent Şık tarafından hazırlanan “Pestisitler ve Çocuklar – Çoklu Kalıntı, PFAS ve Gelişimsel Toksisite” raporu, İstanbul’da satılan 14 çeşit sebze ve meyveden 155 örneği uluslararası bir laboratuvar ortamında inceledi. Araştırmada elde edilen bulgular ise oldukça çarpıcı:
– %33 oranında (51 ürün) mevzuata aykırı pestisit kalıntısı tespit edildi.
– Örneklerin %61’inde (94 ürün) birden fazla pestisit kalıntısı bulundu.
– %43’ünde (67 ürün) “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS içeren kalıntılar saptandı.
– %31,6’sında (49 ürün) hormonal sisteme zarar veren, nörolojik gelişimi etkileyen ya da kanserojen etkisi olan pestisitler belirlendi.
EN RİSKLİ ÜRÜNLER VE ÇOCUK SAĞLIĞINA ETKİSİ
Rapor, en riskli ürünleri de sıralıyor: Salamura yaprak ( %80), yeşil sivri biber (%70), ıspanak (%67) gibi ürünlerde yüksek oranlarda pestisit kalıntısı bulunduğu görülüyor. Greenpeace, çocukların pestisitlere karşı yetişkinlerden daha duyarlı olduğunu belirtiyor. Gelişmekte olan bağışıklık, sinir ve hormonal sistemlerin bu kimyasalların zararlı etkilerine maruz kaldığında kalıcı hasar görebileceği ifade ediliyor. Berkan Özyer, X’te “Limit aşımı bir yana, düşük seviyelerde pestisit bile çocukların nörolojik gelişimini etkileyebilir” diyerek acil önlemler alınması gerektiğini vurguladı.
GEÇMİŞ RAPORLARLA KARŞILAŞTIRMA
Greenpeace’in 2020 yılında hazırladığı “Soframızdaki Tehlike: Pestisit” raporunda 90 sebze örneğinin %15,6’sında mevzuata aykırı pestisitler tespit edilmişti. 2025 raporunda bu oranın %33’e çıkması, pestisit kullanımındaki denetimsizliği gözler önüne seriyor. Özellikle 2020’de bir yeşil biber örneğinde görülen 14 farklı pestisit kalıntısının, yeni raporda %61’lik çoklu kalıntı oranıyla birleşmesi endişe veriyor.
TÜRKİYE’DE PESTİSİT KULLANIMI
Greenpeace’e göre, Türkiye’de pestisit kullanımı 1979-2018 yılları arasında yedi kat artarak 59 bin tona ulaştı. Antalya, %9’luk oranıyla en fazla pestisit kullanılan il olurken, Akdeniz Bölgesi %29 ile ilk sırayı alıyor. Avrupa Birliği’nin 2021-2022 verilerine göre, Türkiye’den ihraç edilen ürünlerdeki yasaklı pestisit kalıntıları nedeniyle 400’den fazla ihbar yapılmış durumda. Özellikle 2016’da yasaklanan chlorpyrifos ethyl gibi pestisitlerin hâlâ kullanılıyor olması dikkat çekiyor.
ÇAĞRI YAPILIYOR
Greenpeace Türkiye, Tarım ve Orman Bakanlığı’na şu taleplerde bulundu: Pestisit analiz sonuçlarının düzenli olarak halka paylaşılması, yasaklı ve ruhsatsız pestisit kullanımına karşı denetimlerin artırılması ve organik tarım ile biyolojik mücadele gibi alternatif yöntemlerin desteklenmesi. Dr. Bülent Şık, raporda entegre zararlı yönetimi (IPM) ve organik tarımın teşvik edilmesi gerektiğini de ifade etti.