İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, İstanbul’un 2025 ve 2026 yıllarının ekim aylarına ait hava kirliliği verilerini karşılaştırdı. Çalışmada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin hava kalitesi ölçüm istasyonlarındaki partikül madde (PM10) konsantrasyonu incelendi. Sonuçlar, hava kirliliğinde belirgin bir artış olduğunu ortaya koydu.
PM10 KONSANTRASYONUNDA ARTIŞ
Ekim ayındaki PM10 konsantrasyonu, 26 istasyonda metreküp başına ortalama 35,2 mikrogram olarak belirlendi. Geçen yıl bu değer ortalama 31,9 mikrogramdı. Yani PM10 kaynaklı hava kirliliği geçen yıla göre yüzde 10 artış göstermiştir. PM10 konsantrasyonunun 6 istasyonda azaldığı, 20 istasyonda ise arttığı gözlemlendi. Ekimde en yüksek PM10 değeri Sultangazi 3 istasyonunda metreküp başına 71,3 mikrogram olarak kaydedildi. En düşük değer ise Üsküdar 1 istasyonunda metreküp başına 18,1 mikrogram oldu.
HAVA KİRLİLİĞİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER
Prof. Dr. Toros, hava kirliliğiyle mücadelenin insan sağlığı ve ekosistemin korunması için kritik olduğunu belirtti. İstanbul’da hava kirliliğinin bu yıl ekim ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 10,3 arttığını ifade etti. Bu artışın ana nedeninin meteorolojik değişkenler olduğunu aktardı. Geçen yılın eylül ayı ile bu yılın yağışları karşılaştırıldığında, bu yıl eylülde yüzde 50 daha fazla yağış olduğu görüldü. Ancak geçen yılın yağışları daha uzun süre etkili oldu.
TRAFFİK VE ISINMA KAYNAKLARI
Toros, rüzgarın hava kirliliği üzerindeki etkisine de dikkat çekti. Yüksek basıncın hakim olduğu dönemlerde hava hareketlerinin azalması, kirliliği artırabiliyor. İstanbul’daki hava kirliliğinin büyük çoğunluğunun araçlardan kaynaklandığını belirten Toros, şehirde trafiğe kayıtlı araç sayısının 6 milyonun üzerinde olduğunu vurguladı. Trafik yoğunluğu nedeniyle yolculuk süreleri uzarken, egzoz gazı salımı da artmaktadır. Ayrıca, havaların soğumasıyla birlikte ısınma kaynaklarının da etkisi oluyor. Bazı bölgelerde doğal gaz dışındaki yakıtlarla ısınmanın devam etmesi, hava kirliliğini artırıyor.
SAĞLIK VE HAVA KİRLİLİĞİ STANDARTLARI
Toros, ekim ayındaki ortalama PM10 konsantrasyonunun geçen yıl 3 istasyonda, bu yıl ise 5 istasyonda metreküp başına 50 mikrogramın üzerinde olduğunu aktardı. Sağlık açısından havadaki günlük PM10 değerinin metreküp başına 50 mikrogramın altında olması gerektiğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütü, yıllık ortalama PM10 değerinin metreküp başına 15 mikrogramın altında olmasını öneriyor. Ancak İstanbul’da bu değerin iki katından fazla kirli olduğu vurgulandı.