Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) tarafından yürütülen Mars Uyduları Keşif (MMX) görevi çerçevesinde uzay aracı, ülkenin güneybatısındaki Tanegashima Uzay Merkezi’nden H3 roketiyle başarıyla fırlatıldı. JAXA, uzay aracının roketin üst kademesinden ayrıldığını duyurdu. Uzay aracının gelecek yıl ağustos ayında Mars’a ulaşması ve Phobos’un yüzeyinden en az 10 gram toprak ve kaya örneği toplaması bekleniyor. Toplanan örneklerin 2031 yılında Dünya’ya getirilmesi planlanıyor.
PHOBOS HAKKINDA BİLGİLER
Phobos, yaklaşık 22,5 kilometre çapında olup, Mars’ın yüzeyinden yaklaşık 6 bin kilometre yükseklikte dolanıyor. Bu uydu, gezegenin etrafındaki turunu günde üç kez tamamlıyor. NASA’nın projede görev alan astrofizikçisi Tom Statler, fırlatma sonrası büyük bir heyecan hissettiklerini belirtti. Statler, “Çok fazla adrenalin, büyük bir heyecan ve hayranlık duygusu var.” dedi.
PROJENİN MALİYETİ VE İŞ BİRLİĞİ
Beş yıllık görevde toplam beş uzay ajansı iş birliği yapıyor. Projenin maliyeti yaklaşık 578 milyon dolar. Bu bütçe, beş tonluk bir uzay aracını ve Fransa ile Almanya’nın ortak geliştirdiği Idefix adlı keşif aracını içeriyor. Idefix’in, Phobos’un yüzeyini yaklaşık 100 gün boyunca inceleyerek ana uzay aracının güvenli iniş ve örnek toplama noktalarını belirlemesi bekleniyor.
ÖRNEK TOPLAMA OPERASYONU
Ana uzay aracı, Phobos’a iniş yaparak yaklaşık iki saat sürecek bir operasyonla yüzeyden örnek toplayacak. Ayrıca, görev kapsamında Mars’ın diğer uydusu Deimos da bir dizi yakın geçiş sırasında gözlemlenecek.
UYDU OLUŞUM TEORİLERİ
Bilim insanları, Phobos ve Deimos’un oluşumu hakkında uzun süredir tartışmalar yürütüyor. Bir teoriye göre, bu uydular büyük bir gök cisminin Mars’a çarpması sonucu oluşmuş maddelerden meydana geldi. Diğer bir teori ise bu cisimlerin Mars’ın kütle çekimi tarafından yakalanan asteroitler olduğunu öne sürüyor.
GÖREVİN ÖNEMİ
JAXA yetkilileri, Phobos’tan getirilecek örneklerin bu iki teoriden hangisinin doğru olduğunu belirlemeye yardımcı olabileceğini düşünüyor. Örneklerin, Mars’ın geçmişine ve yaşam için elverişli koşulların nasıl oluştuğuna dair ipuçları sunması bekleniyor. Ayrıca, bu görev gelecekte Mars’a insan göndermeyi hedefleyen çalışmalar açısından da büyük önem taşıyor.
ABD VE ÇİN'İN ÇALIŞMALARI
Phobos ve Deimos’un yapısının anlaşılması, bu uyduların ileride Mars keşiflerinde üs olarak kullanılıp kullanılamayacağına dair değerlendirmelere katkı sağlayabilir. ABD ve Çin de Mars’tan kaya örneklerini Dünya’ya getirmek için çalışmalar yürütüyor. NASA’nın Perseverance keşif aracı, 2021’den bu yana Mars yüzeyinde örnek topluyor. Ancak bu örneklerin Dünya’ya getirilmesine yönelik planlar belirsizliğini koruyor. Çin’in Tianwen-3 görevinin ise yaklaşık 2028’de fırlatılması ve Mars örneklerini 2031’den itibaren Dünya’ya ulaştırması hedefleniyor.