İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
İklim değişikliği nedeniyle meydana gelen aşırı hava olayları, dünya genelinde çeşitli gıda ürünlerinin fiyatlarını yükseltiyor. Sıcaklık artışı, sel ve fırtına gibi iklim olayları, tarım faaliyetlerini doğrudan etkiliyor ve gıda güvenliğini tehdit ediyor. Avrupa’daki bazı araştırma enstitülerinden bilim insanları, temmuzda “İklim Aşırılıkları, Gıda Fiyatı Sıçramaları ve Bunların Daha Geniş Toplumsal Riskleri” başlıklı bir çalışmanın sonuçlarını paylaştı. Bu çalışmada, iklim değişikliğinin gıda fiyatlarına olan etkileri ele alındı ve farklı ülkelerdeki iklim aşırılıklarının gıda fiyatlarındaki artışla ilişkili raporları bir araya getirildi. Çalışma, iklim değişikliğinden etkilenen tarım ürünlerinin coğrafi çeşitliliğini ortaya koyuyor.
AVRUPA’DA FİYAT ARTIŞLARI
Güney Avrupa’daki 2022-2023 yıllarındaki şiddetli kuraklık, Avrupa Birliği genelinde zeytinyağı fiyatlarının Ocak 2024 itibarıyla bir yıllık süre içinde yüzde 50 artmasına neden oldu. İngiltere’de 2024’ün başlarında yağışlı geçen havanın etkisiyle patates fiyatları yüzde 22 yükseldi. Doğu Asya’da 2024’te meydana gelen sıcak hava dalgaları, Güney Kore ve Japonya’nın neredeyse tamamında, ayrıca Çin ve Hindistan’ın geniş bölgelerinde aşırı sıcaklıklara yol açtı. Bu durum, Kore lahanasının fiyatını Eylül 2024’te, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 70 artırdı. Japon pirinci de aynı dönemde yüzde 48 zamlandı.
KAHVE VE PIRINÇTEKİ ARTISLAR
Çin’de sebze fiyatları haziran ve ağustos aylarında yüzde 30 arttı. Vietnam’da Şubat 2024’teki sıcak hava dalgası sonrası, robusta kahvesinin fiyatları temmuzda yüzde 100 yükseldi. Endonezya’da 2023 yılındaki kuraklık nedeniyle pirinç fiyatları yüzde 16 artış gösterdi. Pakistan’da Ağustos 2022’de meydana gelen seller sonrasında, kırsal bölgelerde gıda fiyatları haftalar içinde yüzde 50 yükseldi. Hindistan’da Mayıs 2024’teki sıcak hava dalgası sonrasında, yılın ikinci çeyreğinde soğan ve patates fiyatlarında önemli artışlar görüldü; soğan fiyatları yüzde 89, patates fiyatları yüzde 81 yükseldi.
SELLERİN ETKİSİ
Avustralya’da 2022’de yaşanan seller, marul fiyatlarının artmasına neden oldu; bu dönemde marul fiyatları yüzde 300 yükseldi. Güney Afrika’da Mart 2024’teki sıcak hava dalgasından sonra, nisan ayında mısır fiyatları yüzde 36 arttı. Etiyopya’da 2022’deki kuraklık, gıda fiyatlarını olumsuz etkiledi ve Mart 2023’te gıda fiyatlarında yüzde 40 artış yaşandı.
ABD’DEKİ KURAKLIK VE ENFLASYON
ABD’nin sebze üretiminin yüzde 40’tan fazlasını karşılayan California ve Arizona’da 2022’de yaşanan kuraklık, özellikle sebze üretimini olumsuz etkiledi. ABD’de sebze fiyatları Kasım 2022 itibarıyla bir yıl içinde yüzde 80 yükseldi. Meksika’da 2023’teki kuraklığın ardından, sonraki yılın başında meyve ve sebze fiyatlarında yüzde 20’lik artış yaşandı. İklim aşırılıkları, yerel açıdan değil, küresel çapta da önemli gıda ürünlerinin fiyatlarının artışına neden oluyor.
KAHVE VE KAKAO FİYATLARINDAKİ ARTIŞ
Dünyada en çok kahve üretilen Brezilya’da 2023’teki kuraklık, fiyatların yükselmesine neden oldu. Küresel kahve fiyatları Ağustos 2024 itibarıyla yüzde 55 arttı. Dünya kakao üretiminin yaklaşık yüzde 60’ını karşılayan Gana ve Fildişi Sahili’nde Şubat 2024’te görülen aşırı sıcaklık ile daha önceki yıllardan süregelen uzun kuraklık, küresel kakao fiyatlarını etkiledi ve Nisan 2024’te kakao fiyatları bir yıl içinde yaklaşık yüzde 300 artış gösterdi.
TOPLUMSAL RİSKLER VE ENFLASYON
İklim kaynaklı gıda fiyatlarındaki artış, toplumda çeşitli riskleri tetikliyor. Artan gıda fiyatları, özellikle düşük gelirli hane halklarının gıda güvenliğini doğrudan etkiliyor. Bu tür hane halkları daha az beslenme nedeniylen hastalıklara karşı dirençsiz hale gelebiliyor. Bu durum, sağlık sistemine ek yükler getirerek kamu harcamalarını artırıyor. Ayrıca, gıda fiyatlarındaki artışlar genel enflasyonu da yükseltiyor ve gelişmekte olan ülkelerde gıda fiyatlarının enflasyon içindeki yüksek payı büyük risk oluşturuyor.