Mayıs ayında insan kaynaklı bir yangın, Güney Kaliforniya’daki Channel Islands Ulusal Parkı’nda açık denizdeki bir yaban hayatı cenneti olan Santa Rosa Adası’nın üçte birinden fazlasını küle çevirmişti. Anakaranın yaklaşık 42 kilometre açığında yükselen ve dünyada başka hiçbir yerde bulunmayan bitki ve hayvan türlerine ev sahipliği yapan rüzgârlı adada endişeler artık acı bir gerçeğe dönüştü. Park tarihinin en büyük yangını, dünyanın en nadir çamları arasında gösterilen ve kritik tehlike altındaki Santa Rosa Adası Torrey çamı koruluğunu da büyük ölçüde tahrip etti.
YANGININ TORREY ÇAMLARINA ETKİSİ ARAŞTIRILIYOR
Federal hasar değerlendirmelerine göre bazı ağaçlar yangında hemen ölürken, uzun vadeli tablo çok daha karamsar. Ulusal Park Servisi sözcüsü Ana Cholo, hasarın boyutuna bağlı olarak ağaçların yüzde 60 ila 80’inin öleceğinin tahmin edildiğini ve koruluğun yalnızca yüzde 2’sinin yanmadığını belirtti. Cholo, “Torrey çamları yangına iyi adapte olmadığı için düşük yoğunluklu yanmalar bile gecikmiş ölümlere neden olabilir. Ayrıntılı bir değerlendirme sürüyor ve etkilerin tam boyutu en az bir yıl boyunca bilinemeyebilir” dedi.
NADİR BİR TÜRÜN GENETİK MİRASI TEHLİKEDE
Deniz seviyesinden yüksek kumtaşı uçurumlarda konumlanan bu pullu ve kıvrımlı çamlar, iğne yapraklarıyla sisi yakalayarak suyu hem kendi köklerine hem de çevredeki bitki ve hayvanlara ulaştırıyor. Santa Barbara Botanik Bahçesi koruma ve araştırma direktörü Heather Schneider, bu tür bitkilerin yerel su mevcudiyetini etkilediğini ve yerdeki yaşamın yakaladığı su miktarında büyük fark yaratabildiğini söyledi.
Yangından önce bile Santa Rosa Adası Torrey çamı, sınırlı yayılım alanı ve gen havuzu nedeniyle yok olmaya karşı son derece savunmasız durumdaydı. Center for Plant Conservation bilim ve koruma direktörü Dustin Wolkis, bu tür küçük ve izole popülasyonların yangın gibi yıkıcı olaylara karşı “aşırı kırılgan” olduğunu vurguladı. Wolkis, “Genetik çeşitliliğin çok küçük bir kısmını kaybetmek bile popülasyon için felaket olabilir. Bu çeşitlilik kaybolduğunda onu geri getiremezsiniz; yapabileceğiniz tek şey elinizde olanı korumaktır” diye konuştu. Popülasyon azaldıkça direncin de azaldığını belirten Wolkis, zaten küçük olan popülasyonun büyük bir bölümünün kaybının, ağaçların bir sonraki zorluğa dayanma kapasitesini daha da düşürdüğünü ifade etti.
ANAKARADAN TOHUM DESTEĞİ UMUT VERİYOR
Schneider, hasar gören adadaki koruluğun anakaradan bir miktar yardım alabileceğini söyledi. “Tuhaf bir kader cilvesi” olarak nitelendirdiği bir gelişmeyle, botanik bahçesinin yangından birkaç yıl önce ada çamlarından tohum topladığını belirten Schneider, bu tohumların yetiştirildiğini ve yakın zamanda bir koruma koruluğu oluşturulduğunu aktardı. Schneider, “Bu bir umut ışığı: ada ağaçlarının bir alt örneği bahçemizde güvende” dedi ve fidanlıklarında yaklaşık 40 ağacın daha bulunduğunu ekledi.
Bu bitkilerin koruluğun toparlanmasına yardımcı olmak için kullanılabileceğini ancak müdahalenin gerekli olup olmayacağını belirlemenin zaman alacağını söyleyen Schneider, botanik bahçesi, Center for Plant Conservation ve diğer kuruluşların da ek Santa Rosa Adası Torrey çamı tohumları sakladığını ifade etti. Wolkis ise bu uygulamanın nadir bitki popülasyonlarını korumak için zorunlu olduğunu vurguladı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ YENİDEN YEŞERMEYİ ZORLAŞTIRIYOR
Schneider, adadaki çamların kendi tohum bankasına sahip olabileceğini söyledi. Ağaçların tohumlarının çoğunu olgunlaştıklarında döktüğünü ancak bazılarını çok daha uzun süre, bazen on yıldan fazla tuttuğunu belirten Schneider, bu tohumların bir kısmı ağaç tepelerinde hayatta kaldıysa ölü ağaçların bile Santa Rosa Adası yamaçlarında ağaç topluluğunun yeniden oluşmasına yardımcı olabileceğini ifade etti.
İnsan eliyle dikilsin ya da yanmış bir kozalaktan filizlensin, yeni ada Torrey çamlarının iklim değişikliğiyle şekillenen bir ekosistemde hayatta kalmak için mücadele edeceğini belirten Schneider, birçok bitkinin yaşam döngüsünün çeşitli aşamalarını tamamlamak için nispeten dar çevresel koşullara ihtiyaç duyduğunu ve Santa Rosa’daki koşulların değiştiğini söyledi. Sıcaklıkların arttığını ve yağışlı sezonun daha geç başladığını örnek gösteren Schneider, “İklim değişirken dünyada bir çam ağacı olmak zor” dedi.
Schneider, yangından önce koruluğun genç ağaçlarla dolu olduğunu, bunun da son yıllarda koşulların tohumların filizlenmesi ve büyümesi için yeterli olduğunu gösterdiğini ancak genç ağaçların üreyebilmek ve koruluğu sürdürebilmek için on yıldan fazla hayatta kalması gerektiğini belirtti. İklim değişikliğinin adayı daha sıcak, daha kuru ve yangına daha yatkın hale getirmesi halinde çamların doğal olarak toparlanma şansının azalabileceğini söyleyen Schneider, “Zaman gösterecek ama şimdilik tohumdan yenilenme ihtimali konusunda umutluyum” ifadelerini kullandı.