KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU’NDAN YAPTIRIM KARARI
Bazı zincir marketlerin plastik poşet yerine, daha yüksek fiyatlı kağıt ve bez çantaların satışını zorunlu hale getirmesine yönelik Kamu Denetçiliği Kurumu’ndan (KDK) bir yaptırım kararı çıktı. Yapılan incelemede, zincir marketten alışveriş yapan bir müşteri, kasiyerinden plastik poşet talep ettiğinde, yalnızca kağıt ve bez çanta seçeneklerinin bulunduğu yanıtını aldı. Bu durumun, Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “satış noktalarının yükümlülükleri” başlıklı 8. maddesine aykırı olduğunu belirten kişi, marketlerin denetlenmesi ve gereken iş ve işlemlerin yapılması için KDK’ya başvurdu.
İDARİ DENETİM TALEBİ
KDK, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na, zincir marketlerin yasal yükümlülüklere aykırı hareket ederek plastik poşet satışını tamamen kaldırmalarının idari denetim kapsamına alınmasını ve gerekli yaptırımların uygulanması gerektiğini bildirerek tavsiyede bulundu. Alınan kararda, Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde, marketlerin yalnızca “kağıt, file ve bez” gibi daha maliyetli alternatifler sunmalarının yasak olduğu ifade edildi.
TÜKETİCİ HAKLARI VE ÇEVRE KORUMA
Kararda, zincir marketlerin uygulamasının, tüketicilere tercih hakkı tanımadığı ve çevre koruma hedefleri açısından olumsuz sonuçlar doğurduğu vurgulandı. Yasal düzenlemenin tüketicilerin bilinçlendirilmesini amaçladığına ve çevre dostu seçim yapma yönünde tercihlerini şekillendirmeyi hedeflediğine dikkat çekildi. Ancak, yalnızca kağıt torba sunulması durumunda, tüketicilere yeterli seçenek bırakılmadığı ve buna bağlı olarak da düzenleyici hükümlerinin amacına zarar verildiği belirtildi. Karar metninde, “Plastik poşet tedarik ve satışının yeniden sağlanması, buna paralel olarak alternatif taşıma ekipmanlarının da sunulmaya devam edilmesi gereklidir” denildi.
MEVZUAT İHLALİ VE HUKUKA UYGUNLUK
Kararda ayrıca, zincir marketlerin çevre koruma bahanesiyle plastik poşet satışını tamamen durdurmasının hem mevzuat açısından plastik poşet bulundurma yükümlülüğünü ihlal ettiği hem de tüketici hakları ve ekonomik yükümlülük dengesini ihlal ettiği belirtildi. KDK, bu sebeplerle zincir marketlerin uygulamalarının idari denetim kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine karar verdi.