Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), ücretli öğretmenlik dönemlerinde 30 günden az bildirilen sigortalılık sürelerinin mevcut mevzuat gereği borçlanılamadığını belirledi. Bu nedenle, hukuki ve fiili boşluğun giderilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) mevzuat değişikliği önerdi. Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasıyla yayımlanan kararda, Millî Eğitim Bakanlığına (MEB) da ücretli öğretmenlik dönemlerine ait prim gün sayılarının yeniden hesaplanması tavsiye edildi.
BAŞVURUNUN ARKA PLANINA DAİR
Olay, 24 Aralık 2012 – 14 Haziran 2013 tarihleri arasında İstanbul Bayrampaşa’da ücretli öğretmenlik yapan bir öğretmenin KDK’ya başvurmasıyla başladı. Öğretmen, çalıştığı döneme ait puantaj cetvellerinin eksiksiz olduğunu ifade etti. Ancak sigorta bildiriminin “07-Puantaj” koduyla yapıldığını ve bu durum nedeniyle eksik günlerini borçlanamadığını belirtti. 8 Mayıs 2026 tarihli başvurusunda, kodun “06-Kısmi İstihdam” olarak düzeltilmesini ve borçlanma talebinin onaylanmasını istedi.
SGK'NIN RET GEREKÇELERİ
SGK, ret gerekçelerini şu şekilde sıraladı: 5510 sayılı Kanun’un 41/1-(i) maddesi, borçlanma hakkını yalnızca 4857 sayılı İş Kanunu’na göre kısmi süreli çalışanlara tanımaktadır. MEB’e göre ise ücretli öğretmenler bu kapsamda yer almaz. Ayrıca, kodun değiştirilmesi durumunda dahi hukuki borçlanma hakkının doğmayacağı vurgulandı. 6 aydan eski bildirim değişiklikleri için geçerli yazılı iş sözleşmesinin sunulmadığı belirtildi. Geçici madde kapsamındaki özel borçlanma imkanı, yalnızca 25 Şubat 2011 öncesinde ek ders ücreti karşılığında çalışan uzman ve usta öğreticileri kapsamaktadır.
KDK'DAN HUKUKİ DEĞERLENDİRME
KDK, eksik gün kodlarının çalışmanın niteliğini kesin olarak kanıtlamayacağını vurguladı. SGK’nın genelgesine atıfta bulunarak, puantaj kaydıyla çalışanların fiilen çalıştıkları her günün tam gün olarak kabul edilmesi gerektiğini hatırlattı. Ayrıca, valilik görevlendirme onaylarının bildirim doğruluğu incelenirken dikkate alınması gerektiği belirtildi.
DERS SAATLERİNE GÖRE DÜZENLEMELER
KDK, öğretmenlik mesleğinin sadece sınıf ders saatlerinden ibaret olmadığını da ifade etti. Çalışma Süreleri Yönetmeliği’ndeki emsal çalışma ilkesine göre, sınıf öğretmenleri için haftalık 12 ders saati ve üzeri tam süreli sayılmalı; branş öğretmenleri için ise haftalık 10 ders saati ve üzeri tam süreli kabul edilmelidir. Ancak bu kriterler, her dönemin haftalık ders programına göre bireysel olarak incelenmelidir.
MEVZUAT DEĞİŞİKLİĞİ TAVSİYELERİ
KDK, başvuran öğretmen ve benzer durumdaki öğretmenler için MEB’e, ders programına göre tam süreli çalışma dönemlerinin prim günlerinin tam gün üzerinden SGK’ya bildirilmesini önerdi. SGK’ya ise, kısmi süreli olduğu belirlenen dönemlerdeki kayıtların yeniden incelenmesi ve eksik süreleri borçlanamayan öğretmenlerin hak kayıplarının giderilmesi için mevzuat değişikliği çalışması yapması tavsiye edildi.
HUKUKİ SÜREÇ VE İDARELER ARASI KOORDİNASYON
KDK kararları idari açıdan bağlayıcı olmamakla birlikte, MEB ve SGK’nın karar tebliğinden itibaren 30 gün içinde işlemleri Kuruma bildirme zorunluluğu bulunmaktadır. Bu süre içinde olumlu adım atılmaması durumunda, dava açma süreleri işletilerek yargı yolu açık kalacaktır. Kurum, idareler arası koordinasyon ve iyi yönetim ilkelerine uyulmasının önemine dikkat çekti.