Temmuz 1861’de, yüzlerce sivil Washington, D.C.’den piknik sepetleri ve opera gözlükleriyle Virginia kırsalındaki Manassas’ta gerçekleşecek Amerikan İç Savaşı’nın ilk büyük savaşını izlemeye gitti. Bir yazar bu olayı “tarihin en kötü pikniği” olarak tanımladı. Bu, 19. yüzyılın karamsar bir gösterisi olarak geri çevrildi, ancak şimdi “karanlık turizm” olarak bilinen modern bir endüstri haline geldi. Macera arayan bir grup gezgin, tatillerini savaş bölgelerinde, radyasyonlu alanlarda ve tehlikeli sınır bölgelerinde geçirmeyi tercih ediyor.
KARANLIK TURİZMİN İKİ ŞEKLİ
Karanlık turizmin iki farklı türü bulunuyor. Birincisi, yalnızca tehlikeli olan ülkelere yapılan ziyaretleri içeriyor; Kuzey Kore, Afganistan ve Haiti, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından “seyahat edilmemesi gereken” yerler arasında yer alıyor. Diğer tür ise, Jonestown gibi infazların yaşandığı ya da Kamboçya’nın Ölüm Tarlaları gibi ünlü olayların meydana geldiği yerleri kapsıyor.
SOSYAL MEDYA VE KARANLIK TURİZM
Günümüzde karanlık turizm, sosyal medya için de ilgi çekici bir içerik haline geldi. Yeni nesil gezginler, bu karamsar yerleri Instagram ve Facebook için derlenmiş performanslar olarak kullanıyor. Ancak, bu yolculukları gerçekleştiren bazı kişiler, alışılmadık rotalarının ardında başka sebepler olduğunu belirtiyor. Luxembourg’tan seyahat tutkunu Arnaud Kirby, “Tehlikeli kabul edilen yerleri ziyaret etme motivasyonum tarih merakımla ilgili,” diyor.
YEREL KÜLTÜRE BAĞLANTI
Kirby, bu ülkelerin zengin tarihinin ve yerinde görmenin, sadece okumaktan çok daha farklı bir bakış açısı sağladığını ifade ediyor. “Az sayıda turistin bulunduğu bir yerde olmak, tamamen farklı bir atmosfer yaratıyor. Bu, yerel insanlarla daha otantik etkileşimler kurmamıza imkan tanıyor,” diyor. Son seyahati onu Çad’a götürdü; her yıl sadece birkaç turistin gittiği bu ülke, ABD ve Birleşik Krallık tarafından seyahat edilmesi önerilmeyen yerler arasında.
TEHLİKELİ DENEYİMLER
Kirby, N’Djamena ve Zakouma Ulusal Parkı’nda ziyaretinde herhangi bir zorluk yaşamadığını söylüyor. “Çad, harika bir deneyimdi,” diyor ve halkın dostluğuna vurgu yapıyor. Ancak, tehlikeli yerlerde yolculuğun riskli olabileceğini de unutmamak gerekiyor. British gezgin Will Aswell, İran, Kuzey Kore ve Irak gibi ülkelerde asla güvensizlik hissetmediğini belirtiyor.
GEZİLERİN YENİ ANLAMLARI
Aswell, “Büyük bir ABD şehrinde saldırıya uğrama olasılığınız, herhangi bir otoriter ülkede olmaktan daha yüksektir,” diyor. Karanlık turizm, birçok insan için haberlerin arkasındaki gerçekleri anlama arzusuyla dolu. Örneğin, İslam dünyasındaki misafirperverliği deneyimlemek, ona hayatı boyunca bu ülkelerin ne kadar kötü olduğuna dair anlatılanların aksine bir bakış açısı sundu.
GÜVENLİK ÖNLEMLERİ VE YOLCULUKLAR
Karanlık turizmde güvenlik, en önemli konulardan biri. Kirby, Suriye ve Afganistan’daki küçük grup turlarında, rehberlerin sürekli olarak askeri faaliyetler ve terör tehditlerine göre programları güncellediğini aktarıyor. Avustralyalı rehber Alex Hobbs, tehlikeli bölgelerdeki turlarında zorluklarla yüzleşmek zorunda kaldığını söylüyor.
GEZİLERDE ARAŞTIRMA VE GÜVENLİK
Hobbs, tur öncesinde kapsamlı araştırmalar yaparak yerel ilişkiler kurduklarını belirtiyor. “Eğer bir destinasyonun güvenliğinden emin değilsek, turu ertelemek veya değiştirmek gibi kararlar alıyoruz,” diyor. Seyahat edenlerin çoğunun, gittiği yerlerin tarihine ve çevresine ilgi duyduğunu ekliyor.
KARANLIK OLAYLARA YOLCULUKLAR
İkinci tür karanlık turizm, ünlü olayların yaşandığı yerlere yapılan ziyaretleri içeriyor. İngiliz yazar H.E. Sawyer, bu konudaki ilgisini, İkinci Dünya Savaşı sırasında bombardımanlardan sağ kurtulan akrabalarıyla büyümesine ve bir Holokost kurtulanıyla arkadaşlık kurmasına bağlıyor.
JONESTOWN’A YOLCULUK
Guyana’daki Jonestown, 1978’de 900’den fazla kişinin topluca intihar ettiği yer olarak biliniyor. Seyahat şirketi, bu bölgeyi ziyaret edenlere yerel halkın görüşlerini dinleme fırsatı sunuyor. “Bu, daha çok eğitimsel ve kültürel bir deneyim,” diyor şirketin kurucusu Roselyn Sewcharran. Ziyaretçiler, yerel halkla etkileşimde bulunarak olayın nasıl gerçekleştiği hakkında bilgi alıyor.