ABD’de her yıl ortalama 1.200 kasırga meydana geliyor ve her biri Gelişmiş Fujita Skalası (EF Skalası) ile değerlendiriliyor. Bu sistem kasırgaları EF0’dan EF5’e kadar sınıflandırıyor. Bir kasırganın şiddeti, bıraktığı hasar türüne göre meteorologlar tarafından tahmin edilen maksimum rüzgar hızına bağlı olarak belirleniyor. Bu değerlendirme yöntemi, kasırgaların kasırgalar gibi büyük ölçekli hava olaylarına kıyasla küçük ve kısa ömürlü olması nedeniyle standart radar ve gözlem ağlarıyla ölçüm yapmanın zorluğundan kaynaklanıyor. EF Skalası olmasa, her kasırgayı yakalamak için özel mobil hava radarlarının doğru yer ve zamanda konuşlandırılması gerekirdi ki bu mümkün değil.
HASAR TESPİT EKİPLERİ SAHAYA İNİYOR
Devreye Ulusal Hava Durumu Servisi’nin (NWS) hasar tespit ekipleri giriyor. Bu ekipler, etkilenen bölgelere giderek tespit çalışmaları yapıyor. Kasırganın olup olmadığı, kesin izlediği rota, ne kadar güçlendiği ve diğer birçok faktör belirleniyor. Bu çalışmalar, ABD’de kasırga davranışlarının ve eğilimlerinin zaman içinde izlenmesi için hayati önem taşıyor. Ekipler, hasarın meydana geldiği yerler hakkında bilgi almak için yerel acil durum yöneticileri, polis ve itfaiye ekipleriyle iş birliği yapıyor. Bu bilgilerle kasırganın ve rotasının ilk resmi oluşturuluyor. Bu tür raporlar mevcut olmadığında radar verilerine başvuruluyor. Tespit çalışmaları genellikle en kötü hasarın bulunduğu bölgeden başlıyor. Zaman kritik, çünkü ekipler topluluklar temizlik ve normal hayata dönüş çalışmalarına başlamadan önce her şeyi belgelemek zorunda. Hasar gören her bina veya kırılan her ağaç, sanığın kasırga olduğu bir dava için adli delil niteliği taşıyor.
HASAR GÖSTERGELERİ VE HASAR DERECESİ
Ekipler en kötü hasarı bulduktan sonra EF Skalası’nda tanımlanan hasar göstergelerini seçiyor. Hasar göstergesi, kasırganın vurduğu bina veya nesnenin türü (üç katlı ev, elektrik direği gibi) anlamına geliyor. Toplam 28 farklı hasar göstergesi bulunuyor. Ekipler, her bir göstergedeki hasarı, inşaat tarzı veya malzemeye bağlı olarak standart bir şekilde analiz ediyor. 2007’de orijinal Fujita Skalası’nın yerini alan bu sistem, modern yapı mühendisliğini daha iyi yansıtıyor ve öznelliği azaltıyor. Araç hasarları bu değerlendirmede dikkate alınmıyor. Hasar göstergesi belirlendikten sonra sıradaki adım “hasar derecesi” oluyor. Bazı göstergelerde üç, bazılarında 12’ye kadar farklı hasar derecesi bulunuyor. Hasar ne kadar yoğunsa derece o kadar yüksek oluyor. Her hasar derecesi üç rüzgar hızı tahminiyle ilişkilendiriliyor: beklenen hız, alt tahmin ve üst tahmin. Doğru hasar derecesini belirlemek, kasırganın rüzgar hızını ve şiddetini tespit etmenin tek yolu. Örneğin ekipler, tamamen yıkılmış bir ahır bulduklarında maksimum hasar derecesi (8/8) uygulanıyor. Standart yapılmış bir ahır için bu yıkıma yol açan beklenen rüzgar hızı 112 mil oluyor. Zayıf yapılmışsa 94 mil, iyi yapılmışsa 131 mil rüzgar aynı hasarı verebiliyor.
ORTALAMA RÜZGAR HIZI VE NİHAİ ŞİDDET
Tek bir hasar göstergesi tüm hikayeyi anlatmaya yetmiyor. Ekipler, kasırga için ortalama maksimum rüzgar tahmini ortaya çıkana kadar hasar belirleme adımlarını tekrarlıyor. Örnekteki ahır çok iyi yapılmışsa rüzgar hızı 131 mil olabiliyor. Yakındaki sert ağaçların ikiye kırılması (hasar göstergesi 27, derece 4/5) ise rüzgarın 93 ila 134 mil arasında olduğunu gösteriyor. Ağaçlar kalınsa rüzgarın bu aralığın üst sınırına yakın olduğu anlaşılıyor. Tüm bu verilerle 130 mil civarında bir rüzgar aralığı ortaya çıkıyor. Ekip maksimum rüzgar tahmininde uzlaştıktan sonra bu değeri EF Skalası’nda karşılık gelen şiddetle eşleştiriyor. Bu örnekte kasırga EF2 olarak sınıflandırılıyor. Ancak bazen kasırga ıssız bir alanda meydana geliyor ve hiç hasar bırakmıyor. Bu durumda herhangi bir hasar göstergesi olmadığı için kasırga belgeleniyor ancak “EF Bilinmiyor” (EFU) olarak kaydediliyor. Kasırgalar maksimum hasarlarına göre sınıflandırılsa da bu hasar tüm rota boyunca aynı seviyede olmayabiliyor. Bu nedenle ekiplerin tam resmi elde etmek için tüm rotayı incelemesi kritik önem taşıyor. Bu inceleme, kasırganın başladığı ve bittiği noktaları (yani yol uzunluğunu) ve genişliğini belirlemeyi de kapsıyor. Ayrıca yaralı veya ölen kişi sayısı da kaydediliyor. NWS, kasırgayla ilgili ön bilgileri genellikle bir gün sonra bir kamu bilgilendirme bildirimiyle yayınlıyor; ancak uzun rotalı veya çok yıkıcı kasırgalar için detaylı incelemeler daha uzun sürebiliyor.