Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete’de yayımlandı. Bakanlık, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısı hedefliyor. Yönetmelikle motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri kurumsal yapıya kavuşturuldu. İşletmelere ve kiralamaya konu taşıtlara ilişkin önemli standartlar getirildi.
KİRALAMA KAPSAMI VE YETKİ BELGESİ ŞARTLARI BELİRLENDİ
Yönetmelik, tüketiciler tarafından gerçekleştirilen kiralamaları düzenliyor. Tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar kapsam dışında tutuldu. Kamp taşıtı kiralamaları da bu kapsamda yer almıyor. Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmeler için yetki belgesi zorunlu hale getirildi.
İŞLETMELERİN YERİNE GETİRMESİ GEREKEN KOŞULLAR AÇIKLANDI
Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması gerekiyor. Vergi mükellefiyeti bulunma şartı da aranıyor. İş yerinin ikamet olarak kullanılmaması ve yönetmelikte belirtilenler dışındaki faaliyetlere ayrılmamış olması gerekiyor. İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması zorunlu kılındı.
Belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak da şartlar arasında yer alıyor. Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olmak gerekiyor. Böylece sektörde çalışacak kişiler için belirli bir standart belirlendi.
BİLGİ SİSTEMİ KURULACAK VE ARAÇ YAŞI SINIRLANDIRILDI
Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi, 1 Ocak 2027’ye kadar kurulacak. Yetki belgesi başvuruları bu sistem üzerinden yapılacak. Belgeye ilişkin diğer işlemler de sistemde gerçekleştirilecek. Kiralamaya konu taşıtların nitelikleri de yeniden belirlendi.
Klasik taşıtlar hariç 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek. 180 bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar kiralanamayacak. Elektrikli araçlarda ise sınır 300 bin kilometre olarak uygulanacak. Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan araçlar kiraya verilemeyecek.
ASGARİ ARAÇ SAYISI VE ÇEVRE DOSTU FİLO ZORUNLULUĞU GETİRİLDİ
Büyükşehir belediyesi olan illerin 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmeler için asgari araç sayısı belirlendi. Bu işletmelerin en az 10 taşıta sahip olması gerekiyor. Taşıtlardan en az 5’inin işletme adına tescilli olması şartı aranıyor.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçelerde ise farklı bir düzenleme uygulanacak. Bu bölgelerde en az 5 araç bulundurulması gerekiyor. Bu araçlardan en az 2’sinin işletme adına tescilli olması zorunlu tutuldu.
Aynı bölgelerde faaliyet gösteren işletmelerin filosunda en az 2 hibrit veya elektrikli taşıt bulunacak. Bu taşıtlardan birinin Türkiye’de üretilmiş olması koşulu getirildi. Düzenlemeyle çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi hedefleniyor. Yerli üretimin desteklenmesi de amaçlanıyor.
DEPOZİTO TUTARINA SINIR VE İADE SÜRESİNE DÜZENLEME GELDİ
Alınabilecek depozito tutarına sınır getirildi. 1 ila 6 günlük kiralamalarda depozito en fazla 3 günlük kira bedeli olabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise üst sınır 7 günlük kira bedeli olarak belirlendi.
Taşıtın iade edilmesinin ardından depozitonun 7 gün içinde verilmesi zorunlu hale getirildi. Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketiciye yeni haklar tanındı. Taşıtın teslimine 24 saatten az süre kaldığında rezervasyonda değişiklik yapılabilecek. Tüketici, gerekçe göstermeksizin ve kesinti yapılmaksızın rezervasyonunu iptal edebilecek.
SİGORTA GÜVENCESİ VE KIŞ LASTİĞİ UYGULAMASI ZORUNLU OLACAK
Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden bedel talep edilemeyecek. Bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılması da yasaklandı. Mevsim şartları ve trafik güvenliği gerektirdiğinde kış lastiği sağlanması zorunlu olacak.
Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek. Kiracının sigortadan yararlanma hakkı ek ücrete veya şarta bağlanamayacak. İşletme ve kiracının anlaşması dışında değer kaybı bedeli talep edilemeyecek. Sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde karar bulunması gerekecek.
Kiralama işletmelerine sürekli iletişim altyapısı kurma yükümlülüğü getirildi. Kiracılar, hasar ve arıza durumlarında her an ulaşım sağlayabilecek. Aracı ve ilan platformları da düzenleme kapsamına alındı.
İLAN PLATFORMLARINA YETKİ BELGESİ KONTROL ZORUNLULUĞU
Aracı ve ilan platformlarının haksız ticari uygulamalarda bulunması yasaklandı. Kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesi kontrolü platformlara zorunlu kılındı. Yetki belgesi bulunmayan işletmeler bu platformlara üye olamayacak.
Tüketicilerin internet ortamındaki kiralama işlemlerinden korunması hedefleniyor. İlan platformlarında yalnızca yetki belgeli işletmelerin faaliyet göstermesi sağlanacak.
YENİ DÜZENLEME İÇİN UZUN GEÇİŞ SÜRECİ TANINDI
Yönetmelik, sektörün uyum sağlayabilmesi için 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre tanındı. Asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartlar için son tarih 1 Ocak 2028 olarak belirlendi.
Aracı ve ilan platformları için de uyum süreci öngörüldü. Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce imzalanan sözleşmelerin 1 Temmuz 2027’ye kadar uygun hale getirilmesi gerekiyor. Böylece tüm tarafların yeni düzenlemeye hazırlanmasına zaman tanınıyor.
ŞEFFAFLIK VE HESAP VEREBİLİRLİK ARTIRILACAK
Yönetmelikle kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirlik artırılması amaçlanıyor. Sözleşme koşullarının netleştirilmesi ve tüketici haklarının güçlendirilmesi hedefleniyor. Kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartları yükseltilecek. Kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçilmesi planlanıyor.
Haksız rekabetin engellenmesiyle sektörde adil bir ortam tesis edilecek. Bakanlık, sürdürülebilir büyümeye katkı sağlamayı ve vatandaşların haklarını korumayı amaçlıyor. Piyasanın sağlıklı işleyişi için çalışmalar kararlılıkla sürdürülecek.