Kolombiya’da pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda far-right aday Abelardo de la Espriella, Ulusal Sicil Dairesi tarafından açıklanan ön sayım sonuçlarına göre yarışı önde tamamladı. ABD Başkanı Donald Trump tarafından da desteklenen De la Espriella’nın karşısında yer alan hükümet destekli aday Iván Cepeda ise sonucu kabul etti ancak seçmenleri bağlayıcı nihai sayımı beklemeye çağırdı. Oyların yüzde 99,91’inin sayıldığı ön sonuçlara göre, 47 yaşındaki avukat ve iş insanı De la Espriella oyların yüzde 49,65’ini alırken, iktidar partisi adayı Cepeda yüzde 48,8’de kaldı. İki aday arasındaki fark 250 bin oydan az.
CEPEDA’DAN NİHAİ SONUÇ BEKLEME ÇAĞRISI
Cepeda, destekçilerine hitaben yaptığı açıklamada ön sayım sonuçlarını “henüz resmi ve hukuken bağlayıcı olmayan bilgiler” olarak nitelendirdi ve resmi oy sayımının nihai sonuçlarını bekleyeceğini söyledi. “Sandık gözlemci ağımız on binlerce kişiden oluşuyor ve avukatlarla birlikte ülke genelindeki 33 bin sandıkta itirazda bulunuyoruz” ifadelerini kullanan Cepeda, sürecin henüz tamamlanmadığına dikkat çekti. Cumhurbaşkanı Gustavo Petro da dar farka işaret ederek henüz hiç kimsenin cumhurbaşkanı ilan edilemeyeceğini belirtti. Petro, X hesabından yaptığı paylaşımda “Cumhurbaşkanını belirleyen resmi sayımdır. Yargıçların kararına uyacağım” dedi.
DE LA ESPRİELLA’YA DESTEK MESAJLARI
De la Espriella’ya ikinci tur öncesinde kendisini destekleyen eski aday Paloma Valencia ve eski Cumhurbaşkanı Álvaro Uribe’den tebrik mesajı geldi. Uribe, Anavatan Savunucuları hareketinin liderinin ülkenin bir sonraki cumhurbaşkanı olacağına inandığını söyledi. Kendisine “El Tigre” (Kaplan) lakabı takılan De la Espriella, suça karşı sert söylemleri nedeniyle El Salvador Cumhurbaşkanı Nayib Bukele gibi liderlerle kıyaslanıyor. Muhafazakâr milliyetçi olarak tanımlanan aday, suç örgütlerine karşı daha çatışmacı bir yaklaşım, ABD ile daha güçlü güvenlik bağları, daha düşük vergiler, genişletilmiş petrol arama faaliyetleri ve ekonomik liberalleşme vaat ediyor. Ayrıca Kolombiya’nın solcu Cumhurbaşkanı Gustavo Petro’nun başarısızlıklarını tersine çevireceğini taahhüt ediyor.
GÖSTERİŞE DAYALI KAMPANYA
De la Espriella, gösteriş üzerine kurulu bir kampanya yürüttü. Müzik kaydetti, kendi rom markasını piyasaya sürdü ve sosyal medyada kitlelerle bağlantı kurmak için yapay zeka destekli içeriklere yöneldi. Siyasi analist Miguel Luján, De la Espriella’nın gösterişçiliğinin birinci turda öne geçmesinde kuşkusuz etkili olduğunu belirtiyor. Çifte Kolombiya-ABD vatandaşı olan De la Espriella, suç ve yolsuzluğa karşı “demir yumruk” yaklaşımını benimsiyor. Trump’ın politikalarına övgüde bulunan aday, Kolombiya’nın suç liderleri için El Salvador Cumhurbaşkanı Nayib Bukele’ninkine benzer mega hapishaneler inşa etme sözü verdi. Kampanyası ayrıca serbest piyasa ekonomisi gündemini savunarak küçük devlet, düşük vergiler ve kaynak çıkarımını düzen ve büyümenin yolu olarak gösterdi. Siyasete girmeden önce, Venezuela’nın devrik güçlü adamı Nicolas Maduro’nun yakın müttefiki olduğu iddia edilen Alex Saab da dahil olmak üzere tartışmalı müvekkilleri savunan yüksek profilli bir ceza avukatı olarak tanınıyordu.
DENEYİMSİZ BİR ADAYIN YÜKSELİŞİ
47 yaşındaki De la Espriella daha önce hiçbir seçilmiş görevde bulunmadı ve seçimlere büyük bir partiden değil, vatandaş imzalarıyla katılmaya hak kazandı. Kültür savaşı ekseninde yürüttüğü kampanyada kendini “geleneksel ailenin” savunucusu olarak tanıtan aday, kürtaj, eşcinsel çiftlerin evlat edinmesi ve “cinsiyet ideolojisine” karşı çıkıyor. Suçla mücadelede hızlı hareket edebilmek için olağanüstü kararnamelerle ülkeyi yöneteceğini de söylüyor. Geçtiğimiz ay yaptığı bir açıklamada, Washington’daki benzer düşünen siyasi çevrelerle bağlarını vurgulayan De la Espriella, Kolombiya’nın güvenlik krizine karşı ortak mücadele için ABD ile diplomatik ilişkileri tamamen yeniden kurabileceğinden emin olduğunu ifade etti.
CEPEDA’NIN MÜCADELESİ VE GEÇMİŞİ
Iván Cepeda, seçmenleri kendine çekmekten ziyade Petro’nun mevcut takipçilerini harekete geçirmeyi hedefledi. Kendisi, 1980’lerde Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) ve Komünist Parti’yi içeren bir barış süreci sırasında kurulan sol görüşlü Yurtseverler Birliği partisinin öldürülen bir senatörünün oğlu. Cepeda ve ailesi yıllarca Avrupa’da sürgünde yaşadı ve Senato’ya girmeden önce bir insan hakları savunucusu olarak kariyer yaptı. Senatör, ilk turda Petro’nun 2022’de kazandığından daha fazla oy aldı ancak hükümetin umduğu kesin zafere ulaşamadı. Cepeda, De la Espriella’yı “geçmişe dönüş” olarak nitelendiriyor ve rakibinin tabanının “faşist aşırı sağı” temsil ettiğini söylüyor. Kampanyasını eşitsizlikle mücadele, tarım reformunu derinleştirme ve yolsuzlukla mücadele üzerine kuran Cepeda, onlarca yıllık ABD destekli uyuşturucuyla mücadele politikasını eleştiriyor ve Latin Amerika’ya askeri müdahaleye karşı çıkıyor.
PETRO DÖNEMİ VE GÜVENLİK SORUNU
Anayasa gereği yeniden seçilmesi mümkün olmayan Petro, 2022’de başlattığı “Toplam Barış” politikasıyla muhalif gruplar, gerilla örgütleri ve suç örgütlerinin bölgesel kontrol için rekabet ettiği Kolombiya’nın uzun süredir devam eden iç silahlı çatışmasını çözmeyi hedeflemişti. Emekli Kolombiya Ordusu Albayı ve güvenlik analisti Luis Villamarín, Petro’nun başkanlığının neredeyse dört yılında, stratejinin vaat ettiği güvenlik kazanımlarını sağladığına dair çok az kanıt görüldüğünü ve bu başarısızlığın cumhurbaşkanlığı yarışını şekillendirdiğini belirtiyor. 2016’daki dönüm noktası barış anlaşmasından bu yana Kolombiya’daki çatışma daha da parçalı hale geldi. Uluslararası Kızılhaç Komitesi, 2025’in on yılın en kötü yılı olduğunu ve 900’den fazla kişinin patlayıcılar nedeniyle öldüğünü veya yaralandığını açıkladı. Geçtiğimiz ağustos ayında merkez sağ aday Miguel Uribe Turbay’ın başkent Bogota’da bir miting sırasında öldürülmesi ülkeyi sarstı ve Petro’nun suçla mücadeledeki yetersizliğinin sembolü haline geldi.
GÜVENLİK VADİLERİ VE SEÇİMİN DİĞER BOYUTLARI
De la Espriella, şiddetin yeniden canlanmasını, Kolombiya’nın daha sert bir askeri yaklaşıma dönmesi gerektiğinin kanıtı olarak görüyor. Cepeda ise müzakerelerin gerekli olduğunu ancak “Toplam Barış”ın beklentileri karşılamadığını kabul ediyor. De la Espriella, silahlı gruplara karşı agresif askeri taktikler, ABD ile koordineli tartışmalı bir bombalama kampanyası, fentanil yapımında kullanılan öncü maddelerin ithalatının yasaklanması ve gasp çetelerinin liderlerini yakalamak için özel bir çalışma ekibi oluşturulması çağrısında bulunuyor. Cepeda ise diyaloğu savunan, daha güçlü uygulama ve daha görünür sonuçlar talep eden bir orta yol öneriyor. Güvenlik, seçmenlerin aklındaki tek konu değildi. Analistler, Kolombiyalıların kaygılarının, Petro hükümetinin bir kamu sağlığı reformunu hayata geçirememesinin ardından sağlık sisteminin durumuna yöneldiğini belirtiyor. Seçimde Venezuela faktörü de etkili oldu. Siyaset bilimci Alejo Vargas, komşudaki krizin birçok Kolombiyalıda ikinci bir sol hükümetin ülkeyi komşusunun kaderine sürükleyebileceği korkusu yarattığını ifade ediyor. Seçim süreci dramdan yoksun olmadı. Geçtiğimiz hafta bir milletvekili, seçim sonrasına kadar Petro’yu görevden uzaklaştırmaya yönelik hukuken geçersiz bir girişimde bulunarak tartışma yarattı. Analistler, Petro’nun ikinci turda merkezi bir oyuncu haline geldiğini, De la Espriella’nın kampanyasına saldırırken Cepeda’yı desteklediğini belirtiyor. De la Espriella ise ikinci tura hem ivme hem de sayısal avantajla girdi. İlk tur toplamı çoğunluğa ulaşmaya yakındı ve muhafazakâr blok hızla arkasında birleşti. Cepeda’nın yolu ise daha dikti. Analistler, rakibinden daha az büyüme alanı olduğu konusunda geniş ölçüde hemfikirdi. Seçim, Kolombiya’nın siyasi haritasını yeniden çizdi.