Kolombiya, pazar günü düzenlenecek cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu için yeniden sandık başına gidiyor. Kendisine “Kaplan” lakabını takan aşırı sağcı bir aday ile iktidar partisinden sol görüşlü bir senatörün karşı karşıya geldiği yarış, ülkenin geleceğine dair taban tabana zıt vizyonları yansıtıyor ve Bogotá’nın ABD ile ilişkilerini yeniden tanımlayabilecek bir nitelik taşıyor. Mayıs ayındaki ilk turda oyların yüzde 43,74’ünü alan aşırı sağcı dışarıdan aday Abelardo de la Espriella’nın güçlü performansının ardından gelen seçimde, Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro’nun desteklediği iktidardaki Tarihsel Pakt koalisyonunun solcu adayı Iván Cepeda ise yüzde 41’in biraz altında oyla ikinci sırada yer aldı. Hiçbir adayın salt çoğunluğa ulaşamaması nedeniyle ikinci tura kalan seçim öncesinde, ABD Başkanı Donald Trump, de la Espriella’ya “hayattaki büyük başarıları ve bana sağladığı kişisel siyasi destek” nedeniyle “tam ve mutlak” desteğini açıkladı.
İKİNCİ TUR ÖNCESİNDE GERGİN ATMOSFER
Seçim, uzmanlara göre siyasi merkezin çöküşü ve siyasi şiddetteki artışla hızlanan, ülkedeki artan siyasi gerilim ve kutuplaşmanın zirve yaptığı bir dönemde gerçekleşiyor. De la Espriella, gösteriş üzerine kurulu bir kampanya yürüttü. Müzik kaydetti, kendi rom markasını piyasaya sürdü ve sosyal medyada kitlelerle bağlantı kurmak için yapay zeka üretimi içeriklere bel bağladı. Siyasi analistler, de la Espriella’nın gösterişçiliğinin ilk turdaki liderliğinde şüphesiz bir faktör olduğunu belirtiyor. Çifte Kolombiya-ABD vatandaşı olan de la Espriella, suç ve yolsuzlukla mücadelede “demir yumruk” yaklaşımını benimsiyor. Trump’ın politikalarına övgüyle yaklaşan aday, El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele’ninkine benzer şekilde Kolombiya’nın suç liderleri için dev hapishaneler inşa etme sözü verdi. Kampanyası ayrıca serbest piyasa ekonomisi gündemini savunarak, düzen ve büyümeyi sağlamanın yolunu daha küçük bir devlet, daha düşük vergiler ve kaynak çıkarımı olarak görüyor. Siyasete girmeden önce, eski bir insan hakları avukatı olan de la Espriella, Venezuela’nın devrik güçlü adamı Nicolas Maduro’nun yakın müttefiki olduğu iddia edilen Alex Saab da dahil olmak üzere tartışmalı müvekkilleri savunarak kariyer yaptı.
CEPEDA’NIN MÜCADELESİ VE PETRO ETKİSİ
47 yaşındaki de la Espriella daha önce hiçbir seçilmiş görevde bulunmadı ve büyük bir partiden değil, vatandaş imzalarıyla aday oldu. Kültür savaşı platformunda yarışan aday, kendisini “geleneksel ailenin” savunucusu olarak tanıtırken, kampanyası kürtaj, eşcinsel çiftlerin evlat edinmesi ve “cinsiyet ideolojisine” karşı çıkıyor. Ayrıca suçla hızlı mücadele için olağanüstü hal kararnameleriyle yöneteceğini söyledi. Geçtiğimiz ay verdiği röportajda, Washington’daki benzer düşünen siyasi çevrelerle bağlarını vurgulayan aşırı sağcı aday, Kolombiya’nın güvenlik kriziyle ortak mücadele için ABD ile diplomatik ilişkileri tamamen restore edebileceğinden emin olduğunu belirtti. Rakibi Iván Cepeda ise, Petro’nun mevcut kitlesini harekete geçirmeyi hedefliyor. Öldürülen bir senatörün oğlu olan Cepeda, Senato’ya girmeden önce yıllarca Avrupa’da sürgünde yaşadı ve bir insan hakları savunucusu olarak kariyer yaptı. Senatör, ilk turda Petro’nun 2022’de kazandığından daha fazla oy aldı ancak hükümetin umduğu kesin zafere ulaşamadı. Cepeda, de la Espriella’yı “geçmişe dönüş” olarak nitelendirirken, rakibinin tabanını “faşist aşırı sağ” olarak tanımlıyor. Kampanyasını eşitsizlikle mücadele, tarım reformunu derinleştirme ve yolsuzlukla mücadele üzerine kuran Cepeda, on yıllardır ABD destekli uyuşturucuyla mücadele politikasını da eleştirdi ve Latin Amerika’ya askeri müdahaleye karşı çıktı.
GÜVENLİK KRİZİ SEÇİMİN BELİRLEYİCİ UNSURU
Anayasal olarak yeniden seçilmesi engellenen Petro, 2022’de ülkenin uzun süredir devam eden iç silahlı çatışmasını çözmek için “Total Barış” politikasını başlatmıştı. Emekli bir albay ve güvenlik analistine göre, Petro’nun başkanlığının neredeyse dört yılına rağmen Kolombiyalılar, stratejinin vaat ettiği güvenlik kazanımlarını sağladığına dair çok az kanıt görüyor. Bu başarısızlık artık cumhurbaşkanlığı yarışını şekillendiriyor. 2016’daki dönüm noktası niteliğindeki barış anlaşmasından bu yana Kolombiya’daki çatışma daha da parçalanmış durumda. Kızılhaç, 2025’in on yılın sivil kayıplar açısından en kötü yılı olduğunu açıklarken, merkez sağ cumhurbaşkanı adayı Miguel Uribe Turbay’ın geçen Ağustos ayında başkent Bogotá’da bir miting sırasında öldürülmesi ülkeyi sarstı ve Petro’nun suçla mücadeledeki yetersizliğinin sembolü haline geldi. De la Espriella için şiddetin yeniden canlanması, Kolombiya’nın daha sert bir askeri yaklaşıma dönmesi gerektiğinin kanıtı. Cepeda ise, “Total Barış”ın yetersiz kaldığını kabul etmekle birlikte, tek başına güçle çözülemeyecek kadar dağınık bir çatışmada müzakerelerin gerekli olduğunu savunuyor.
EKONOMİ, SAĞLIK VE VENEZUELA GÖLGESİ
Güvenlik, seçmenlerin aklındaki tek konu değil. Analistler, Petro hükümetinin bir kamu sağlığı reformunu uygulamaya koyamamasının ardından Kolombiyalıların kaygılarının sağlık sisteminin durumuna doğru kaydığını belirtiyor. Seçimde Venezuela faktörü de belirleyici. Kolombiya Ulusal Üniversitesi’nden bir siyaset bilimci, komşu ülkedeki krizin birçok Kolombiyalıda ikinci bir solcu hükümetin ülkeyi komşusunun kaderine itebileceği korkusuna yol açtığını söylüyor. Bu endişe, Petro’nun muhalefetin kınadığı Karakas’a yönelik açılımıyla daha da keskinleşiyor. Seçim süreci dramdan yoksun değil. Cepeda, ilk turdaki ön sonuçlarla ilgili endişelerini dile getirdikten sonra sonucu kabul etti. Seçim otoriteleri ve uluslararası gözlemciler sürecin bütünlüğünü defalarca savundu.
SON DURUM VE BEKLENTİLER
Petro, analistlere göre, Cepeda’yı desteklerken de la Espriella kampanyasına saldırarak ikinci turda merkezi bir oyuncu haline geldi. Buna rağmen de la Espriella, ikinci tura hem ivme hem de hesap avantajıyla giriyor. İlk turdaki toplam oyu zaten çoğunluğa yaklaşmış durumda ve muhafazakar blok hızla arkasında birleşti. Yüzde 7’nin altında oyla üçüncü olan Paloma Valencia ve eski Başkan Álvaro Uribe, sonuçların açıklanmasının ardından saatler içinde de la Espriella’ya desteklerini açıkladı. Cepeda’nın yolu ise daha zorlu. Analistler, mevcut Petro tabanını harekete geçirmek üzerine kurulu bir kampanya yürüten Cepeda’nın, rakibine kıyasla büyüme alanının daha sınırlı olduğu konusunda geniş ölçüde hemfikir. Sonuç ne olursa olsun, bu seçim Kolombiya’nın siyasi haritasını yeniden çizmiş durumda. “Kutuplaşmadan ziyade gördüğümüz şey siyasi manzaranın genişlemesidir. Barış süreci sol için çok zemin açtı. Aynı ölçüde, kaçınılmaz olarak sağa da zemin açtı” şeklinde değerlendirme yapılıyor.