Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde devam eden Ebola salgınında hayatını kaybedenlerin sayısı 2 bini aşarken, salgın tarihin en hızlı yayılan Ebola salgını olarak kayıtlara geçti. Hükümet verilerine göre 4 bin 381 doğrulanmış vaka tespit edildi ve bunların 2 bin 11’i ölümle sonuçlandı. Salgın, ilk vakanın doğrulanmasından itibaren Batı Afrika’da 2014-2016 yıllarında yaşanan en kötü salgına kıyasla neredeyse üç kat daha hızlı ölüme yol açtı. Salgın 15 Mayıs’ta ilan edilmişti ancak sağlık yetkilileri gen dizilimi sonuçlarına göre virüsün aslında aylar önce, Şubat ayında yayılmaya başladığını açıkladı.
SALGININ YAYILMA HIZI ENDİŞE VERİYOR
İlk bin ölüme ulaşılması yaklaşık dokuz hafta sürerken, bu rakamın ikiye katlanması yalnızca üç hafta içinde gerçekleşti. Uzmanlar, krizin izleme ve kontrol çabalarından daha hızlı ilerlediğine dikkat çekiyor. Doğu Kongo’nun Ituri eyaletindeki salgının merkez üssünde, 38 yaşındaki Jeannine Katusabe’nin cenazesinde arkadaşları ve ailesi gözyaşlarına boğuldu. Aile adına konuşan Christophe Logo, Katusabe’nin önce evde geleneksel tedavi gördüğünü, durumu kötüleşince yerel Ebola tedavi merkezine başvurduğunu söyledi. “Maalesef iyileşemedi” dedi.
VİRÜSÜN FARKI: BU SALGIN NEDEN DAHA ÖLÜMCÜL?
Bu salgın, tarihteki ikinci en büyük Ebola salgını olma özelliği taşıyor ve 2014-2016’daki 28 binden fazla vakayı içeren salgının ardından geliyor. Salgın, Güney Sudan, Uganda ve Ruanda sınırındaki beş doğu eyaletinde yayılıyor. Mevcut salgında vaka ölüm oranı yüzde 45,9 olarak kaydedilirken, bu oran 2014-2016 salgınındaki yüzde 39,6’nın üzerinde seyrediyor. Bu Ebola salgını öncekilerden farklı bir tablo ortaya koyuyor. Salgına yol açan nadir Bundibugyo virüsü için onaylanmış aşı veya tedavi bulunmuyor ve bu konudaki klinik denemeler Ituri eyaletinde başlatıldı. 2014-2016 salgınına yol açan Ebola türü en ölümcül olarak değerlendirilse de, mevcut Bundibugyo salgınında bakım ve destek hizmetlerinin hastalara zamanında ulaşamaması nedeniyle daha yüksek bir ölüm yüzdesi görülüyor. Birçok kişi belirtileri geç bildiriyor ya da hiç bildirmiyor.
YETKİLİLERDEN DİKKAT ÇEKEN UYARILAR
İngiltere’deki East Anglia Üniversitesi’nden tıp profesörü Paul Hunter, etkili bir aşının bulunmadığı durumda salgın kontrolünün vakaların tespit edilmesine ve hastaların iyileşene veya yaşamını yitirene kadar güvenli tesislerde bakılmasına dayandığını belirtti. Hunter, çatışmaların sürdüğü ve iletişimin kesintiye uğradığı uzak bir bölgede rutin gözetimin çok zor olduğunu ve “hastalığın yayılmasını önleyecek kadar erken vaka tespitinin imkansız olabileceğini” ifade etti. Doğu Kongo’daki yetkililer, hastalığın yayılmasını sınırlamak için toplu etkinlikleri kısıtlarken Ituri’deki ana havalimanını da kapattı. Ancak ticaret, madencilik ve çatışmalardan kaynaklanan yerinden edilmeler nedeniyle kitlesel hareketlilik sürüyor. Dünya Sağlık Örgütü, salgının ilk dönemlerindeki bazı vakaların yanlışlıkla sıtma ve tifoya atfedildiğini, erken testlerin daha yaygın Ebola türüne yönelik yapıldığını ve bunun yaşananların fark edilmesini geciktirdiğini açıkladı. DSÖ Afrika Bölge Direktörü Dr. Mohamed Yakub Janabi, “Virüsü kovalıyoruz, virüs bizden önde” dedi.
SAHADAKİ DOKTORLARIN DEĞERLENDİRMELERİ
Ituri’de bir klinikte hastaların tedavisine yardımcı olan Dr. Jean-Marie Akandabo, yeni ölü sayısını “endişe verici” olarak nitelendirdi. Akandabo, karşılaştığı en büyük zorlukların hastalar için sınırlı bakım imkanı ve toplum katılımının yetersizliği olduğunu söyledi. Bazı kesimler, yıllardır isyancı grupların saldırılarına maruz kalan ve yabancılara karşı mesafeli olan topluluklarda virüs hakkında yaygın yanlış bilgilerin bulunduğunu anlattı. Akandabo, “Bu hastalığı hafife almamalıyız çünkü öldürmeye devam ediyor ve kimse güvende değil” dedi. Mevcut salgın, Orta Afrika ülkesinin karşı karşıya kaldığı 17. ve en büyük Ebola salgını olma özelliğini taşıyor. İlk Ebola virüsü 1976 yılında bugün Kongo olarak bilinen bölgede Ebola Nehri yakınlarında tespit edilmişti.