PARKİNSONU KOYDUĞU KOKU İLE TEŞHİS EDEN KÖPEKLER
Bristol Üniversitesi’nden hayvan davranışları uzmanı Nicola Rooney’nin liderliğinde yürütülen çalışmada, bir Golden Retriever ve bir Labrador, hastalardan alınan deri örneklerinden Parkinson’u yüksek doğrulukla saptamayı başardı. Araştırmada, Parkinson hastalarına özgü bir “koku imzası” olduğu belirlendi. Özellikle ciltteki yağlı salgıların, hastalığa dair ipuçları taşıdığı düşünülüyor. Rooney, köpeklerin %70 ila %80 oranında doğru teşhis koyduğunu ve bunun şansa bağlı olmayacak kadar yüksek bir başarı olduğunu vurguluyor.
PARKİNSONUN KOKUSUNUN KEŞFİ
Parkinson’un kokusunun fark edilmesi ilk olarak yaklaşık on yıl önce, İskoç hemşire Joy Milne sayesinde gündeme geldi. Milne, “süper-koklayıcı” olarak biliniyor ve eşine Parkinson teşhisi konulmadan 12 yıl önce vücudundaki değişik kokuyu fark ettiğini söylüyor. 2016’da yapılan küçük bir çalışmada, Milne sadece gömlek koklayarak tüm Parkinson hastalarını doğru tespit etti. Hatalı işaret ettiği tek kişi ise bir yıl sonra gerçekten Parkinson tanısı aldı.
KÖPEKLER İÇİN YENİ UMUTLAR
Medical Detection Dogs programı ile Manchester Üniversitesi’nin ortak yürüttüğü son çalışmada köpeklerin neyi kokladığı ve bu kokunun neden oluştuğu daha ayrıntılı şekilde incelendi. 2019’da Manchester Üniversitesi araştırmacıları, Parkinson hastalarına özgü koku bileşenlerini tespit etti ve bu bulgular daha sonra Joy Milne tarafından da doğrulandı. Bu bileşenlerle şu anda test aşamasında olan bir tanı swabı geliştirildi.
EĞİTİM SÜRECİNİN ZORLUĞU
Ancak eğitim süreci her köpek için uygun değil. Son deneyde eğitilen 10 köpekten yalnızca 2’si testi tamamlayabildi. Köpeklerden biri sağlıklı bireylerin örneklerinin yüzde 10’unu hatalı olarak “Parkinsonlu” olarak işaretledi. Diğeri ise yalnızca yüzde 2 oranında hata yaptı. Buna rağmen genel başarı oranı, köpeklerin hastalığı tesadüfi olmayan bir şekilde tespit edebildiğini kanıtladı.