PARKİNSON KOKUSU VE HAYVAN DAVRANIŞLARI
Bristol Üniversitesi’nden hayvan davranışları uzmanı Nicola Rooney’nin liderliğinde gerçekleşen çalışmada, bir Golden Retriever ve bir Labrador, Parkinson hastalarından alınan deri örneklerini yüksek doğrulukla saptamayı başardı. Araştırma, Parkinson hastalarına özgü bir “koku imzası” olduğunu ortaya koydu. Özellikle ciltteki yağlı salgıların, bu hastalığa dair ipuçları taşıdığı düşünülüyor. Rooney, köpeklerin bu hastalığı %70 ila %80 doğruluk oranıyla tespit ettiğini, bunun ise şansa bağlı olmayacak kadar yüksek bir başarı olduğunu belirtti.
KOKU FARKINDALIĞI VE GEÇMİŞ ÖRNEKLER
Parkinson’un kokusunun belirlenmesi, ilk olarak yaklaşık on yıl önce İskoç hemşire Joy Milne sayesinde gündeme geldi. Milne, “süper-koklayıcı” olarak biliniyor ve eşine Parkinson teşhisi konulmadan 12 yıl önce vücudundaki değişen kokuyu fark ettiğini ifade ediyor. 2016’da yapılan küçük bir çalışmada, Milne sadece gömlek koklayarak tüm Parkinson hastalarını doğru bir şekilde tespit etti. Tek hatalı tespit ettiği kişi ise bir yıl sonra gerçekten Parkinson tanısı aldı.
Medical Detection Dogs programı ile Manchester Üniversitesi ortaklığında gerçekleştirilen son çalışmada köpeklerin hangi kokuları tespit ettiği ve bu kokuların neden oluştuğu daha detaylı bir şekilde incelendi. 2019’da Manchester Üniversitesi araştırmacıları, Parkinson hastalarına özgü koku bileşenlerini tanımladı; bu bulgular daha sonra Joy Milne tarafından da doğrulandı. Bu bileşenlerle şu an test aşamasında olan bir tanı swabı geliştirildi.
EĞİTİMDEKİ ZORLUKLAR
Ancak her köpek bu eğitim sürecine uygun değil. Son deneyde eğitim alan 10 köpekten yalnızca 2’si testi başarıyla tamamlayabildi. Köpeklerden biri, sağlıklı bireylerin örneklerinin %10’unu hatalı olarak “Parkinsonlu” olarak işaretledi; diğeri ise sadece %2 oranında hata yaptı. Yine de genel başarı oranı, köpeklerin hastalığı rastgele olmayan bir şekilde tespit edebildiğini kanıtladı.