KÜRESEL OTOMOTİV SEKTÖRÜ YENİ BİR TEDARİK KRİZİYLE YÜZ YÜZE
Küresel otomotiv endüstrisi, pandemi etkilerinin yanı sıra önceki çip krizlerinin yaralarını sarmaya çalışırken şimdi Hollanda ile Çin arasındaki artan gerilim sebebiyle yeni bir tedarik darbesi ile karşı karşıya. Hollanda yönetimi, Çinli Wingtech’e ait çip üreticisi Nexperia’nın kontrolünü devralmasıyla sektörde domino etkisi yaratan bir kriz tetiklendi. Bu durum, Nissan, Honda ve Bosch gibi önde gelen markaların üretim programlarını ciddi şekilde etkiledi.
KRİZİN MERKEZİNDE BU ŞİRKET VAR
Hollanda, “ciddi yönetim eksiklikleri” ve güvenlik endişeleri sebebiyle eylülde Nexperia’nın kontrolünü fiilen eline aldı. Bu hamle, Pekin tarafından sert bir tepkiyle karşılandı ve Çin, Nexperia çiplerinin ihracatını durdurarak ilk büyük karşı adımını attı. Kısıtlamalar daha sonra hafifletilse de Çin, sevkiyatların tamamen normale dönmesi için Hollanda’nın kontrolü geri bırakmasını istedi. Bu süreçte, üretim zinciri hızlı bir şekilde tıkanma yaşadı.
OTOMOTİVİN KÖR NOKTASI ORTAYA ÇIKTI
Pandemi sonrası “bir daha hazırlıksız yakalanmayacağız” diyen otomotiv üreticileri, şimdi düşük teknolojili çiplerde bile Çin’e olan bağımlılıklarını gözler önüne serdi. Seraph Consulting CEO’su Ambrose Conroy, durumu “Hiç kimse jeopolitik bir kesintiye hazır değildi” şeklinde özetliyor. Ucuz fakat kritik öneme sahip çiplerin eksikliği, üretim hatlarını beklenmedik bir hızla durdurma noktasına getirdi.
PEKİN’İN MİSİLLEMESİ ÜRETİMİ VURDU
Çin, Hollanda’nın Nexperia üzerindeki kontrolü ele geçirmesi üzerine, İnci Nehri Deltası’ndaki fabrikasında paketlenen çiplerin ihracatını durdurarak karşılık verdi. Bu çipler, araçlarda fren sistemlerinden elektrikli camlara kadar birçok bileşenin çalışmasını sağlıyor. Yokluğu, Nissan ve Honda’yı üretimlerini kısmaya, Bosch’u ise fabrika çalışma saatlerini azaltmaya zorladı. Sektörde, “5 dolarlık çip bulunamadığı için 40 bin dolarlık araç üretilemiyor” gerçeği bir kez daha gündeme geldi.
ÇİN’DEN YUAN ŞARTI
Kriz derinleşirken Nexperia, bazı müşterilerine yeniden satış yapmaya başladı; ancak ödemelerin yalnızca yuan ile kabul edildiğini açıkladı. İşlemlerin aynı para biriminden yürütülememesi nedeniyle sevkiyata hazır çipler Dongguan tesislerinde yığılmaya başladı. Apple’ın tedarikçisi JABIL ve Avusturyalı Melecs bu duruma çözüm bulmayı başarsa da, Bosch gibi büyük şirketler alternatif bulmakta zorluk çekti.
DEV MARKALAR ÜRETİMİ DURDURMA EŞİĞİNE GELDİ
ABD Başkanı Donald Trump’ın Seul’deki Çin lideri Şi Cinping ile yaptığı görüşmenin ardından bazı ihracat kısıtlamaları gevşetildi. Bu durum, üretimini durdurmaya günler kala Bosch, ZF Group ve Hella için kritik bir nefes alma fırsatı sağladı. Ancak uzmanlar, yıl boyunca yeni kesintilerin göz önünde olduğunu belirtiyor. Nissan’ın en çok satan modeli Rogue SUV’nin üretiminin kısılması, krizin ciddiyetini gösteren somut örneklerden biri.
SEKTÖR DERS ALMADI MI?
Analistler, sektörün hâlâ “kırılgan” olduğunu vurguluyor. Julie Boote, “Birkaç aylık stok tutmuş olmaları gerekirdi” derken, Nissan yöneticisi Guillaume Cartier, tedarik zincirlerini değiştirmek için zaman gerektiğini ifade ediyor. Cartier, “Geçmişten ders almadınız” eleştirilerine, “Üç yılda tüm sistemi değiştirebileceğinize inanıyor musunuz?” yanıtını veriyor.
TEDARİK DARBOĞAZI DERİNLEŞİYOR
Sorun yalnızca tedarik meselesi değil; çiplerin araçlara entegre edilme yöntemi de krizi ağırlaştırıyor. Nexperia’nın yarı iletkenleri genellikle doğrudan bileşenlerin üzerine lehimleniyor, bu durum da “alternatif çiple hemen değiştirme” olasılığını ortadan kaldırıyor. Hella, yeni tedarikçileri değerlendirmeye alıyor; ancak test süreçlerinin bir yıla kadar uzayabileceği belirtiliyor. Uzmanlara göre çeşitlendirme şart; ancak maliyet ve süre sektör için kısıtlayıcı unsurlar oluşturuyor.
NEXPERIA’NIN AVRUPA İÇİN STRATEJİK ÖNEMİ
Nexperia, özellikle Almanya’daki otomotiv devleri için kritik bir tedarikçi konumunda bulunuyor. Hamburg’daki tesiste 1600 personel görev yapıyor ve fabrika, 175 milyon euroluk modernizasyon sürecinden geçiyor. Şirket yöneticileri, Batı ile Çin arasındaki gerilim derinleşirse Avrupa ve Çin için ayrı tedarik zincirleri oluşturma planını değerlendirmeye almış durumda.