KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU’NUN TAVSİYELERİ
Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), esnaf odasının başvurusu üzerine kuryelerin yer aldığı trafik kazalarının azalması ve sosyal güvencelerinin sağlanması konusunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na tavsiyelerde bulundu. Ankara’da esnaf odası, TBMM’ye bağlı olarak aktif olan KDK’ya, kuryeler ve kuryelik mesleğine dair sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerini sunarak başvurdu. Başvuru dilekçesinde, 2023 yılı ocak-kasım döneminde yaklaşık 120 kuryenin hayatını kaybettiği, bunların 105’inin 19 yaşından küçük olduğu, gerekli eğitimlerle bu sayının azaltılabileceği ifade edildi. Bu çerçevede, esnaf odası içindeki eğitim akademisinde verilecek ‘ilk yardım’, ‘iş sağlığı ve güvenliği’, ‘ileri-güvenli sürüş teknikleri’ gibi eğitimlerin bu konuda katkı sağlayacağı vurgulandı. Ayrıca, kara yolu taşımacılığının yönetmeliklerle düzenlendiği hatırlatılarak, kuryeler için de bir yönetmelik hazırlanmasının zorunlu olduğu belirtildi.
SOSYAL GÜVENCELERİN ÖNEMİ
Başvuruya göre, kurye olarak çalışanların yüzde 72’sinin 25 yaş altındaki gençlerden oluştuğu, tüm yaş gruplarında Bağ-Kur primini ödeme oranının yalnızca yüzde 8 olduğu, kuryelerin prim borçları dolayısıyla kaza sonrası sosyal güvenlikle ilgili bir ödeme yapılmadığı ve ölümle sonuçlanan kazalarda ailelerine herhangi bir gelir sağlayamadıkları belirtildi. Kuryelik mesleğine sahip olanların çoğunun bilgi birikimi olmadan, sadece ehliyetle motosiklet kiralayarak bu sektöre girdiği vurgulandı. Ayrıca, kuryelerin çok azının sağlık sigortası yaptırdığı, bu nedenle sosyal güvencelerin sağlanması gerektiğine dikkat çekildi. Kaza veya ceza kesilmesinden ötürü yediemine çekilmesi gereken motosikletlerin uygun olmayan şekilde çekildiği ve park edildiği konusuna da dikkat çekilerek, gereken önlemlerin alınması talep edildi.
KDK, kuryelerin karıştığı trafik kazalarının azaltılması ve sosyal güvencelerin sağlanması amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne önerilerde bulundu. Kurum, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın kazaların önlenmesine yönelik yönetmelik değişikliği çalışmalarını hızlandırması gerektiğini ifade etti. Ayrıca, kaza riskini azaltacak hususların göz önünde bulundurulması, ‘kurye gönderisini taşıma süresi taahhüdü’ olmaksızın makul sürede alıcıya ulaştırma yükümlülüğünün olması gerektiği ve kuryelerin hak ve yükümlülüklerinden haberdar olmaları adına toplumsal farkındalığın artırılması için medya yayınlarının faydalı olacağı notu düştü.
KAYIT DIŞILIĞIN ÖNLENMESİ İÇİN TEŞVİK
Kurumun bir diğer önerisi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na yönelik oldu. Giderek artan sayıda, hizmet akdi ile değil kendi nam ve hesabına çalışan kuryelerin bulunması nedeniyle, kayıt dışı olanların sisteme dahil edilmesinin önemli olduğu vurgulandı. Kayıt dışılığın ülke ekonomisine zarar verdiği ve çalışanları birçok hak ve imkandan mahrum bıraktığı ifade edildi. KDK, bu bağlamda denetim faaliyetlerinin etkin bir biçimde sürdürülmesi ve kayıt dışılığın önlenmesine yönelik teşvik uygulamalarının geliştirilmesi gerektiğini belirtti.
ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ’NE TAVSİYELER
KDK, ‘yediemine teslim edilen motosikletlerin uygun olmayan şekilde çekilmesi ve park edilmesi’ konusunda Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin düzenleyici karar alabileceğini, motosikletlerin yetkili otoparklara çekilmesi ve park edilmesine dair usul ve esasların düzenlenmesini önerdi. Ayrıca, motosikletli kuryelerin, mevzuat gereğince araçlarının yetkili otoparklara çekilmesi işlemleriyle ilgili konuların Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararına tabi tutulmasının yararlı olacağı kanaatinde. (DHA)